وام جدید اجاره بر توان مستاجران مشکل گشاست؟

هیات عالی بانک مرکزی در تازه‌ترین تصمیم خود، سقف تسهیلات کمک ودیعه مسکن مستأجران را افزایش داد. تصمیمی که اگرچه در ظاهر گشایشی برای بازار اجاره تلقی می‌شود، اما وقتی اعداد را کنار قیمت‌های سرسام‌آور مسکن بگذاریم، روایت متفاوتی از دل آمارها بیرون می‌آید.

کد خبر: ۱۳۷۰۱۸۴

تاریخ: ۱۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۶:۰۷

به گزارش تابناک به نقل از همشهری آنلاین، بانک مرکزی، سقف کلی تسهیلات ودیعه مسکن از محل منابع بانکی موضوع ماده ۴ قانون جهش تولید مسکن را به ۳۰۰ هزار میلیارد تومان (۳۰۰ همت) افزایش داده است. سقف‌های فردی نیز به‌این‌ترتیب تعیین شده که در تهران ۳۶۵ میلیون تومان، در مراکز استان‌ها ۲۸۰ میلیون تومان، در سایر شهرها ۱۸۵ میلیون تومان و در روستاها ۷۵ میلیون تومان به متقاضیان واجد شرایط پرداخت می‌شود.

۱۵۲ همت تسهیلات در چهار سال

واکاوی آمارهای پرداختی نشان می‌دهد از ابتدای پرداخت این تسهیلات در سال ۱۴۰۰ تاکنون، حدود ۱۵۲ همت تسهیلات به مستأجران واجد شرایط پرداخت شده است.

نکته قابل‌تأمل اینکه در هیچ سالی، مصارف وام ودیعه بانکی حتی به ۵۰ درصد نیز نرسیده است و بر همین اساس کل تسهیلات پرداختی در ۵ سال گذشته، معادل ۵۰ درصد اعتبار سال جاری است. به بیانی دیگر، صرفاً افزایش منابع یا سقف وام به معنای گره‌گشایی از کار مستأجران نیست بلکه باید فرایند بهره‌مندی از این وام تسهیل شود.

بر اساس اطلاعات سامانه طرح‌های حمایتی مسکن، از سال ۱۴۰۰ تاکنون یک‌میلیون و ۳۲۴ هزار و ۳۸۴ مستأجر این تسهیلات را دریافت کرده‌اند که از این تعداد، ۳۶۶ هزار و ۳۶۲ فقره مربوط به نیمه اردیبهشت سال گذشته تاکنون است

همچنین از ابتدای سال جاری نیز ۷ هزار و ۶۶۷ فقره تسهیلات به ارزش کلی هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان پرداخت شده است.

سقفی که با قیمت‌ها فاصله دارد

سقف ۳۶۵ میلیون تومانی تهران را اگر کنار میانگین رهن یک آپارتمان ۶۰ متری در مناطق متوسط شهر بگذاریم، تازه عمق فاجعه مشخص می‌شود. این وام در خوش‌بینانه‌ترین حالت، شاید کفاف یک‌سوم رهن یک خانه معمولی را بدهد.

مستأجری که پارسال با ۲۷۵ میلیون تومان وام نمی‌توانست قراردادش را تمدید کند، آیا امسال با ۳۶۵ میلیون تومان قادر به تمدید همان قرارداد خواهد بود؟ یا تورم بازار اجاره، قدرت این وام را تبخیر خواهد کرد؟

نکته دیگر اینکه وام ودیعه با نرخ سود رسمی (۲۳ درصد) و بازپرداخت ۵ ساله پرداخت می‌شود و در بهترین حالت، هر ۵ سال یک‌بار قدرت خرید مستأجر را قدری‌ترمیم می‌کند.

مسیر دریافت؛ از سامانه تا شعبه

متقاضیان برای ثبت‌نام باید به سامانه حمایتی مسکن وزارت راه و شهرسازی به نشانی saman.mrud.ir مراجعه کنند. شرایط دریافت هم کم‌وبیش همان است: متقاضی باید مستأجر باشد (فاقد مسکن)، متأهل یا سرپرست خانوار. زنان مجرد بالای ۳۵ سال و مردان مجرد بالای ۴۵ سال که خودسرپرست هستند نیز می‌توانند اقدام کنند. مردانی که درگذشته سرپرست خانواده بوده‌اند اما به دلیل طلاق یا فوت همسر اکنون مجرد هستند نیز مشمول این تسهیلات می‌شوند.

نکته مهم دیگر اینکه اجاره‌نامه متقاضی باید یا رسمی باشد یا در سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات (خودنویس) ثبت شده و کد رهگیری داشته باشد. پس از معرفی به شعبه بانک، مدارک تکمیل و فرایند بانکی طی می‌شود.

وامی که درد مستأجران را علاج نمی‌کند

تصمیم هیات عالی بانک مرکزی برای افزایش سقف وام ودیعه، در شرایطی که بازار اجاره روی گسل تورم می‌لرزد، یک اقدام ضروری اما ناکافی است. وقتی تورم مسکن و اجاره شتابان جلو می‌رود، افزایش سقف وام فقط یک مُسکن مقطعی است و دردی مستأجران را درمان نمی‌کند.

اوضح است که با تورم سالانه ۵۰ درصدی و تورم نقطه به نقطه بالای ۷۰ درصد، ۳۶۵ میلیون تومان امروز برای تهرانی‌ها به مراتب از ۲۷۵ میلیون تومان سال قبل کم ارزش‌تر است و فقط عدد روی کاغذ بزرگ شده است.

به نظر می‌رسد سیاست‌گذار باید به‌جای افزایش غیرموثر سقف منابع وام ودیعه (به دلیل اینکه بخش عمده منابع دست‌نخورده باقی می‌ماند) باید الزام کند که منابع باقی‌مانده به پروژه‌های اجاره‌داری حرفه‌ای اختصاص یابد تا مشکل مسکن استیجاری از اساس رفع شود.