مغزِ زخمی اما زنده؛ فرماندهی از زیر آوار دوباره قد می‌کشد

حالا مثلا آتش بس شده ، مثلا آمریکا و شگ وفادارش اسرائیل به ایران حمله ای نمی کنند ، اما همین الان وقت سر بندی و حال خوب شدن نیروهای فرماندهی مرکزی است ، مغز های متفکری که در عمق جنگ بوده ، خسته و زخم خورده اند اما آنچنان ضربه ای به دشمن وارد آوردند که حتی فکرش را هم نمی کرد.

کد خبر: ۱۳۶۶۲۲۱

تاریخ: ۲۲ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۹:۴۸

به گزارش تابناک؛ جنگ را همیشه با دود و آتش می‌شناسند، اما آن‌جا که واقعاً سرنوشتش نوشته می‌شود، اتاق‌هایی است که هیچ‌کس نمی‌بیند. در روز‌هایی که آتش‌بس روی کاغذ آمده، در دل همان اتاق‌ها، یک مغز زخمی در حال ترمیم است؛ مغزی که اگر دوباره درست کار کند، می‌تواند کل میدان را برگرداند.

در روز‌های اول جنگ، همه چیز سریع اتفاق افتاد. آن‌قدر سریع که حتی برخی از تصمیم‌ها، قبل از کامل شدن اطلاعات گرفته می‌شد. فشار، سنگین بود. نه فقط روی نیروها، بلکه روی همان شبکه‌ای که باید تصمیم بگیرد، هماهنگ کند و واکنش نشان دهد. شبکه فرماندهی و کنترل، جایی که اگر حتی برای چند دقیقه دچار اختلال شود، اثرش در کل میدان پخش می‌شود.

آمریکا و اسرائیل این را خوب می‌دانستند. به همین دلیل، تمرکزشان فقط روی انهدام فیزیکی نبود. آنها دنبال مغز بودند. حملات سایبری، تلاش برای نفوذ، ایجاد اخلال در ارتباطات، فشار روی گره‌های کلیدی شبکه. هدف این بود که تصمیم‌گیری کند شود، یا بدتر، اشتباه شود.

در بعضی لحظات، این فشار خودش را نشان داد. تأخیرها، قطع ارتباط‌های کوتاه، نیاز به تصمیم‌گیری در شرایط ناقص. اما جنگ همین است؛ هیچ‌وقت منتظر نمی‌ماند تا همه چیز کامل باشد.

حالا در این آتش‌بس، آنچه در حال رخ دادن است، یک بازسازی ساده نیست؛ یک بازتعریف است. انگار سیستم نشسته و دارد خودش را دوباره می‌نویسد. اینکه اگر همان ضربه دوباره بیاید، این‌بار چه‌کار کند. کجا انعطاف داشته باشد، کجا مستقل عمل کند، کجا اصلاً منتظر دستور نماند.

یکی از مهم‌ترین تغییراتی که در این فاز شکل می‌گیرد، فاصله گرفتن از تمرکز مطلق است. سیستم‌های متمرکز، قدرتمندند، اما شکننده هم هستند. کافی است یک نقطه کلیدی از کار بیفتد تا کل زنجیره بلرزد. برای همین، حالا حرکت به سمت ساختار‌های توزیع‌شده جدی‌تر شده است.

یعنی یگان‌ها فقط اجراکننده نباشند. یعنی اگر ارتباط قطع شد، اگر دستور نرسید، اگر شرایط تغییر کرد، بتوانند بر اساس چارچوب مشخص، خودشان تصمیم بگیرند. این کار ساده نیست. نیاز به اعتماد دارد. نیاز به آموزش دارد. نیاز به این دارد که فرمانده بپذیرد همه چیز را نمی‌تواند از بالا کنترل کند.

در کنار این، مسئله ارتباطات مثل یک زخم باز است که باید ترمیم شود. در جنگی که دشمن روی شنود و اخلال سرمایه‌گذاری کرده، هر سیگنال یک ریسک است. هر پیام، ممکن است دیده شود، شنیده شود یا قطع شود. برای همین، شبکه‌ها باید چندلایه باشند، منعطف باشند، و از مسیر‌هایی عبور کنند که پیش‌بینی‌پذیر نیستند.

در این روزها، پشت صحنه، تیم‌هایی نشسته‌اند و سناریو‌های مختلف را شبیه‌سازی می‌کنند. اگر این اتفاق بیفتد، چه می‌کنیم؟ اگر آن گره از کار بیفتد، چه جایگزینی داریم؟ اگر ارتباط قطع شد، چه کسی تصمیم می‌گیرد؟ اینها سؤال‌هایی نیست که بشود در لحظه جنگ بهشان فکر کرد. باید قبلش جواب داشته باشند.

اما شاید مهم‌ترین چیزی که در این بازسازی شکل می‌گیرد، «اعتماد» است. نه اعتماد احساسی، بلکه عملی. اینکه هر بخش بداند دیگری کارش را انجام می‌دهد. اینکه وقتی تصمیمی گرفته می‌شود، اجرا می‌شود. اینکه وقتی شرایط سخت می‌شود، سیستم فرو نمی‌ریزد.

این همان چیزی است که از بیرون دیده نمی‌شود. مردم موشک را می‌بینند، انفجار را می‌بینند، اما این شبکه پنهان را نه. در حالی که اگر این درست کار نکند، هیچ‌کدام از آن چیز‌هایی که دیده می‌شود، معنا ندارد.

آتش‌بس، برای این مغز زخمی، یک فرصت است. فرصتی برای نفس کشیدن، برای ترمیم، برای قوی‌تر شدن؛ و اگر این ترمیم درست انجام شود، دور بعدی جنگ، دیگر شبیه قبلی نخواهد بود.

این‌بار، تصمیم‌ها سریع‌تر خواهند بود. خطا‌ها کمتر؛ و واکنش‌ها، دقیق‌تر؛ و در جنگ، همین چند ثانیه تفاوت، گاهی همه چیز است.