آتش‌بس یا بازآرایی میدان؛ وقتی موشک‌ها جابه‌جا می‌شوند تا جنگ از نو تعریف شود

روی نقشه‌ها سکوت افتاده، اما زمین هنوز زنده است. آتش‌بس اعلام شده، اما در دل پایگاه‌ها، در جاده‌های فرعی و در سایه کوه‌ها، چیزی در حال حرکت است؛ موشک‌هایی که شلیک نشده‌اند، اما سرنوشت دور بعدی جنگ احتمالی را تعیین خواهند کرد.

کد خبر: ۱۳۶۶۲۲۰

تاریخ: ۲۱ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۳:۱۴

به گزارش تابناک، آتش‌بس، در نگاه اول، شبیه یک توقف ساده است؛ دکمه‌ای که فشار داده می‌شود تا همه‌چیز برای لحظه‌ای بایستد. اما در واقعیت، این یکی از فعال‌ترین و خطرناک‌ترین فازهای هر جنگ است. جایی که دیگر خبری از انفجار نیست، اما تصمیم‌هایی گرفته می‌شود که می‌تواند چند هفته بعد، کل معادله را عوض کند.

در این میان، برای ایران، یکی از حیاتی‌ترین بازی‌هایی که در این فاصله زمانی در حال انجام است، جابه‌جایی و بازآرایی سامانه‌های موشکی است. چیزی که از بیرون شاید فقط یک مانور لجستیکی به نظر برسد، اما در عمل، قلب تپنده قدرت بازدارندگی را تشکیل می‌دهد.

در روزهای اول جنگ، آمریکا و اسرائیل تقریباً همه ابزارهای شناسایی خود را وارد میدان کردند. از ماهواره‌های تصویربرداری با دقت بالا گرفته تا پهپادهای شناسایی بلندپرواز، از شنود سیگنالی تا تحلیل الگوهای حرکتی. هدف روشن بود: پیدا کردن محل استقرار لانچرهای موشکی و انهدام آن‌ها قبل از اینکه بتوانند شلیک مؤثر انجام دهند.

در چنین شرایطی، هر سامانه‌ای که ثابت بماند، عملاً یک هدف آماده است. حتی اگر استتار شده باشد، حتی اگر زیر زمین باشد، بالاخره ردش در داده‌ها باقی می‌ماند. جنگ مدرن، جنگ داده‌هاست، و داده‌ها دیر یا زود لو می‌دهند.

اینجاست که مفهوم «تحرک» تبدیل به یک اصل حیاتی می‌شود. سامانه‌ای که شلیک کند و بلافاصله جابه‌جا شود، شانس بقا دارد. سامانه‌ای که بتواند در نقاط مختلف مستقر شود، دشمن را سردرگم می‌کند. و سامانه‌ای که الگوی مشخصی نداشته باشد، تبدیل به یک کابوس برای سیستم‌های شناسایی می‌شود.

در این آتش‌بس، آنچه در حال رخ دادن است، دقیقاً همین است؛ یک بازآرایی گسترده، اما نه به‌صورت کور، بلکه بر اساس تجربه‌ای که در روزهای اول جنگ به‌دست آمده. نقاطی که لو رفته‌اند، کنار گذاشته می‌شوند. مسیرهایی که زیر نظر بوده‌اند، تغییر می‌کنند. و الگوهایی که قابل پیش‌بینی بوده‌اند، شکسته می‌شوند.

اما این فقط جابه‌جایی نیست. این یک بازی چندلایه است. در کنار انتقال واقعی سامانه‌ها، عملیات فریب هم در جریان است. ماکت‌ها، سیگنال‌های جعلی، حتی جابه‌جایی‌های نمایشی که فقط برای دیده شدن طراحی شده‌اند. هدف این است که دشمن نتواند تشخیص دهد کدام هدف واقعی است و کدام نیست.

در چنین شرایطی، هر موشکی که شلیک می‌شود، نه فقط یک حمله، بلکه یک آزمون است. آزمونی برای سیستم‌های شناسایی دشمن، برای تحلیل‌گرانش، برای تصمیم‌گیرانش. اگر آن‌ها نتوانند درست تشخیص دهند، اگر به هدف اشتباه حمله کنند، عملاً بخشی از قدرت خود را هدر داده‌اند.

از طرف دیگر، این جابه‌جایی‌ها به ایران اجازه می‌دهد که پوشش عملیاتی خود را هم بازتعریف کند. یعنی چه؟ یعنی نقاطی که قبلاً در برد مؤثر نبوده‌اند، حالا پوشش داده شوند. مسیرهای جدید برای حمله باز شود. و مهم‌تر از همه، دشمن با تهدیدهایی مواجه شود که قبلاً در محاسباتش نبوده‌اند.

در این میان، مسئله زمان هم بسیار مهم است. آتش‌بس، محدود است. هیچ‌کس نمی‌داند چقدر طول می‌کشد. شاید چند روز، شاید چند هفته. این یعنی هر ساعت، ارزش دارد. هر جابه‌جایی، باید حساب‌شده باشد. هر تصمیم، باید سریع و دقیق گرفته شود.

این فشار زمانی، خودش تبدیل به یک عامل تعیین‌کننده می‌شود. سیستم‌هایی که انعطاف‌پذیرترند، که سریع‌تر تصمیم می‌گیرند، که کمتر به ساختارهای سنگین وابسته‌اند، بهتر می‌توانند از این فرصت استفاده کنند.

اما شاید مهم‌ترین بخش این ماجرا، چیزی باشد که اصلاً دیده نمی‌شود؛ تغییر در ذهنیت. درک اینکه جنگ دیگر فقط شلیک نیست. اینکه بقا، خودش یک پیروزی است. اینکه گمراه کردن دشمن، گاهی مهم‌تر از نابود کردنش است.

در این آتش‌بس، ایران نه فقط در حال جابه‌جایی موشک‌هاست، بلکه در حال بازتعریف نحوه استفاده از آن‌هاست. از یک ابزار صرفاً تهاجمی، به یک سیستم پیچیده چندمنظوره که هم حمله می‌کند، هم بازدارندگی ایجاد می‌کند و هم ذهن دشمن را درگیر نگه می‌دارد.

و وقتی این آتش‌بس تمام شود، اگر تمام شود، آنچه برمی‌گردد، همان میدان قبلی نخواهد بود. نقشه‌ها عوض شده‌اند، الگوها شکسته شده‌اند و بازی، وارد فاز جدیدی شده است.

رفقا جنگ هنوز شروع نشده؛ فقط شکلش عوض شده است.