اسیر جنگی دقیقاً به چه کسی گفته می‌شود؟

طبق کنوانسیون سوم ژنو (۱۹۴۹)، «اسیر جنگی» به افرادی گفته می‌شود که در جریان یک مخاصمه مسلحانه، به دست طرف مقابل می‌افتند و از نظر حقوق بین‌الملل مشمول حمایت‌های ویژه هستند.

کد خبر: ۱۳۶۴۸۲۸

تاریخ: ۱۱ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۰

به گزارش تابناک، عنوان «اسیر جنگی» فقط مخصوص سربازان کلاسیک نیست، بلکه در شرایط مشخص، گروه‌های دیگری را هم در بر می‌گیرد.

چه کسانی اسیر جنگی محسوب می‌شوند؟

بر اساس ماده ۴ کنوانسیون سوم ژنو، این افراد می‌توانند مشمول عنوان اسیر جنگی باشند:

۱) اعضای نیرو‌های مسلح
اعضای رسمی ارتش یا نیرو‌های مسلح هر یک از طرف‌های درگیر.

۲) شبه‌نظامیان و نیرو‌های داوطلب
از جمله گروه‌های مقاومت سازمان‌یافته، به شرط آن‌که:
فرماندهی مسئول داشته باشند
نشانه یا علامت مشخص و قابل تشخیص داشته باشند
سلاح را آشکارا حمل کنند
قوانین و عرف جنگ را رعایت کنند.

۳) نیرو‌های وفادار به دولت یا مرجعی که طرف مقابل آن را به رسمیت نمی‌شناسد
حتی اگر دولت یا مرجع سیاسی آنها از سوی دشمن به رسمیت شناخته نشده باشد، باز هم ممکن است مشمول عنوان اسیر جنگی شوند.

۴) افراد همراه نیرو‌های مسلح
افرادی مانند:
خبرنگاران جنگی
نیرو‌های تدارکات
کارکنان خدمات رفاهی یا پشتیبانی
این افراد در صورتی که به طور رسمی همراه ارتش باشند و مدارک شناسایی معتبر داشته باشند، می‌توانند مشمول این حمایت شوند.

۵) برخی خدمه کشتی‌ها و هواپیما‌ها
در برخی شرایط خاص، اعضای خدمه کشتی‌ها و هواپیما‌های غیرنظامی نیز ممکن است تحت این عنوان قرار بگیرند.

چه کسانی اسیر جنگی محسوب نمی‌شوند؟

همه افرادی که در جنگ حضور دارند، به طور خودکار «اسیر جنگی» نیستند. برای مثال:

مزدوران (Mercenaries)
طبق ماده ۴۷ پروتکل الحاقی اول، مزدوران معمولاً حق برخورداری از وضعیت اسیر جنگی را ندارند.

جاسوسان
در برخی شرایط، به‌ویژه اگر پیش از پیوستن رسمی به نیرو‌های مسلح دستگیر شوند، ممکن است از این حمایت برخوردار نباشند.

حقوق اسیر جنگی چیست؟

اگر فردی به عنوان اسیر جنگی شناخته شود، طبق حقوق بین‌الملل باید از حقوق مشخصی برخوردار باشد:

۱) رفتار انسانی
با اسیر باید در تمام مراحل رفتاری انسانی و محترمانه صورت گیرد.

۲) ممنوعیت شکنجه و آزار
هرگونه:
شکنجه
تحقیر
بدرفتاری
انتقام‌جویی
فشار جسمی یا روانی
ممنوع است.

۳) محدود بودن اطلاعاتی که اسیر باید بدهد
اسیر جنگی فقط موظف است این اطلاعات را ارائه کند:
نام
نام خانوادگی
رتبه
تاریخ تولد
شماره نظامی یا سریال شناسایی
او الزامی به ارائه اطلاعات عملیاتی یا نظامی بیشتر ندارد.

۴) حفظ جان و کرامت
اسیر جنگی باید از حفظ جان، سلامت، غذا، سرپناه، و مراقبت پزشکی برخوردار باشد.

۵) آزادی پس از پایان جنگ
پس از پایان مخاصمه، اسیران جنگی باید بدون تأخیر آزاد و به کشور خود بازگردانده شوند.