پایداری زمستان، تلفیق تولید حداکثری گاز و ذخیره‌سازی راهبردی سوخت

زمستان ۱۴۰۴ در حالی با اوج‌گیری بی‌سابقه مصرف گاز و فشار مضاعف بر شبکه انرژی کشور همراه بود که وزارت نفت با اجرای برنامه‌ای جامع و هماهنگ در دو حوزه گازرسانی و تأمین سوخت مایع، ضمن ثبت رکوردهای تازه در تولید و ذخیره‌سازی، توانست پایداری شبکه را بدون هیچ‌گونه اختلال تضمین کند.

کد خبر: ۱۳۵۹۷۳۲

تاریخ: ۰۶ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۱:۵۵

به گزارش سرویس انرژی تابناک به نقل از شانا، وزارت نفت در زمستان امسال که رشد تقاضا در بخش‌های خانگی و تجاری، شبکه گاز کشور را در شرایطی کم‌سابقه قرار داد، با اتکا به برنامه‌ریزی دقیق و کنترل مستمر جریان گاز و تولید و توزیع هوشمندانه سوخت مایع، توانست تأمین پایدار انرژی را حفظ کند؛ نتیجه این مدیریت آن بود که هم‌زمان با ثبت رکورد مصرف روزانه ۷۳۷ میلیون مترمکعب گاز در بخش خانگی و تجاری، حتی یک مورد قطع گاز در بخش خانگی گزارش نشد.

بخش مهمی از این موفقیت به اقدام‌هایی بازمی‌گردد که پیش از آغاز فصل سرد انجام شد؛ تعمیرات اساسی پالایشگاه‌ها، خطوط انتقال و تجهیزات کلیدی شبکه با هدف افزایش آمادگی عملیاتی، پیش از آغاز روزهای سرد سال به پایان رسید و ذخایر نفت‌گاز نیروگاهی با مدیریت هوشمندانه به بهترین سطح رسید. این رویکرد پیش‌دستانه سبب شد زیرساخت‌های گازی کشور در زمان اوج مصرف، بدون محدودیت و با ظرفیت مطلوب در مدار باشند. تجربه امسال نشان داد سرمایه‌گذاری در نگهداشت و تعمیرات به‌موقع، نقشی تعیین‌کننده در کاهش ریسک و حفظ امنیت انرژی دارد.

بر همین اساس با هدف تضمین پایداری انرژی در زمستان ۱۴۰۴، بیش از ۷۲۴ کیلومتر خط لوله تازه به مدار آمد و بیش از ۱۱۰۰ نقطه حساس از شبکه انتقال گاز کشور زیر نظر عملیات بهسازی قرار گرفت. این طرح جامع که با نشت‌یابی دقیق ۳۹ هزار کیلومتر از خطوط و تعمیرات اساسی ۴۳ توربین همراه بوده، با تکیه بر حضور شبانه‌روزی کارکنان عملیاتی و ارتقای ظرفیت تأسیسات راهبردی مانند رامسر، بستری ایمن برای توزیع پایدار گاز در سراسر کشور فراهم کرده است.

نکته قابل توجه آن است که این تعمیرات گسترده در شرایطی انجام شد که در فصل گرم سال نیز تأمین گاز نیروگاه‌ها با وقفه روبه‌رو نشد. این همزمانی بیان‌کننده انسجام در برنامه‌ریزی، هماهنگی میان بخش‌های مختلف وزارت نفت و توان فنی بالای نیروهای متخصص کشور است؛ عاملی که پایداری تولید را در تمام طول سال تضمین کرده است.

شبکه انتقال؛ ستون پنهان پایداری

شرکت انتقال گاز ایران مجموعه‌ای از عملیات فنی و اصلاحی را برای افزایش تاب‌آوری شبکه اجرا کرد. تعمیر خطوط لوله، بازسازی توربین‌ها، نشت‌یابی گسترده، تعویض پوشش خطوط و راه‌اندازی مسیرهای جدید انتقال، بخشی از اقدام‌هایی بود که با هدف جلوگیری از افت فشار انجام شد. افزون بر این، تعمیر نقاط حساس و افزایش آماده‌باش کارکنان عملیاتی سبب شد شبکه حتی در سردترین روزها نیز بدون اختلال به کار خود ادامه دهد.

بررسی عملکرد امسال در مقایسه با سال‌های گذشته نشان می‌دهد شبکه گاز کشور مسیر قابل‌توجهی از توسعه و بهبود را پشت‌سر گذاشته است. در حالی که در سال‌های گذشته سرمای شدید گاه با افت فشار همراه می‌شد، امسال با وجود افزایش مصرف و گسترش شبکه، مدیریت پایدار جریان گاز محقق شد.

ظرفیت‌سازی مؤثری نیز در بخش تولید انجام شد؛ رکورد تاریخی ۷۳۰ میلیون مترمکعب برداشت روزانه گاز از میدان مشترک پارس جنوبی ثبت و در روزهای اوج مصرف، بیش از ۸۸۶ میلیون مترمکعب گاز شیرین وارد شبکه سراسری شد. این دستاورد نتیجه توسعه میدان‌ها، بهبود فرآیندهای بهره‌برداری و تلاش مستمر کارکنان صنعت نفت است.

ذخیره‌سازی سراجه و شوریجه نیز در کنار تولید، نقش پشتیبان شبکه را ایفا کردند. افزایش مقدار تزریق گاز به این مخازن، امکان پاسخ سریع به نوسان‌های مصرف را فراهم کرد و پایداری تأمین گاز، به‌ویژه در مناطق حساس را ارتقا داد.

رکوردشکنی تاریخی در ذخایر سوخت نیروگاهی

از سویی دیگر، تأمین سوخت نیروگاه‌ها، ستون پنهان پایداری شبکه برق کشور است؛ ستونی که هرگونه ضعف در آن، به‌طور مستقیم خود را در خاموشی و ناپایداری نشان می‌دهد. وزارت نفت و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در دولت چهاردهم فعالیت خود را در شرایطی آغاز کرد که این ستون به‌واسطه کاهش محسوس ذخایر سوخت مایع نیروگاهی، با فشار قابل‌توجهی روبه‌رو بود. افت ذخایر نفت‌گاز و نفت‌کوره، همزمان با رشد مصرف برق و محدودیت‌های فصلی گاز، مدیریت انرژی کشور را در نقطه‌ای حساس قرار داده بود.

با این حال مجموعه اقدام‌های انجام‌شده در ماه‌های بعد، نه‌تنها این وضع را کنترل کرد، بلکه به ثبت رکوردهایی منجر شد که در تاریخ فعالیت این شرکت بی‌سابقه بوده است. همزمان با آغاز به‌کار دولت چهاردهم و در ابتدای شهریور ۱۴۰۳، حجم ذخیره نفت‌گاز نیروگاهی کشور به یک میلیارد و ۸۱۰ میلیون لیتر رسیده بود؛ رقمی که در مقایسه با ۳ میلیارد و ۱۷۴ میلیون لیتر ثبت‌شده در شهریور ۱۴۰۲، کاهش ۴۳ درصدی را نشان می‌داد، اما با توجه به حجم پایین ذخایر نیروگاهی در ابتدای دولت و پشت سر گذاشتن تمامی چالش‌ها در زمستان سخت ۱۴۰۳، سطح ذخایر نفت‌گاز نیروگاه‌ها برای نخستین‌ بار در تاریخ کشور به بیش از ۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون لیتر (معادل بیش از ۹۰ درصد پرشدگی مخازن نیروگاهی) در آبان ۱۴۰۴ رسید که این مقدار ذخیره، در مقایسه با بیشینه ذخایر ثبت‌شده در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۲، به‌ترتیب ۸۶ درصد و ۶ درصد افزایش نشان می‌دهد.

میانگین تحویل روزانه نفت‌گاز به نیروگاه‌ها در دی‌ ۱۴۰۴ به حدود ۵۸ میلیون لیتر رسید که این مقدار در مقایسه با میانگین ۵۴ میلیون لیتر در دی‌ ۱۴۰۳، رشد بیش از ۷ درصدی نشان می‌دهد، همچنین این رقم نسبت به بیشترین متوسط تحویل ثبت‌شده در دولت سیزدهم، یعنی روزانه ۴۲ میلیون لیتر در آذر ۱۴۰۱، افزایش ۳۸ درصدی دارد.

درمجموع متوسط تحویل روزانه سوخت مایع به نیروگاه‌ها در ماه‌های سرد سال حدود ۵۳ میلیون لیتر بوده و در دهه سوم آذر، مصرف روزانه نفت‌گاز نیروگاهی به ۱۱۲ میلیون لیتر رسید که با اتکا به ذخایر موجود، بدون اختلال در تولید برق مدیریت شد.

افزایش تولید و بهره‌برداری حداکثری از پالایشگاه‌های کشور

رشد خوراک و تثبیت ظرفیت پالایشگاهی یکی از گام‌های کلیدی در کاهش ناترازی سوخت، افزایش ظرفیت تولید و بهره‌برداری حداکثری از پالایشگاه‌های کشور بود. خوراک نفت خام و میعانات گازی پالایشگاه‌ها با ۴ درصد افزایش به حدود ۲ میلیون و ۳۷۰ هزار بشکه در روز رسید. این افزایش خوراک زمینه را برای بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های پالایشگاهی فراهم کرد.

همزمان با افزایش خوراک، تولید نفت‌گاز در ۱۶ ماه ابتدایی دولت چهارم در مقایسه با ۱۶ ماه پایانی دولت سیزدهم ۴ درصد (معادل ۴ میلیون لیتر در روز) رشد یافت. این اقدام به کاهش ناترازی فرآورده‌ها کمک کرد و توانست فشار بر شبکه توزیع را کاهش دهد.