تابناک گزارش می‌دهد

محور‌های احتمالی سخنرانی مهم سالانه ترامپ در کنگره؛ از «ایران و کوبا» تا «ناتو و چین»

«دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا در سخنرانی سالانه در کنگره موسوم به «وضعیت کشور» در حوزه سیاست خارجی احتمالا بر محور‌های ایران، کوبا، ونزوئلا و «شورای صلح غزه» تأکید خواهد کرد.

کد خبر: ۱۳۵۹۶۴۶

تاریخ: ۰۵ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۲:۱۵

کاخ سفید جزئیات زیادی درباره محتوای دقیق سخنان ترامپ ارائه نکرده، هرچند احتمالاً مسائل داخلی محور اصلی سخنرانی خواهند بود. به احتمال زیاد سخنرانی او طولانی خواهد بود و از متن آماده‌شده فاصله خواهد گرفت.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، سخنرانی سالانه دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در برابر کنگره صبح چهارشنبه ساعت ۵ و نیم صبح به وقت ایران (۹ شب سه شنبه به وقت شرق ایالات متحده آمریکا) برگزار می‌شود.

در سخنرانی «وضعیت کشور» (State of the Union) که توسط روسای جمهور آمریکا مقابل کنگره ایراد می‌شود، روسای جمهور درباره وضعیت فعلی این کشور، دستاوردها، مشکلات و برنامه‌های آینده دولت صحبت می‌کنند.

به نوشته شورای روابط خارجی آمریکا، این سخنرانی فرصتی است برای او تا سیاست‌هایی را که در سیزده ماه نخست دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش اجرا کرده برای مردم آمریکا توجیه کند، کاهش محبوبیت خود در نظرسنجی‌ها را جبران کند و رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه را برای انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر بسیج کند.

هر پنج سخنرانی قبلی او در نشست مشترک کنگره دست‌کم یک ساعت طول کشیده‌اند؛ سخنرانی او در ماه مارس گذشته نزدیک به یک ساعت و چهل دقیقه بود، زیرا بار‌ها از متن خارج شد.

همچنین به‌احتمال زیاد ترامپ مجموعه‌ای از موفقیت‌های تاریخی را به نام خود ثبت خواهد کرد و سپس تحلیلگران شبکه‌های خبری و کاربران شبکه‌های اجتماعی درباره واقعی یا خیالی بودن آنها بحث خواهند کرد.

زمینه سیاسی

ترامپ در حالی برای مردم آمریکا سخنرانی خواهد کرد که تنها کمی بیش از هشت ماه تا انتخابات میان‌دوره‌ای باقی مانده است. کنترل کنگره در وضعیت حساسی قرار دارد. انتخابات میان‌دوره‌ای معمولاً برای رؤسای‌جمهور خبر خوبی نیست.

در چهل‌ویک دوره گذشته، تنها در چهار مورد حزب رئیس‌جمهور توانسته در مجلس نمایندگان کرسی‌های بیشتری کسب کند. جمهوری‌خواهان اکنون تنها با اختلاف چهار کرسی اکثریت را در اختیار دارند، بنابراین دموکرات‌ها امیدوارند کنترل مجلس را پس بگیرند. آنها حتی شروع کرده‌اند به این باور که ممکن است بتوانند سنا را نیز بازپس گیرند. در هر صورت، احتمال بازگشت «دولت دوپاره» در واشنگتن از ژانویه آینده زیاد است.

دلیل دیگر بدبینی نسبت به شانس جمهوری‌خواهان در پاییز، کاهش محبوبیت ترامپ در نظرسنجی‌هاست. تازه‌ترین نظرسنجی مؤسسه Pew Research Center میزان تأیید عملکرد او را ۳۷ درصد نشان داده است؛ رقمی که تقریباً با پایین‌ترین میزان محبوبیت او در دوره نخستش برابری می‌کند. نظرسنجی‌های مختلف نشان می‌دهند ترامپ در موضوعاتی مانند اقتصاد، تورم و جرم و جنایت با ارزیابی منفی روبروست. نزدیک به شش نفر از هر ده آمریکایی می‌گویند کشور در مسیر اشتباهی حرکت می‌کند.

مشاوران ترامپ مدتی است استدلال می‌کنند که راه جبران کاهش محبوبیت و تقویت شانس جمهوری‌خواهان این است که نشان دهند سیاست‌های او اقتصاد را بهبود داده و زندگی را برای آمریکایی‌های عادی مقرون‌به‌صرفه‌تر کرده است. «جو بایدن» نیز در مواجهه با کاهش اعتماد عمومی به سیاست‌های اقتصادی‌اش همین راهبرد را امتحان کرد، اما چندان موفق نبود.

صرف‌نظر از مزیت‌های احتمالی این پیام، ترامپ در پایبندی به آن مشکل داشته است. او در سخنرانی دسامبر گذشته که با هدف نشان دادن درک نگرانی‌های مربوط به هزینه زندگی ایراد شد، مقرون‌به‌صرفه بودن را «حقه‌ای» خواند که دموکرات‌ها ساخته‌اند.

از آن زمان تاکنون تغییر چندانی در دیدگاهش دیده نشده است. او چند روز پیش در تجمعی در رمِ ایالت جورجیا گفت: «متوجه شده‌اید در دو هفته گذشته چه واژه‌ای را نشنیده‌اید؟ مقرون‌به‌صرفه بودن. چون من برنده شده‌ام؛ من در مقرون‌به‌صرفه بودن پیروز شده‌ام.».

اما داده‌های منتشرشده امروز نشان می‌دهد اقتصاد آمریکا در پایان سال گذشته کند شده و رشد سه‌ماهه چهارم به ۱.۴ درصد رسیده است، در حالی که در سه‌ماهه پیش از آن ۴.۴ درصد بود. شاید رأی‌دهندگان چیزی را بدانند که رئیس‌جمهور آمریکا نمی‌داند.

در هر صورت، باید توجه داشت که سخنرانی‌های ریاست‌جمهوری معمولاً تأثیر زیادی بر افکار عمومی ندارند، با وجود همه صحبت‌ها درباره قدرت تریبون ریاست‌جمهوری.

تعرفه‌ها، تجارت و دیوان عالی

کارشناسان سیاست خارجی به دقت گوش خواهند داد که ترامپ درباره جهان چه می‌گوید یا نمی‌گوید. موضوع کم نیست. او تقریباً حتماً درباره تعرفه‌ها صحبت خواهد کرد. چند روز پیش، دیوان عالی آمریکا استفاده او از قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بین‌المللی ۱۹۷۷ (IEEPA) را که مبنای حقوقی بیشتر افزایش تعرفه‌های سال گذشته بود، لغو کرد.

ترامپ به این حکم واکنش تندی نشان داد و گفت از برخی اعضای دیوان «شرمسار» است و آنها را «احمق و دست‌آموز» خواند. احتمالاً او در سخنرانی خود در کنگره درباره این موضوع بیشتر سخن خواهد گفت.

حکم دیوان عالی ترامپ را کاملاً از عرصه تعرفه‌ها خارج نمی‌کند. تعرفه‌هایی که او بر پایه سایر اختیارات قانونی وضع کرده همچنان برقرار است، و او در واکنش به این حکم با استناد به بند ۱۲۲ «قانون تجارت ۱۹۷۴» تعرفه جهانی ۱۰ درصدی وضع کرد.

اما این رأی، دامنه اختیارات او را محدود کرده است. برخلاف قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بین‌المللی ۱۹۷۷ (IEEPA)، تعرفه‌های بند ۱۲۲ نمی‌توانند بیش از ۱۵ درصد باشند و پس از ۱۵۰ روز منقضی می‌شوند مگر اینکه کنگره آنها را تمدید کند. سایر قوانین تعرفه‌ای نیز یا فرایند‌های زمان‌بر دارند یا سقف افزایش را محدود می‌کنند. همچنین این حکم درباره سرنوشت توافق‌های تجاری که ترامپ مذاکره کرده یا در حال مذاکره است ابهام ایجاد می‌کند.

این دومین خبر بد تجاری ترامپ در این روز‌های اخیر بود. چند روز پیش اداره سرشماری آمریکا آمار کسری تجاری ۲۰۲۵ را منتشر کرد. از یک سو، کسری کلی آمریکا اندکی کاهش یافته که عمدتاً به دلیل رشد مازاد تجاری در بخش خدمات است. اما ترامپ معمولاً بر تراز تجارت کالا‌های فیزیکی تمرکز دارد؛ در این شاخص، کسری آمریکا در ۲۰۲۵ به رکورد جدیدی رسید. این موضوع نشان می‌دهد تعرفه‌های او تاکنون به احیای تولید صنعتی آمریکا منجر نشده است. کاهش مداوم مشاغل تولیدی در سال گذشته نیز این نتیجه را تأیید می‌کند.

زمان‌بندی رأی دیوان عالی به سخنرانی امسال «وضعیت کشور» در کنگره جنبه‌ای نمایشی می‌دهد. طبق سنت، هر نه قاضی دیوان عالی در سخنرانی «وضعیت کشور» حضور می‌یابند و در برابر رئیس‌جمهور می‌نشینند. آنها برای نشان دادن بی‌طرفی معمولاً بدون واکنش خاصی می‌نشینند. زمانی که قاضی «ساموئل آلیو» در سخنرانی وضعیت کشور سال ۲۰۱۰ باراک اوباما سر تکان داد و ظاهراً گفت «درست نیست»، این رفتار خبرساز شد؛ بنابراین انتظار می‌رود حالات چهره قضات این بار نیز زیر ذره‌بین باشد.

ایران، ونزوئلا و دیگر موضوعات

احتمالاً ترامپ درباره ایران نیز سخن خواهد گفت. آمریکا هفته‌هاست نیرو‌های نظامی در خاورمیانه مستقر کرده تا تهران را برای محدود کردن برنامه‌های هسته‌ای و موشکی تحت فشار بگذارد. ترامپ چند روز پیش گفت ظرف «ده تا پانزده روز آینده» مشخص خواهد شد که آیا دستور حمله به ایران را صادر می‌کند یا نه، هرچند این جدول زمانی می‌تواند کوتاه‌تر باشد.

سال گذشته (میلادی) نیز او گفته بود ظرف «دو هفته آینده» تصمیم خواهد گرفت، اما تنها سی ساعت بعد دستور حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران را صادر کرد. تلاش برای الزام او به گرفتن مجوز از کنگره پیش از هرگونه حمله احتمالاً شکست خواهد خورد، زیرا تقریباً همه جمهوری‌خواهان مخالف‌اند و برخی دموکرات‌ها نیز نگران‌اند چنین رأیی اهرم فشار آمریکا را تضعیف کند.

ونزوئلا نیز احتمالاً مطرح خواهد شد، دست‌کم برای تمجید از ارتش آمریکا به دلیل بازداشت «نیکلاس مادورو» رئیس‌جمهور ونزوئلا. بسیاری از ونزوئلایی‌ها امیدوار بودند این اقدام به تغییر رژیم منجر شود، اما ترامپ تاکنون به «مدیریت رژیم» بسنده کرده است.

او در کنفرانس خبری سوم ژانویه هنگام اعلام این خبر، اشاره‌ای به دموکراسی یا حقوق بشر نکرد و هنوز برنامه مشخصی برای کمک به بازسازی دموکراسی ونزوئلا ارائه نداده است. حتی این هفته، ظاهراً از سیاست به رسمیت نشناختن دولت مادورو عقب‌نشینی کرد و روابط با دولت رئیس‌جمهور موقت، دلسی رودریگز، را «ده از ده» توصیف کرد.

موضوعات دیگری که ممکن است مطرح شوند شامل سیاست آمریکا در قبال چین، روابط با ناتو و متحدان، اقدامات برای پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین، پیشبرد توافق صلح غزه، آینده «هیئت صلح» و نحوه اجرای «دکترین دانرو» علیه کوباست.

همان‌طور که همیشه، موضوعاتی که ترامپ نادیده می‌گیرد نیز می‌توانند به اندازه مواردی که مطرح می‌کند مهم باشند.

پاسخ دموکرات‌ها

طبق سنت، دموکرات‌ها نیز پاسخی به سخنرانی ترامپ خواهند داد. آنها «ابیگیل اسپنبرگر» فرماندار ویرجینیا، را برای ارائه پاسخ به زبان انگلیسی انتخاب کرده‌اند. «چاک شومر» رهبر دموکرات‌های سنا، گفت: «فرماندار اسپنبرگر مسیر روشنی را ترسیم خواهد کرد: کاهش هزینه‌های روزمره، حفاظت از خدمات درمانی و دفاع از آزادی‌هایی که هویت ملی ما را شکل می‌دهد.»

همچنین «آلکس پادیلا»، سناتور کالیفرنیا، پاسخ به زبان اسپانیایی را ارائه خواهد کرد. او گفت انتظار دارد درباره «مسیر بهتری» برای آمریکا سخن بگوید؛ مسیری که هزینه‌ها را کاهش دهد، از دموکراسی محافظت کند و نهاد‌های فدرال خودسر را مهار کند.

شورای روابط خارجی آمریکا پیش بینی می‌کند که هرچه ترامپ بگوید، جمهوری‌خواهان از آن تمجید خواهند کرد و دموکرات‌ها آن را به شدت نقد خواهند کرد.