حق توحش؛ یکی از شیرین‌کاری‌های شاه برای آمریکا

من تاثرات قلبی خود را نمی‌توانم اظهار کنم. قلب من در فشار است. ... ملت ایران را از سگ های آمریکا پست تر کردند. اگر کسی سگ آمریکایی را زیر بگیرد، بازخواست از او می کنند. لکن اگر شاه ایران یک سگ آمریکایی را زیر بگیرد بازخواست می کنند...

کد خبر: ۱۳۵۲۳۶۴

تاریخ: ۰۱ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۴

به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، در تاریخ انقلاب اسلامی و مبارزات منتهی به پیروزی‌اش، نام «کاپیتالاسیون» به‌عنوان یکی از اتفاقات و حوادث مهم به چشم می‌آید. البته شاید غبار غفلت خودی‌ها و تبلیغات و دروغ پراکنی‌های بلندگوهای رسانه ای یهود و تطهیرکننده حکومت پهلوی باعث فراموشی این‌اتفاق مهم شده باشد؛ لایحه‌ای که لغوش موجب سوزش دولت استعمارگر ایالات متحده آمریکا شد.

کاپیتالاسیون معروف به «حق توحش» به قرارداد و قراردادهایی اطلاق می‌شد که به موجب آن‌ها، شهروندان یک‌دولت در قلمرو دولت دیگر، از نظر امور حقوقی و کیفری تابع قوانین کشور خود بودند و آن‌قوانین را کنسول دولت متبوع در محل ماموریت خود اجرا می‌کرد. به همین‌دلیل در فارسی به این‌قرارداد، «حق قضاوت کنسولی» هم گفته می‌شد.

حسنعلی منصور نخست‌وزیر محمدرضا پهلوی که عامل تصویب لایحه کاپیتالاسیون بود، به دلیل خشم جامعه ایران از تصویب لایحه مذکور، توسط ۴ تن از اعضای هیات‌های موتلفه اسلامی به نام‌های محمد بخارایی، صادق امانی، مرتضی نیک‌نژاد و رضا صفار هرندی اعدام انقلابی شد. ۴ فرد نامبرده پس از اجرای حکم اعدام انقلابی منصور دستگیر و در دادگاه نظامی به اعدام محکوم شدند که با اجرای حکم تیرباران، به شهادت رسیدند.

اما حسنعلی منصور، گذشته قابل تاملی دارد. او فرزند رجبعلی منصور (منصورالملک) متولد سال ۱۳۰۲ در تهران است که توسط انگلیسی‌ها پرورش یافت و تعلیم دید و بعدها از دامان آن‌ها جدا شده و ماهیتی آمریکایی پیدا کرد. او مدرک لیسانس حقوق خود را از دانشگاه تهران دریافت کرد. پدرش یک فراماسونر و خودش نیز از این جهت مشکوک به عضویت در انجمن ماسونی است.

ترقی حسنعلی منصور در امور سیاسی به دلیل خدمات پدرش به خاندان پهلوی بود و سال ۱۳۴۰ زمانی که نماینده مجلس شورای ملی بود، با توصیه آمریکایی‌ها «کانون مترقی» را تشکیل داد. این‌کانون بعدها توسعه پیدا کرد و نام «حزب ایران نوین» را برایش انتخاب کردند.

منصور پس از شکست دولت اسدالله عَلم در مقابله با نهضت اسلامی ضد شاه، در ۱۸ اسفند سال ۱۳۴۲ به عنوان رییس دولت وقت معرفی و در مهر ۱۳۴۳ لایحه کاپیتالاسیون را به تصویب نمایندگان مجلس رساند. اول بهمن ماه همان سال هم توسط اعضای هیات های موتلفه اسلامی مقابل مجلس شورای ملی اعدام انقلابی شد.

تصویب لایحه کاپیتالاسیون توسط حسنعلی منصور موجی از اعتراضات و خشم مردم و روحانیون شیعه را موجب شد. امام خمینی (ره) هم در واکنش به تصویب این‌لایحه ضد ایرانی در سخنرانی روز ۴ آبان ۱۴۳۴ خود این‌طور موضع‌گیری کرد:

«بسم الله الرحمن الرحیم. انا لله و انا الیه راجعون. من تاثرات قلبی خود را نمی‌توانم اظهار کنم. قلب من در فشار است. ... ملت ایران را از سگ های آمریکا پست تر کردند. اگر کسی سگ آمریکایی را زیر بگیرد، بازخواست از او می کنند. لکن اگر شاه ایران یک سگ آمریکایی را زیر بگیرد بازخواست می کنند و اگر چنانچه یک آشپز آمریکایی شاه ایران را زیر بگیرد، مرجع ایران را زیر بگیرد، بزرگ تر مقام را زیر بگیرد، هیچ کس حق تعرض ندارد. چرا؟»

در پی این واکنش‌ها و اعدام انقلابی منصور، اجرای لایحه کاپیتالاسیون در ایران لغو شد.