آیا روند اجرای تعهدات اقلیمی در ۲۰۲۶ متوقف می‌شود؟

تلاش‌های جهانی در مسیر کاهش انتشار کربن با وجود برخی پیشرفت‌های فناورانه و منطقه‌ای، همچنان کافی به نظر نمی‌رسد و نسبت به برنامه‌ریزی‌ها و تعهدات پیشین عقب‌ماندگی قابل توجهی وجود دارد؛ از سوی دیگر، عقب‌گردهای سیاستی آمریکا تردیدها نسبت به تداوم روند اجرای تعهدات اقلیمی در سال ۲۰۲۶ را افزایش داده است.

کد خبر: ۱۳۵۱۱۵۶

تاریخ: ۲۱ دی ۱۴۰۴ - ۱۵:۵۸

به گزارش سرویس انرژی تابناک به نقل از مدیریت امور اوپک و روابط با مجامع انرژی وزارت نفت، جهان اکنون وارد نیمه دوم دهه‌ای سرنوشت‌ساز برای مقابله با تغییرات اقلیمی می‌شود؛ دانشمندان هشدار داده‌اند که کشورها باید تا سال ۲۰۳۰، انتشار کربن را نزدیک به ۵۰ درصد کاهش دهند تا از افزایش دمای ۱.۵ درجه سانتی‌گراد کره زمین جلوگیری شود. با این حال، جهان فاصله زیادی با تحقق این اهداف دارد و حتی با خطر عقب‌گرد بیشتر روبه‌رو است، هرچند در این میان برخی نشانه‌های غیرمنتظره از پیشرفت نیز دیده می‌شود.

در آمریکا، تنش‌ها در خصوص اجرای سیاست‌های اقلیمی، به‌وضوح قابل مشاهده است. آینده گذار انرژی از یک‌سو تحت تأثیر عقب‌گردهای سیاستی اقلیمی ترامپ قرار دارد که به نفع سوخت‌های فسیلی است و از سوی دیگر، تقاضای بالای برق مراکز داده به‌طور متناقض به تداوم حیات انرژی‌های تجدیدپذیر و باتری‌ها کمک می‌کند.

عقب‌ماندگی چین در کاهش شدت کربن با وجود اقدام‌های اثرگذار

نقش «چین» به‌عنوان بزرگ‌ترین منتشرکننده دی‌اکسیدکربن جهان و همچنین قطب فناوری‌های سبز نیز در به‌ثمر نشستن اقدام‌ها در زمینه مهار آلودگی کربنی اثرگذار است. این کشور به‌زودی برنامه جدیدی ارائه می‌کند که نشان ‌دهد اقلیم چگونه با جاه‌طلبی‌های اقتصادی آن گره می‌خورد، این در حالی است ‌که انتظار می‌رود بخش پررونق فناوری پاک چین به کشورهای در حال توسعه، کمک بیشتری کند تا فرآیند گذار انرژی خود را تسریع کنند.

هنگامی‌که مقام‌های چینی در ماه مارس برای نشست‌های سالانه قانون‌گذاری گرد هم می‌آیند، برنامه پنج‌ساله بعدی این کشور تصویب خواهد شد. ناظران اقلیمی بررسی خواهند کرد که آیا این برنامه می‌تواند پس از تعیین هدف محافظه‌کارانه اقلیمی ۲۰۳۵ در سال گذشته، سرعت کربن‌زدایی را افزایش دهد؟

شاخص کلیدی مورد توجه، هدف چین برای «شدت کربن» یعنی مقدار انتشار به‌ازای هر واحد تولید ناخالص داخلی است. چین اکنون از مسیر تعیین‌شده در برنامه پنج‌ساله قبلی که در سال ۲۰۲۰ تدوین شده بود، عقب مانده است. تلاش سیاست‌گذاران برای جبران این فاصله، معیاری مهم برای سنجش رهبری اقلیمی چین خواهد بود.

احتمال جهش صادرات سبز چین در ۲۰۲۶

در سال‌های اخیر، نمونه‌های موفق قابل ‌توجهی از اقدامات اقلیمی در کشورهای درحال‌توسعه دیده شده که تا حد زیادی به‌واسطه صادرات ارزان فناوری پاک چین، امکان‌پذیر بوده است. «نصب سامانه‌های خورشیدی خانگی در بنگلادش»، رکورد جهانی ثبت کرده و برق‌رسانی روستایی را به‌سرعت گسترش داده است. «خرید گسترده پنل‌های خورشیدی و باتری در پاکستان» سبب شده این کشور، گازطبیعی را به‌عنوان سوخت راهبردی کنار بگذارد. «ممنوعیت واردات خودروهای سوخت فسیلی در اتیوپی» نیز به جهش فروش خودروهای برقی در این کشور انجامیده است.

این گذارها عمدتاً به‌دلیل دسترسی به فناوری چینی محقق شده‌اند. با افزایش صادرات سبز چین، انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶ نمونه‌های بیشتری از این دست پدیدار شود.

از سوی دیگر، سال گذشته با سقوط سهام مرتبط با هوش ‌مصنوعی آغاز شد؛ پس از آن‌که انتشار خبر مدل‌ کارآمدتر شرکت چینی برآوردهای رشد تقاضای برق را زیر سؤال برد. اکنون این پرسش مطرح است که آیا در سال ۲۰۲۶ نیز «لحظه‌ای مشابه دیپ‌سیک (DeepSeek)» رخ خواهد داد یا خیر؛ پرسشی که ذهن سرمایه‌گذاران را به خود مشغول کرده، حتی در شرایطی که سرمایه‌گذاری در هوش‌مصنوعی و بخش انرژی همچنان ادامه دارد.

حتی اگر مدل‌ها کارآمدتر نشوند، حباب می‌تواند از مسیرهای دیگری تخلیه شود. توسعه‌دهندگان انرژی پاک و املاک و مستغلات هشدار داده‌اند که شبکه‌های برق، مجوزدهی و مقررات با سرعت اتصال پروژه‌ها همگام نیستند.

شتاب چین در فروش خودروهای برقی در کنار افول آمریکا

گذار جهانی به خودروهای برقی در سال ۲۰۲۶ دچار شکاف خواهد شد؛ به‌گونه‌ای که فروش این خودروها در آمریکا کند می‌شود، اما در سایر نقاط جهان شتاب می‌گیرد.

بلومبرگ‌اِن‌ئی‌اِف پیش‌بینی می‌کند تا ماه سپتامبر، ۱۶.۹ میلیون خودروی برقی در جهان فروخته شود که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱۶ درصد افزایش نشان می‌دهد. موج خودروهای چینی ارزان و با ‌ارزیابی‌ عملکرد مثبت، عامل اصلی این افزایش است. در مقابل، چشم‌انداز خودروهای برقی در آمریکا مبهم‌تر است، زیرا این کشور همچنان ورود خودروها و کامیون‌های چینی را تا حد زیادی محدود کرده است. بلومبرگ‌اِن‌ئی‌اِف انتظار دارد فروش خودروهای برقی در آمریکا در نیمه نخست سال تقریباً ثابت بماند و در سه‌ماهه سوم کاهش یابد.

فرآیندی که تابستان گذشته توسط آژانس حفاظت محیط‌زیست آمریکا (EPA) برای تضعیف اختیار دولت فدرال در تنظیم مقررات گازهای گلخانه‌ای آغاز شد، قرار است امسال به نتیجه برسد. انتظار می‌رود این نهاد مقرراتی را نهایی کند که به لغو «یافته به‌خطراندازی» منجر می‌شود و بلافاصله مقررات گازهای گلخانه‌ای برای خودروهای سواری و کامیون‌ها را حذف می‌کند.

اگرچه دولت آمریکا پیش‌تر چندین مقرره اقلیمی را عقب‌نشینی داده است، اما این اقدام می‌تواند مهم‌ترین آن‌ها باشد. هر تصمیمی برای لغو این یافته، به‌طور قطع با چالش‌های سریع حقوقی روبه‌رو خواهد شد و نبردی قضایی گسترده را رقم خواهد زد که می‌تواند مشخص کند دولت فدرال تا چه اندازه اختیار واکنش به گرمایش جهانی را دارد.

در مجموع می‌توان گفت جهان در آغاز سال ۲۰۲۶، فاصله زیادی با تحقق اهداف اقلیمی دارد و حتی با مخاطره عقب‌گرد بیشتر روبه‌رو است. نقش چین، آمریکا و فناوری‌هایی مانند هوش‌ مصنوعی و خودروهای برقی مسیر گذار انرژی در این سال را شکل می‌دهد. تنش بین دو مقوله پیشرفت‌های فناورانه و عقب‌گردهای سیاستی، چشم‌انداز اجرای تعهدات اقلیمی در سال ۲۰۲۶ را نامطمئن کرده است.

منبع:شانا