سرزمین جدیدی که ترامپ به آن چشم دارد

گرینلند، بزرگ‌ترین جزیره جهان، بار دیگر به کانون توجه سیاست جهانی بازگشته است؛ جایی که منافع امنیتی، رقابت قدرت‌های بزرگ و رؤیای استقلال در هم تنیده‌اند. اظهارات جنجالی دونالد ترامپ درباره نیاز آمریکا به گرینلند، پرسش‌های تازه‌ای درباره جایگاه این سرزمین یخی در معادلات ژئوپلیتیک جهان ایجاد کرده است.

کد خبر: ۱۳۵۰۲۴۹

تاریخ: ۱۶ دی ۱۴۰۴ - ۱۴:۰۲

به گزارش تابناک به نقل از رویداد ۲۴؛ «پس از ونزوئلا، آمریکا به گرینلند نیز نیاز دارد.» این جمله‌ای بود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در مصاحبه‌ای با نشریه «آتلانتیک» به زبان آورد و بار دیگر توجه جهانی را به بزرگ‌ترین جزیره جهان معطوف کرد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ربودن مادورو طی عملیات نیرو‌های دلتا در ونزوئلا عمدتاً تلاش دولت ترامپ برای دستیابی به منابع نفتی ونزوئلا ارزیابی شده بود.

البته در روز‌های اخیر، تحرکات دیپلماتیک واشینگتن درباره گرینلند نیز به شدت افزایش یافته؛ از جمله سفر فرهنگی اوشا ونس، همسر معاون رئیس‌جمهور، و برنامه‌ریزی برای بازدید مایک والتز، مشاور امنیت ملی ترامپ، که با واکنش‌های تند مقامات محلی گرینلند رو‌به‌رو شد.

در حالی که نخست‌وزیر مستعفی گرینلند این سفر‌ها را «تهاجمی» توصیف کرده، پیروزی اخیر حزب دموکرات در انتخابات این جزیره، بحث‌ها پیرامون استقلال و آینده روابط با آمریکا را داغ‌تر از همیشه کرده است.

موقعیت سیاسی و جغرافیایی گرینلند

گرینلند به عنوان بزرگ‌ترین جزیره جهان که خود یک قاره محسوب نمی‌شود، در منطقه استراتژیک قطب شمال واقع شده است.

این سرزمین علی‌رغم وسعت پهناور، کم‌تراکم‌ترین منطقه مسکونی جهان به شمار می‌رود و تنها حدود ۵۶ هزار نفر جمعیت دارد که اکثریت آنها را بومیان «اینوئیت» تشکیل می‌دهند.

از نظر جغرافیایی، گرینلند بخشی از آمریکای شمالی محسوب می‌شود، اما از نظر سیاسی حدود ۳۰۰ سال است که تحت کنترل دانمارک قرار دارد و پایتخت آن، «نوک»، در واقع به نیویورک نزدیک‌تر است تا به کپنهاگ.

حدود ۸۰ درصد از سطح این جزیره پوشیده از یخ است و به همین دلیل اکثر ساکنان آن در سواحل جنوب غربی زندگی می‌کنند.

وضعیت سیاسی گرینلند در دهه‌های اخیر دستخوش تغییرات مهمی شده است؛ این سرزمین که تا اواسط قرن بیستم مستعمره دانمارک بود، در سال ۱۹۵۳ به بخشی از پادشاهی دانمارک تبدیل شد و در سال ۲۰۰۹ به خودمختاری دست یافت.

امروزه گرینلند پارلمان و دولت خود را دارد و بر اکثر سیاست‌های داخلی نظارت می‌کند، اما دانمارک همچنان مسئولیت امور دفاعی و سیاست خارجی آن را بر عهده دارد.

اقتصاد این جزیره به شدت به صنعت ماهیگیری و یارانه‌های سالانه دولت دانمارک وابسته است که حدود نیمی از بودجه عمومی آن را تأمین می‌کند. با این حال، ذوب شدن یخ‌های قطبی ناشی از گرمایش زمین، دسترسی به منابع زیرزمینی غنی این منطقه را تسهیل کرده و چشم‌انداز استقلال کامل آن را به یکی از محور‌های اصلی رقابت‌های انتخاباتی اخیر تبدیل کرده است.

امنیت ملی و ثروت‌های پنهان؛ چرا ترامپ به دنبال گرینلند است؟

علاقه دونالد ترامپ به کنترل گرینلند صرفاً یک بلندپروازی تجاری نیست، بلکه ریشه در ملاحظات عمیق امنیت ملی دارد. ترامپ به صراحت اعلام کرده است که آمریکا برای امنیت ملی خود به گرینلند نیاز دارد، به ویژه زمانی که کشتی‌ها و زیردریایی‌های روسیه و چین در سراسر سواحل ارکتیک دیده می‌شوند.

کارشناسان نظامی معتقدند اگر روسیه بخواهد موشکی به سمت آمریکا شلیک کند، کوتاه‌ترین مسیر از فراز قطب شمال و گرینلند می‌گذرد و به همین دلیل، پایگاه فضایی «پیتوفیک» (تول سابق) در شمال غرب گرینلند، نقشی حیاتی در سیستم هشدار موشکی و دفاعی ایالات متحده ایفا می‌کند.

ایالات متحده از زمان جنگ جهانی دوم و پس از اشغال دانمارک توسط ناسیونالیست‌ها، حضور نظامی خود را در این جزیره تثبیت کرد و طبق توافق دفاعی ۱۹۵۱، حق ساخت و نگهداری پایگاه‌های نظامی در این قلمرو را به دست آورد.

علاوه بر جنبه‌های نظامی، گرینلند به عنوان ذخیره‌گاه عظیم منابع طبیعی شناخته می‌شود که شامل مواد معدنی کمیاب، اورانیوم، آهن، نفت و گاز طبیعی است.

در حالی که ترامپ تأکید دارد تمرکز اصلی او بر امنیت است و نه مواد معدنی، اما تحلیلگران معتقدند کنترل بر این منابع می‌تواند موقعیت استراتژیک آمریکا را در رقابت با چین تقویت کند.

واشینگتن حتی فرستاده ویژه‌ای را برای پیشبرد این اهداف منصوب کرده است تا ایده پیوستن گرینلند به آمریکا یا ایجاد یک «اتحاد آزاد» مشابه مدل جزایر مارشال را دنبال کند که در آن آمریکا در ازای حقوق نظامی، حمایت مالی و دفاعی را بر عهده می‌گیرد.

با این حال، مقامات دانمارک و گرینلند این ایده را «پوچ» خوانده و تأکید کرده‌اند که گرینلند فروشی نیست و نمی‌توان کشوری را به بهانه امنیت بین‌المللی ضمیمه کرد.