روایت‌ها و مستندات تاریخ/

پیام امام به خلخالی: این‌چهارتا بشود پنج‌تا، ششمی خودت هستی!/طرفداران بنی‌صدر طرفدار خلخالی بودند

طبق روایت عطریانفر امام (ره) به پسرش سیداحمد خمینی گفت: «به آقای خلخالی پیام بده باید قضاوت‌ها و دادگاه‌ها طبق موازین انجام شوند و اگر نشوند و این‌چهار تا بشود پنج‌تا، ششمی خودت هستی!»

کد خبر: ۱۳۳۲۳۱۹

تاریخ: ۱۴ مهر ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۲

به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، سال ۱۴۰۲ فیلم مستندی به‌نام «ضد قهرمان» به کارگردانی عارف افشار ساخته و اکران شد که درباره کارنامه صادق خلخالی به‌عنوان حاکم شرع انقلاب و سپس رئیس دادسرای مبارزه با مواد مخدر بود و بنا داشت ناگفته‌هایی را در این‌زمینه بیان کند.

درباره عنوان «ضدقهرمان» که بر پیشانی این‌مستند قرار دارد، باید به جمله‌ای از فرزند شهید حجت‌الاسلام علی قدوسی دادستان کل انقلاب اشاره کنیم که در لحظاتی از فیلم می‌گوید «جو مملکت طوری بود که قهرمان خلخالی بود و شهید قدوسی ضدقهرمان.»

نقطه پایان مستند مورد اشاره هم جایی گذاشته می‌شود که امام خمینی (ره) دستور بازبینی تمام پرونده‌هایی را صادر کرد که خلخالی قاضی آن‌ها بود. در نتیجه خلخالی عزل و شهید قدوسی، غلامحسین صادقی قهاره را به عنوان رئیس دادسرای مبارزه با مواد مخدر منصوب کرد.

شهیدقدوسی می‌گفت خلخالی باید محاکمه شود!

علی‌اکبر ناطق نوری رئیس پیشین دفتر بازرسی دفتر رهبر و رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی یکی از راویان حاضر در این‌مستند است که می‌گوید شهیدقدوسی، به‌شدت مخالف خلخالی بود و معتقد بود باید محاکمه شود.

ناطق نوری در روایت‌های خود در «ضدقهرمان» از روزهایی می‌گوید که نماینده امام خمینی (ره) در جهاد سازندگی بوده و روزی به خدمت امام (ره) رسیده که با عتاب و خطاب شدیدی از جانب ایشان مواجه شده است. امام (ره) از ناطق نوری می‌پرسد: «جهاد گنبد (کاووس) چه می‌کند؟ پیراهن از تن زن مردم درمی‌آورد!» این‌کلام شدید باعث شد ناطق نوری به‌سرعت خود را به شهر گنبد کاووس رسانده و در جمع مردم اعلام کند: «من از طرف امام آمده‌ام به درد دل‌تان برسم.»

نماینده امام خمینی در جهاد سازندگی مشغول سخنرانی در جمع مردم گنبد بود که یکی‌ از نیروهای جهاد سازندگی کاغذی را به دستش رساند. روی کاغذ امضای صادق خلخالی بود که به‌عنوان دادستان وقت نوشته بود: «جهاد گنبد، زمین‌های گنبد را هرجور صلاح می‌دانید تقسیم کنید.»

ناطق نوری برای گزارش این‌ماجرا به تهران نزد امام (ره) برگشت و گفت خلخالی چنین‌یادداشت و دستوری داشته است. امام (ره) نیز با چنین‌جمله‌ای واکنش نشان داد: «مگر حاکم شرع هر غلطی می‌تواند بکند؟»

مشکلت این است که نه دین داری نه شعور!

وزیر پیشین کشور در روایت خاطره‌ای دیگر از خلخالی می‌گوید: یک‌روز جلوی همه نماینده‌ها در مجلس به خلخالی گفتم آقای خلخالی می‌دانی مشکل تو چیست؟ گفت چیه؟ گفت مشکلت این است که نه دین داری نه شعور!

ناطق نوری می‌گوید این‌جملات را در حالی زدم که وزیر بودم و او می‌توانست مرا استیضاح کند.

می‌خواهی بگویم اعدامت کنند؟

بخشی از مطالب مستند مورد اشاره، مربوط به دشمنی خلخالی با شهید سیدمحمد بهشتی است. کمااین‌که محمد عطریانفر روزنامه‌نگار و فعال سیاسی در همین‌مستند می‌گوید شهیدبهشتی از خلخالی احتراز می‌کرد و با او دهن به دهن نمی‌شد.

رضا کنگرلو از نزدیکان شهیدبهشتی هم از راویان مستند «ضدقهرمان» است که می‌گوید شهیدبهشتی نامه‌ای نوشت که کنگرلو به دادگاه مبارزه با مواد مخدر برود. در آن‌مقطع خلخالی در زندان قصر رئیس دادگاه مبارزه با مواد مخدر بود و در حالی‌که برای اولین‌بار کنگرلو را می‌دید، او را این‌گونه خطاب قرار داد: «تو را بهشتی فرستاده؟ می‌خواهی بگویم اعدامت کنند؟»

یکی از مطالبی که درباره صادق خلخالی نقل می‌شود، این‌ماجراست که او ندانسته حکم اعدام خود را امضا کرده است.

کنگرلو می‌گوید احمد شهاب یکی از نزدیکان خلخالی برای شوخی با او، نامه اعدام خلخالی را نوشت و او هم آن را امضا کرد. بعد که اطرافیان به ماجرا خندیدند، خلخالی شروع به فحاشی کرد. کنگرلو می‌گوید خلخالی هرچیزی را نخوانده امضا می‌کرد!

در طول فعالیت خلخالی هم گزارش‌هایی از عملکرد او به شهیدبهشتی و امام خمینی (ره) می‌رسید و کنگرلو هم گزارشات خود را یک‌روز در میان به شهیدبهشتی منتقل می‌کرد که در نهایت تصمیم به برکناری خلخالی از دادستانی انقلاب اسلامی گرفته شد.

سلام بی‌جواب شهیدبهشتی

یکی از خاطرات کنگرلو از خلخالی مربوط به برگزاری جلسه شورای قضایی در دادگستری است که طبق روایت او، طرفداران خلخالی کاخ دادگستری را محاصره کردند و وقتی او وارد ساختمان شد، با دیدن شهیدبهشتی و کنگرلو به آن‌ها سلام نکرد. اما شهیدبهشتی گفت «سلام جناب آقای خلخالی! بفرمایید داخل جلسه! اعضای شورا در انتظار شما هستند!» کنگرلو می‌گوید خلخالی از جلوی شهیدبهشتی و او عبور کرده و کلامی به زبان نیاورده است.

طرفداران بنی‌صدر طرفدار خلخالی بودند

کنگرلو در بخشی از روایت‌های خود، به مقایسه رفتار شهیدبهشتی و خلخالی می‌پردازد و می‌گوید یک‌روز از سال ۱۳۵۹ شهیدبهشتی به ورامین آمد و طرفداران بنی‌صدر که طرفدار خلخالی هم بودند، خطاب به او شعار می‌دادند «مرگ بر بهشتی!» که شهیدبهشتی با لبخند سرش را بالا می‌آورد و می‌گفت «درود بر شما جوانان غیور!» کنگرلو می‌گوید دو رفتار دو شخصیت مورد اشاره در تقابل کامل با هم قرار دارند چون اگر کسی شعار «مرگ بر خلخالی» سر می‌داد، او حکم مرگش را صادر می‌کرد.

عملکرد خلخالی و مخالفت شهیدبهشتی با او باعث شد از جایگاه حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی برکنار شود و سپس با حکم بنی‌صدر به ریاست کمیته مبارزه با مواد مخدر منصوب شود که چندماه بعد با دستور امام خمینی (ره) از این‌سمت هم کنار گذاشته شد.

چگونگی عزل خلخالی از کمیته مبارزه با مواد مخدر

شروع بررسی عملکرد خلخالی در کمیته مبارزه با مواد مخدر مربوط به زمانی است که یکی از اطرافیانش اشتباهی کرد و یک‌فرد دچار مشکل را احضار و تهدید کرده بود. آن‌فرد هم با ترس خود را به گروه نظارت و هماهنگی دادستانی انقلاب رساند و مساله را گزارش کرد. حسین هنری یکی از نیروهای دادستانی انقلاب اسلامی، ضمن روایت این‌ماجرا می‌گوید با تحقیقی که به عمل آمد، دیدیم مساله درست است و این، شروع یک‌بررسی دوباره در دادسری مواد مخدر شد.

هنری می‌گوید خلخالی در جریان عزلش ناراحت و عصبانی بود و به‌مدت ۵ روز جلوی اجرای حکم را گرفته و زندان قصر را تحویل نمی‌داد. اگر شهیدقدوسی نبود، این‌کار انجام نمی‌شد. او در نهایت برای تحویل‌دادن زندان قصر، برخورد بدی با گروه مامور که حسین هنری هم یکی از آن‌ها بوده، داشته و جواب سلامشان را نداده است.

خلخالی از دید حسین هنری، اشتباه بزرگ انقلاب بود و اگر محاکمه می‌شد، حتما حکم اعدام می‌گرفت. نیروهای انقلاب هم آن‌روزها می‌گفتند اگر پرونده او پیش امام (ره) برود، حتما دستور محاکمه و حکم سنگین خواهد گرفت.

قصه بهشتی و خلخالی، قصه حریر و دشنه است

همان‌طور که اشاره شد، محمد عطریانفر یکی از راویان مستند «ضدقهرمان» است که به مقایسه شهیدبهشتی و خلخالی پرداخته و می‌گوید حکایت این‌دو، مثل حکایت حریر و دشنه است. این دو سنخیتی با هم ندارند و نمی‌توانند هم‌کلام شوند.

شهیدبهشتی: محاکمه خلخالی تماشایی است

محسن رفیقدوست وزیر وقت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هم در مستند «ضدقهرمان» حضور دارد و می‌گوید از شهید بهشتی شنیده که گفته: «آن دادگاهی تماشایی است که ما خلخالی را محاکمه کنیم.»

پیام امام به خلخالی: این چهارتا بشود پنج‌تا، ششمی خودت هستی!

اما عطریانفر روایت ناگفته جالبی درباره اعدام ۴ تن از سران رژیم پهلوی دارد که روی پشت بام مدرسه رفاه تیرباران شدند. عطریانفر می‌گوید پس از اعدام این ۴ تن وقتی به امام خمینی (ره) اعلام شد آن‌ها بدون رعایت مبادی قضاوت و حقوق اعدام شده‌اند، ایشان با موضع و پیام سخت آقای خلخالی را از این‌حرکت باز داشت و جمله‌ای بیان کرد که کمتر در جایی گفته شده است.

آقای خلخالی درست صحبت کن! حواست باشد!

حجت‌الاسلام مصطفی پورمحمدی وزیر پیشین کشور و رئیس وقت مرکز اسناد انقلاب اسلامی هم یکی از حاضران در مستند «ضدقهرمان» است و از روزی روایت می‌کند که با چندنفر دیگر به دیدار خلخالی رفته است. در آن‌برهه چندنفر در زنجان از اعضای ستاد و همکاران خلخالی بودند که پورمحمدی در آن‌جلسه خطاب به خلخالی گفته این‌افراد، خوشنام نیستند و جایگاه خوبی در جامعه ندارند. به همین‌دلیل و به‌دلیل موجه‌نبودنشان به‌صلاح نیست با آن‌ها همکاری کند.

بحث‌های پورمحمدی و خلخالی در ادامه به شهیدبهشتی کشیده شد که خلخالی خطاب به او گفت‌ «این‌آقای بهشتی که رئیس و استاد شماست، خودش با هایزر ملاقات داشته و می‌خواست جلوی اعدام سپهبد مقدم را بگیرد. بهشتی آدمی محافظه‌کار و لیبرال‌مزاج است و همچنین انقلابی نیست. شما که به من انتقاد می‌کنید، این‌آقایان قدوسی و بهشتی انقلابی نیستند.»

پورمحمدی می‌گوید توهین خلخالی به شهیدبهشتی در حضور دیگران باعث شد به‌دلیل شاگردی شهیدبهشتی و علاقه‌ای که به او داشته، عصبانی شود و با خشم بگوید: «آقای خلخالی درست صحبت کن! یک‌موی آقای بهشتی را به صدتای هیکل تو نمی‌دهیم. حواست باشد!»