تابناک بررسی می کند؛

تفرقه و شکست:درس‌های برجام/حسام الدین آشنا چه خواهد کرد؟

حسام‌الدین آشنا، به عنوان یکی از نزدیکان فکری و عملی حسن روحانی با جدیت کوشید تا مفهوم و الزامات" اضطرار" در فرآیند تصمیم‌گیری‌های سیاسی را برجسته کند و میان اضطرار و آرمان‌گرایی، مصلحت و خرد، دیپلماسی و قدرت میدانی، پیوندی برقرار سازد.، اکنون با مرگ رسمی برجام، حسام‌الدین آشناها چه مسیری را در پیش خواهد گرفت؟

کد خبر: ۱۳۲۹۹۰۷

تاریخ: ۳۰ شهريور ۱۴۰۴ - ۲۲:۱۳

به گزارش تابناک، حسام‌الدین آشنا که در دهه هفتاد شمسی، دستیار وزیر اطلاعات بود، اینک یکی از شخصیت‌های معروف توئیتر فارسی است که به توئیت های کنایه‌ ای که طعمی از درز اطلاعات دارد  است،مشهور است.

آشنا تیپکال تیپ "امنیتی های سابق" است که هم ابعاد بحران را می دانند و هم چارچوب و گره ها و معادلات واقعی پشت پرده در ترسیم شکل نهایی "قدرت" در جامعه و هم انگیزه و جاه طلبی حضور در میدان را،  این وضعیت ، دوگانگی جالبی به آنها داده است: نه تاب دوری و نه تاب دیدار!

حسام الدین آشنا نماد نخبگان حکومتی / بدنه ای است، نخبگانی  که می دانند وقت برای جبران مشکلات و بحران های انباشته شده؛ تنگ است، ولی نه میان حاکمیت و نه افکار عمومی و نه حاملان گفتمان انقلابی و سوپرانقلابی جایی ندارند، اتفاقا آشناها، سیبل دائمی سوپرانقلابی ها و اپوزسیونی هستند که  آنها را مسئول وضع موجود می دانند.

آشنا که در محیط وب فارسی همچنان به عنوان مدافع حسن روحانی شناخته  می‌شود، یکی از معدود مدافعان برجام در فضای مجازی است با توجه به مرگ رسمی توافق برجام، تحلیل و بررسی نوشته‌های او اهمیت تحلیلی پیدا می‌کند.

برجام، مهمترین ابرپروژه اعتدال گرایان در حاکمیت بود، پروژه ای که بیش از پروژه اصلاحات و عمیق تر از آن "جلو" رفت،  حسن روحانی و تیم او، تا نیمه راه توافق دائمی با غرب، مذاکره مستقیم با آمریکا  حتی تماس مستقیم و  دیدار مستقیم با رئیس جمهور آمریکا پیش رفتند، آنها توانستند به زعم خود "راه سوم" ، حلقه گمشده سیاست ایران را پیدا کنند، اما به سرعت آن را گم کردند و در معادلات جدید، اعتبار و جایگاه و قدرت خود را از دست دادند.

برجام، مهمترین ابرپروژه اعتدال گرایان در حاکمیت بود، پروژه ای که بیش از پروژه اصلاحات و عمیق تر از آن "جلو" رفت،  حسن روحانی و تیم او، تا نیمه راه توافق دائمی با غرب، مذاکره مستقیم با آمریکا  حتی تماس مستقیم و  دیدار مستقیم با رئیس جمهور آمریکا پیش رفتند

حسام‌الدین آشنا، به‌عنوان مشاور ارشد حسن روحانی و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری نقشی کلیدی اما عمدتاً پشت‌پرده در شکل‌گیری و دفاع از برجام ایفا کرد.

او به‌صورت مستقیم در مذاکرات هسته‌ای حضور نداشت، اما به‌عنوان استراتژیست و هماهنگ‌کننده فکری، حلقه‌ای مهم بین تیم دیپلماتیک (ظریف و عراقچی) و دفتر رئیس‌جمهور بود.

بر اساس پایش مصاحبه های آشنا در این سالها،  نقش او در سه حوزه برجسته است: تدوین استراتژی دیپلماتیک، مستندسازی دستاوردها، و دفاع رسانه‌ای از توافق.

از منظر گفتمانی، نقش آشنا در برجام تلفیقی از هماهنگی استراتژیک و روایت‌سازی بود، بررسی‌ و رصدهای فضای مجازی نشان می‌دهد حسام‌الدین آشنا در شبکه اجتماعی ایکس به دلیل دفاع از برجام و روحانی، با واکنش‌های عمدتاً منفی (۷۵%) مواجه است.

کاربران اصول‌گرا - انقلابی او را "خائن"، "تحریف‌گر"   می‌خوانند و توییت‌هایش درباره دیپلماسی و وحدت ملی را با تمسخر و حملات شخصی (مانند "ویروس" یا "نفوذی") پاسخ می‌دهند، با بسامد بالای ری‌توییت‌های منفی (بیش از ۶۰% از ۱۰۰ پست بررسی‌شده). حمایت‌ها (۲۰%) از میانه‌رو‌ها و اصلاح‌طلبان است که  حسام الدین آشنا را "شجاع" و "واقع‌بین" می‌دانند، اما این نظرات زیر سایه انتقادات تند گم می‌شود.

حدود ۵% واکنش‌ها خنثی یا طنزآمیزند. آشنا نماد "اصلاحات ناکام" است که با گفتمان عقلانی-کنایه‌آمیز، شکاف سیاسی را عمیق‌تر می‌کند و بیش از اجماع، خشم می‌آفریند.

حسام الدین آشنا در نوشته هایش، برجام را یک دستاورد دیپلماتیک کلیدی برای دولت حسن روحانی می‌داند، توافقی که به زعم او نه از سر ایدئولوژی، بلکه به عنوان ضرورتی واقع‌بینانه برای رفع تحریم‌های شورای امنیت و احیای اقتصاد ایران شکل گرفت.

مشاور اعظم روحانی معتقد است برجام با لغو تحریم‌های هسته‌ای، راه تجارت و فناوری را هموار کرد. با این حال، آشنا شکست برجام را به دو جبهه نسبت می‌دهد: دلواپسان خارجی که با فشار بر ترامپ آن را پاره کردند و منتقدان داخلی که با قانون موسوم به راهبردی و عدم اجماع ملی، به تضعیف آن دامن زدند.

حسام الدین آشنا، مرید حسن روحانی است، حتی اگر روحانی او را نخواهد، در غیاب حسن روحانی، حسام الدین آشنا در انتخابات اخیر ریاست جمهوری سراغ مصطفی پورمحمدی رفت و به او مشاوره انتخاباتی و سیاسی داد، پورمحمدی شخصیتی که بیشترین شباهت به حسن روحانی دارد و به قول لطیفه ای در فضای مجازی " حسن روحانی، همان پورمحمدی تحصیل کرده است!"

حسام الدین آشنا، مرید حسن روحانی است، حتی اگر روحانی او را نخواهد، در غیاب حسن روحانی، حسام الدین آشنا در انتخابات اخیر ریاست جمهوری سراغ مصطفی پورمحمدی رفت و به او مشاوره انتخاباتی و سیاسی داد، پورمحمدی شخصیتی که بیشترین شباهت به حسن روحانی دارد

آشنا که استاد دانشگاه امام صادق (ع) نیز هست، معتقد است که اگر اتحاد ملی و هماهنگی بین میدان و دیپلماسی وجود داشت، برجام می‌توانست پایدار بماند او  هشدار می‌دهد که نبود برجام به تشدید فشار‌ها و حتی حملات به برنامه هسته‌ای ایران انجامید و تنها با تدبیر رهبری می‌توان به احیای آن امیدوار بود.

حسام‌الدین آشنا در توییت‌هایش، رهبر انقلاب آیت‌الله خامنه‌ای را نه تنها به عنوان مرجع اعلای سیاسی و دینی، بلکه به عنوان نماد تدبیر، رحمت و دوراندیشی توصیف می‌کند؛   آشنا، آیت الله خامنه‌ای را معمار دیپلماسی فرهنگی می‌خواند و رهبری را حافظ ثبات ملی می‌بیند که "فتنه‌ها "  را با نصیحت و انتقاد سازنده مهار می‌کند نه با ابزار سخت افزاری.

حسام الدین آشنا  تأکید دارد که در نظام جمهوری اسلامی، جایگاه رهبری بالاتر از جناح‌ها و دولت‌هاست  آشنا هرچند توییت‌هایش گاه به طور غیرمستقیم به چالش‌های داخلی مانند تندروی‌ها اشاره دارد، اما همیشه با امید به تدبیر رهبری به پایان می‌رسد.

حسام الدین آشنا با استفاده از همه استعدادهای خود، ارجاعات تاریخی و تمثیل‌های بومی، سعی در بازسازی روایت اعتدال در برابر گفتمان انقلابی و اپوزیسیون دارد، تلاشی مستمر و خستگی ناپذیر اما ناکام در شبکه های اجتماعی ایرانی.

آشنا بسیار تلاش کرد تا مفهوم و لوازم "اضطرار" در تصمیم سازی ها  را به رخ بکشد و بین اضطرار و ایدئولوژی، مصلحت و حکمت، دیپلماسی و میدان، پلی بزند، پلی که با آتش شدید سوپرانقلابی ها و اپوزسیون حالا شکسته است، حسام الدین آشنا چه خواهد کرد؟ حسام الدین آشناها چه خواهند کرد؟/ دکتر کریم رامه