پالایشگاه پلاسما؛ وعده‌ای بزرگ اما واقعیتی پیچیده!

افتتاح پالایشگاه پلاسما در ایران یکی از گام‌های بلند در راستای کاهش ارزبری و خودکفایی در تولید دارو‌های مشتق از پلاسما است؛ اما برای تحقق آن چالش‌های فنی، مالی و زیرساختی بسیاری وجود دارد.

کد خبر: ۱۳۰۴۶۵۱

تاریخ: ۲۰ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۴:۴۶

به گزارش سرویس علم و فناوری تابناک، حسین افشین، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری، در مراسم افتتاح پالایشگاه پلاسما یکی از پروژه‌های جدید کشور، از اهمیت خودکفایی در تولید مشتقات پلاسما و کاهش وابستگی به واردات سخن گفت. وی تأکید کرد که سالانه 300 میلیون دلار بابت واردات مشتقات پلاسما هزینه می‌شود و با تحقق خودکفایی در این بخش، ایران می‌تواند نه تنها نیازهای داخلی را تأمین کند، بلکه به صادرات این محصولات نیز دست یابد.

این اظهارات از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است.

واقعیت‌ها و چالش‌ها در مسیر خودکفایی تولید مشتقات پلاسما

اگرچه اظهارات افشین در خصوص خودکفایی در تولید مشتقات پلاسما و کاهش ارزبری امیدوارکننده است، اما واقعیت‌های اقتصادی و فنی کشور نشان می‌دهند که دستیابی به این اهداف به هیچ وجه ساده نخواهد بود.

محدودیت‌های مالی و سرمایه‌گذاری

افشین اشاره کرد که در این پروژه 2.5 همت سرمایه‌گذاری خواهد شد، اما باید به این نکته توجه کرد که این مبلغ در شرایط کنونی، به‌ ویژه در وضعیت اقتصادی کشور که با تحریم‌ها، تورم بالا و کاهش قدرت خرید مردم مواجه است، ممکن است به اندازه کافی برای راه‌اندازی و بهره‌برداری از یک پروژه پیچیده و فناوری‌محور مانند پالایشگاه پلاسما کافی نباشد. در صورتی که این سرمایه‌گذاری به‌ طور کامل و به موقع انجام نشود، پروژه با شکست مواجه خواهد شد.

همچنین، نیاز به تخصص‌های فنی و تکنولوژی‌های پیشرفته در تولید مشتقات پلاسما را نمی‌توان نادیده گرفت. کشورهایی که در این زمینه پیشرو هستند، از تکنولوژی‌های روز دنیا و متخصصین مجرب بهره می‌برند. ایران برای رسیدن به استانداردهای جهانی در تولید این محصولات نیازمند سرمایه‌گذاری بسیار بیشتری در زمینه تحقیق و توسعه و آموزش نیروی انسانی است.

زیرساخت‌های ناکافی و چالش‌های فنی

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در تحقق هدف خودکفایی در این حوزه، نبود زیرساخت‌های لازم برای تولید مشتقات پلاسما در سطح صنعتی است. پالایشگاه‌های پلاسما به تجهیزات و فناوری‌های پیچیده‌ای نیاز دارند که در حال حاضر بسیاری از این فناوری‌ها در ایران بومی‌سازی نشده‌اند. حتی با فرض این که این تجهیزات خریداری شوند، نیاز به نیروی انسانی ماهر و متخصص برای نصب، راه‌اندازی و نگهداری این تجهیزات وجود دارد که در حال حاضر در کشور با کمبود این نوع نیروی انسانی مواجه هستیم.

به علاوه، در سال‌های اخیر، علی‌رغم تلاش‌هایی که برای بومی‌سازی برخی از فناوری‌ها انجام شده، بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران به دلایل مختلف، از جمله تحریم‌ها و مشکلات مالی، نتواسته‌اند به موفقیت‌های بلندمدتی دست یابند. بنابراین، باید از تجربیات این شرکت‌ها استفاده کرده و چالش‌های فنی را به‌ طور اصولی و با همکاری بین‌المللی حل کرد.

چالش‌های اقتصادی و صادرات

یکی دیگر از مسائلی که در صحبت‌های افشین مطرح شد، صادرات پلاسما است. هر چند هدف‌گذاری برای صادرات به بازارهای جهانی هدفی جذاب است، اما واقعیت این است که کشورهای پیشرفته‌ای مانند آلمان و آمریکا که در زمینه تولید مشتقات پلاسما پیشرو هستند، توانایی رقابت با تولیدکنندگان سایر کشورها را دارند. ایران با مشکلاتی نظیر محدودیت‌های مالی و تحریم‌ها و همچنین زیرساخت‌های ناکافی روبروست که می‌تواند مانع از تحقق این هدف شود.

برخی از کشورها مانند آلمان و آمریکا در زمینه تولید مشتقات پلاسما استانداردهای بالایی دارند و واردات این محصولات به این کشورها به‌واسطه کیفیت بالا و قابلیت رقابت، بسیار دشوار است. به همین دلیل، ایران باید علاوه بر افزایش تولید داخلی، به مسئله بهبود کیفیت و رعایت استانداردهای جهانی توجه ویژه‌ای داشته باشد.

راهکارهای پیشنهادی برای تحقق خودکفایی در تولید مشتقات پلاسما

افزایش سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه

برای تحقق هدف خودکفایی در تولید مشتقات پلاسما، اولین گام این است که کشور باید به‌ طور جدی‌تر به تحقیق و توسعه (R&D) در این حوزه توجه کند. دولت باید سرمایه‌گذاری‌های بیشتری را برای تأسیس مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌های تخصصی در این زمینه انجام دهد تا بتوان از ظرفیت‌های داخلی برای تولید محصولات مشتق از پلاسما بهره برد. همچنین، جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در حوزه تحقیق و توسعه می‌تواند راهگشا باشد.

تقویت همکاری‌های بین‌المللی

ایران باید به‌ طور جدی‌تر به همکاری‌های بین‌المللی در زمینه تکنولوژی‌های پیشرفته در صنعت سلامت توجه کند. این همکاری‌ها می‌تواند در قالب انتقال تکنولوژی، مشترک‌سازی پروژه‌ها یا حتی واردات تجهیزات پیشرفته صورت گیرد. توسعه روابط با کشورهای صاحب تکنولوژی در این حوزه مانند آلمان و ژاپن می‌تواند به‌ طور مستقیم به بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته کمک کند.

آموزش نیروی انسانی متخصص

در کنار توسعه زیرساخت‌ها و خرید تجهیزات پیشرفته، آموزش نیروی انسانی متخصص و ماهر برای مدیریت این پروژه‌ها امری ضروری است. دولت باید برنامه‌های آموزشی و دوره‌های تخصصی را برای تربیت کارشناسان و متخصصان در این حوزه راه‌اندازی کند. همچنین، استفاده از تجربیات و ظرفیت‌های دانش‌بنیان‌ها و دانشگاه‌های کشور می‌تواند نقش مؤثری در تأمین نیروی انسانی متخصص ایفا کند.

تدوین استراتژی صادراتی بلندمدت

برای صادرات مشتقات پلاسما به بازارهای جهانی، ایران باید استراتژی‌های خاصی را طراحی کند. این استراتژی‌ها باید شامل ارتقاء کیفیت محصولات، دریافت استانداردهای بین‌المللی و ایجاد روابط تجاری با کشورهای هدف باشد. به علاوه، صادرات پلاسما باید به‌ گونه‌ای سازماندهی شود که علاوه بر سودآوری اقتصادی، موجب ارتقای جایگاه ایران در عرصه جهانی شود.

در نهایت، صحبت‌های معاون علمی رئیس جمهور در خصوص خودکفایی در تولید مشتقات پلاسما امیدبخش و در راستای استقلال اقتصادی کشور است، اما برای تحقق این اهداف، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، سرمایه‌گذاری کلان و همکاری‌های بین‌المللی هستیم. اگرچه این پروژه می‌تواند به کاهش ارزبری و ایجاد ظرفیت‌های جدید اقتصادی منجر شود، اما چالش‌های فنی، اقتصادی و زیرساختی فعلی می‌توانند مسیر دستیابی به این هدف را دشوار کنند. بنابراین، باید به‌طور جدی‌تر به سرمایه‌گذاری در فناوری، آموزش نیروی انسانی و توسعه زیرساخت‌ها پرداخته و از ظرفیت‌های بین‌المللی برای تسریع در این فرآیند استفاده کنیم.