تابناک بررسی می‌کند؛

نقدی بر نمایشگاه ایران اکسپو؛ افزایش ۲ میلیارد دلاری صادرات غیرنفتی چه شد؟

نمایشگاه ایران اکسپو ۲۰۲۵ درحالی به پایان رسید که به نظر می رسد محلی برای درآمد زایی برخی از افراد است که از محل این رویداد سودهای چند صد میلیاردی به جیب می زنند تا آن که در تلاش برای معرفی ظرفیت های صادراتی و جذب سرمایه گذار باشند.

کد خبر: ۱۳۰۳۱۵۴

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۶:۵۵

نمایشگاه ایران اکسپو ۲۰۲۵ با هدف نمایش توانمندی‌های تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی، معرفی ظرفیت‌های صادراتی و جذب سرمایه‌گذار خارجی درحالی برگزار شد که به نظر می رسد به دلیل محدودیت‌های داخلی و خارجی، تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت‌های ارزی، کاهش دسترسی به بازار‌های جهانی و موانع بانکی نه تنها دستاوردی برای فعالان اقتصادی ندارد، بلکه هزینه‌های هنگفتی را هم روی دست آنها می گذارد و در این میان عده ای از جمله برگزار کننده سودهای چند صد میلیاردی به جیب زدند.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، طبق اعلام های رسمی، ایران اکسپوی ۲۰۲۵ با حضور بیش از ۲۵۰۰ تاجر و نماینده از ۱۱۰ کشور، از جمله ۴۱ کشور آسیایی، ۲۱ کشور اروپایی، ۳۹ کشور آفریقایی، هشت کشور از قاره آمریکا و یک کشور از اقیانوسیه درحالی به پایان رسید که مشخص نیست که این رویداد بزرگ با هزینه‌های هنگفت اصولا چه دستاورد‌هایی داشته و یا اینکه منتج به بستن چه قرارداد‌های عملیاتی شده است که لزوم برگزاری این رویداد‌ها را توجیه کند؟! از طرفی باید پرسید برگزاری چنین نمایشگاهی در بهبود وضعیت جذب سرمایه‌گذاری خارجی، صادرات و تراز تجاری کشور نقش دارد یا در حد تکرار یک رویداد نمادین است؟!

چه اصراری بر برگزاری نمایشگاهی منسوخ شده دارید؟

موضوع تامل برانگیز وجهه عمومی داشتن این رویداد و تخصصی نبودن آن است؛ در حالی که نمایشگاه‌های تخصصی مخاطبان هدفمندتری را جذب کرده و نمایشگاه‌های عمومی برای شرکت‌هایی که محصولات یا خدمات بسیار تخصصی ارائه می‌دهند کارایی کمتری دارند. ضمن اینکه نمایشگاه‌های عمومی به دلیل گستردگی صنایع نمی توانند به طور عمیق به نیازها و چالش‌های خاص هر صنعت بپردازند. همچنین شرکت‌ها ترجیح شان بر این است که در نمایشگاه‌های تخصصی شرکت کنند که بازدیدکنندگان آن به طور خاص به حوزه کاری آن‌ها علاقه‌مند و مسلط هستند.

به گفته برخی از شرکت های حاضر در این نمایشگاه، برای  اجاره غرفه و جانمایی مناسب هزینه هنگفتی به برگزار کننده پرداخت شده است که نشان می دهد عملا هدف از برگزاری این رویداد، توسعه صادرات کشور نیست و صرفا منافع مالی شرکت های برگزارکننده و  منافع مالی متولیان اصلی آن اهمیت دارد و بس! چه بسا اگر هدفی غیر از این دنبال می شد، طبیعتا نمایشگاهی ارزان و قابل مشارکت برای تمامی برندهای مطرح می بایست برگزار می شد و هزینه های گزاف مشارکت در این نمایشگاه صرف معرفی هرچه بهتر شرکت کنندگان آن می شد.

ازسویی دیگر، هر کدام از شرکت‌های داخلی درحوزه‌های مختلف، در بخش بازرگانی خود مشتری‌های فعالی دارند که سال هاست روابط تجاری خود را براساس اعتماد و همکاری‌های متقابل کاری حفظ کرده‌اند و برای شرکت‌ها ممکن است این سوال پیش بیاید که چرا باید هزینه زیادی را برای حضور در یک نمایشگاه عمومی بپردازند در حالی که ممکن است دستاورد قابل توجهی از نظر قرارداد یا مشتری جدید نداشته باشند؟

هزینه میلیاردی ناقابل فقط برای یک غرفه!

شنیده‌ها حاکی از آن است که از یک هلدینگ‌های صنعت نفت برای شرکت در این نمایشگاه هزینه میلیارد تومانی درخواست شده است. در حالی که به فاصله اندکی پس از برگزاری این نمایشگاه که با توصیه ها برای مشارکت در آن از سوی نهادهای مختلف بسیار است، بزرگ ترین رویداد نمایشگاهی نفت، گاز و پتروشیمی کشور به صورت تخصصی برگزار می شود که می توان گفت بزرگترین رویداد نمایشگاهی کشور است. حال با عنایت به این مساله دلایل تاکید به حضور شرکت های فعال در حوزه نفت و گاز و پتروشیمی در این نمایشگاه و دریافت هزینه های آنچنانی از آنان چه توجیهی دارد؟

جالب اینجاست که یکی از مجموعه های بانکی به هر دلیلی حاضر به مشارکت در این نمایشگاه نشده بود که در یک کمپین رسانه ای هماهنگ که از قضا برای این رسانه ارسال شده و مستندات آن محفوظ است؛ عنوان شد در حالی که نمایشگاه ایران اکسپو در تهران برگزار شده است، فلان بانک در مشهد یک رویداد داخلی برگزار کرده و بجای شرکت در این نمایشگاه، مدیران آن بانک ترجیح داده به مشهد بروند و نمایشگاه مذکور را از حضور خود محروم سازند! جالب اینجاست که این نمایشگاه آنقدر منابع در اختیار دارد که می تواند علیه یک بانک تنها به دلیل عدم حضور در رویداد فوق، یک جو رسانه ای ایجاد کند!

به همین جهت این نگرانی وجود دارد که شاید شرکت‌ها را با اهرم های مختلف به حضور در این نمایشگاه مجبور می سازند؛ هرچند ممکن است این نمایشگاه عمومی آورده ای برای مجموعه ها نداشته باشد؛ بنابراین شفافیت در هزینه‌ها و دستاوردهای نمایشگاه ایران اکسپو می‌تواند به برطرف شدن این نگرانی‌ها کمک کند.

البته پیشنهاد ما این است که اگر نمایشگاه مذکور خروجی اش آنچنان است که بیش از ۲۵۰۰ تاجر و نماینده از ۱۱۰ کشور، از جمله ۴۱ کشور آسیایی، ۲۱ کشور اروپایی، ۳۹ کشور آفریقایی، هشت کشور از قاره آمریکا و یک کشور از اقیانوسیه در آن شرکت می کنند و منجر به توسعه صادرات کشور اعم از نفتی و غیر نفتی می شود، دولت شرایط حضور رایگان همه شرکت های توانمند که در خود توان صادرات می بینند را مهیا سازد و صرفا غرف به صورت خودساز در اختیار شرکت کنندگان باشد؛ اینطوری شائبه های ناشی از عملکرد مالی غیر شفاف این نمایشگاه از بین می رود و حسن توجه دولت به مقوله صادرات و کالاهای صادراتی به اثبات می رسد.

از سویی اگر ۲۶۰۰ - ۲۷۰۰ تاجر بین المللی به این نمایشگاه آمده‌اند خروجی ایران اکسپو در سال جاری و سنوات گذشته باید بسیار درخشان و جذاب باشد تا جایی که قرارداد‌های بین المللی ناشی از همکاری‌های تجاری و صادراتی باید بر حجم صادرات کشور، افزایش توان فنی و مهندسی و مسائلی از این دست سایه جدی بیافکند. جالب اینجاست که ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ «علیرضا پیمان پاک» رئیس وقت سازمان توسعه تجارت در مصاحبه با رادیو گفت‌و‌گو عنوان کرده بود که «برآورد ما این است که بتوانیم در قالب این رویداد، حدود ۲ میلیارد دلار موافقت‌نامه و قرارداد امضا کنیم و در کنار آن، یک سری اقدامات زیرساختی هم برای توسعه تجارت و فعال‌سازی دیپلماسی تجاری انجام می‌شود.»

این ادعا در افتاحییه نمایشگاه مذکور در سال ۱۴۰۳ توسط سرپرست وقت سازمان توسعه تجارت «مهدی ضیغمی» هم تکرار شد، اما تاکنون اسنادی دال بر اثبات این ادعا‌ها ارائه نشده است و وضعیت تراز تجاری کشور همچنان منفی است!

غیبت ایران در اکسپو ژاپن؛ پیام منفی به جهان

اکسپو داخلی درحالی به شکل مستقل در ایران برگزار شد که مسئولان ترجیح دادند از حضور در اکسپو  ۲۰۲۵ ژاپن که در شهر اوزاکا برگزار می‌شود انصراف دهند؛ به طوری که طبق گفته «فاطمه مهاجرانی» سخنگوی دولت در نتیجه بررسی‌های داخلی و موانع موجود، تصمیم بر انصراف از شرکت در اکسپو ژاپن گرفته شد.

اعلام انصراف در نمایشگاه جهانی اکسپو ۲۰۲۵ ژاپن که یکی از مهم‌ترین رویداد‌های بین‌المللی برای نمایش قدرت اقتصادی و برند ملی کشورهاست، درحالی اتفاق افتاد که بسیاری از کشور‌های در حال توسعه با صرف هزینه‌های بالا، از اکسپو جهانی برای معرفی اقتصاد و فرصت‌های سرمایه‌گذاری خود بهره می‌برند، اما ایران حتی نتوانسته حضور نمادین خود را حفظ کند که این موضوع جایگاه کشور را در ذهنیت فعالان اقتصادی بین‌المللی تضعیف می‌کند.

به گزارش تابناک، ایران اکسپو ۲۰۲۵ گرچه به ظاهر تلاشی برای بازنمایی ظرفیت‌های صادراتی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری ایران به شمار می رود و ممکن است حتی به انعقاد قرارداد‌هایی منجر شود، اما در عمل به‌دلیل محدودیت‌های موجود، این قرارداد‌ها به همکاری بلندمدت منجر نمی‌شود. به همین جهت برگزاری این نمایشگاه نه تنها نتیجه مثبتی به‌دنبال ندارد بلکه صرفا به دلیل عدم شفافیت، هزینه های بالای مشارکت در آن، عدم اثبات اهلیت تجار شرکت کننده در این رویداد و مسائلی از این دست، با ابهامات زیادی روبرو است که در گزارش های بعدی به تفصیل می توان به آن پرداخت.