اهمیت همگرایی با آسیا

محسن پاك آيين

کد خبر: ۱۳۰۱۳۰

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۳۸۹ - ۱۶:۱۹

هفته گذشته، نهمین اجلاس گفت وگوی همکاری آسیا (ACD) با موضوع به سوی همگرایی و یکپارچگی آسیایی، ارتقای پیشرفت، صلح و عدالت در تهران آغاز شد.

در مقطع كنوني، تقويت نگاه ایران به آسیا به عنوان یک سیاست ضروری و یک اولویت جدی است و می تواند جایگاه ما را در این قاره تقویت کرده و تهدیدهای کشورهای حامی نظام یک قطبی را تبدیل به فرصت کند.

بر مبنای سند چشم انداز به عنوان استراتژی کلان کشور، ایران باید در بیست سال آینده به جایگاه نخست علمی، اقتصادی و فن آوری در منطقه جنوب غرب آسیا برسد؛ بنابراین و با عنایت به وضعیت ویژه منطقه ای و بین المللی، ایران نیازمند آن است که به اشکال و روش های گوناگون با مجموعه های بزرگتر منطقه ای و بین المللی همکاری و برخی از خواسته ها و منافع خود را در آن چهارچوب تعریف کند؛ در این چرخه، آسیا دارای اولویت بالایی است.

در واقع، رسیدن به توسعه ای سریع و به دست آوردن شاخص های سند چشم انداز، نیاز به در پیش گرفتن سیاست های فرامنطقه ای و ادغام در اقتصادهای دیگر مناطق جهان دارد.

دلایل اولویت توجه به آسیا برای ایران عبارتند از:

‌1ـ توسعه در آسیا با تقاضای شدید انرژی همراه است و عملا بیشترین رشد تقاضای انرژی در جهان، متعلق به آسیاست؛ بنابراین، پیش بینی می شود، با روندهای جاری، تقاضای نفت خام در جهان در سال 2025 به بيش از 110 ميليون بشکه در روز خواهد رسيد که تقاضای جديدی در حد 25 تا 30 ميليون بشکه در روز را نشان می دهد. متقابلا ایران یکی از معدود کشورهایی است که به خاطر شرایط خاص سیاسی، تعهدات تغییرناپذیری با بازارهای سنتی انرژی در آمریکا و اروپا ندارد و می تواند به عرضه انرژی به آسیا توجه ویژه ای داشته باشد، به ویژه که بازار انرژی آسیا در قیاس با اروپا و آمریکا برای تولید کنندگان انرژی در خاورمیانه سود آورتراست.

این وضعیت باعث شده که به ویژه پس از فروپاشی اتحاد شوروی و تیره تر شدن روابط ایران و آمریکا، سهم صادرات نفت ايران به آسيا در تجارت نفت خام ايران، افزايش جدی پيدا کرده و در دو دهه از حدود 30 درصد به نزدیک 70 درصد افزايش پيدا کند.
در این مدت، صادرات نفت خام به ژاپن دو برابر و صادرات به دیگر کشورهای آسیایی 5/2 برابر شده است.

همچنین در این باره باید گفت که مزيـت های اقتصادی و مالی صدور نفت خام ايران به آسيا به همراه ملاحظات سياسی ـ که ايران را از بازار نفت آمريکا بیرون کرده ـ باعث شده که رابطه تنگاتنگی در زمينه توليد نفت ايران و مشتريان آسيايى پدید آید.

2ـ ايران در راه توسعه به فناوری مدرن نياز دارد و با توجه به بی اعتمادی متقابلی که بین ایران و غرب هست، نمی تواند در این راه به غرب اتکا کند؛ بنابراین، با توجه به روابط دوستانه و رو به توسعه ایران و آسیا، کشورهای این قاره، می توانند انتخاب های مناسبی برای ايران باشند.
امروزه بسیاری از نیازهای تکنولوژيک ایران، می تواند از سوی کشورهایی چون، کره جنوبی، چين و هند یعنی همان کشورهایی که به نفت ما نیاز دارند، می تواند حتی با هزینه ای کمتر تأمین شود.

3ـ هم اکنون ایران به عنوان پلی بین آسیا با اروپا و آفریقا شناخته شده و نقش ویژه ایران در حمل و نقل شرق و غرب و در ارتباط میان کشورهای شمالی ایران و خلیج فارس بسیار مهم است. ضمنا علاوه بر شرایط جغرافیایی، ایران به عنوان بزرگترین بازار غرب آسیا برای تولید کنندگان آسیایی دارای جاذبه است و می تواند به عنوان یک شریک استراتژیک تجاری برای آسیا مطرح باشد.

4ـ در نگاه کلان، نگاه ايران به قاره آسيا، می تواند اين فرصت را براي كشورمان فراهم آورد تا قادر به ايجاد تعادل در روابط خارجي خود با غرب شده و نيز قدرت مانور كشور را در برخورد با پديده هاي سياسي افزايش دهد. در واقع، يكي از اهداف مهم در اين اولويت‌بندي، ايجاد نوعي تعادل در روابط خارجي و متنوع سازی حوزه های فعالیت است و روشن است که سياست نگاه به آسیا در عین اهمیت آن، به معنی بی توجهی به بقيه نقاط جهان نیست، چرا که به طور قطع، روابط اقتصادی با آسیا، نمی تواند ایران را از روابط علمی و تکنولوژیک با حوزه هاي اروپا و آمریکا بی نیاز کند.

به عبارت دیگر، در روابط خارجي، اولويت دادن به برخي مناطق، به معناي حذف یا بی اعتنایی نسبت به مناطق ديگر نيست، بلکه به دلیل بهره از فرصت در حوزه هایی است که پیشتر كمتر مورد توجه بود.