توصیه آیت الله خائفی به سربازان عراقی

گروه سومی هم بودند که صدام آنها را مجبور می‌کرد به جنگ بروند، ما به آنها توصیه می‌کردیم که به سوی ایرانیان تیراندازی نکنید و بسیاری از آنها وقتی از جنگ برمی‌گشتند به ما می‌گفتند، تلاش می‌کردیم، گلوله‌های خود را به هوا بزنیم و با اينكه صدام عده اي را مراقب گذاشته بود اما اين كار را انجام مي‌داديم.

کد خبر: ۱۲۷۳۹۷

تاریخ: ۰۴ آبان ۱۳۸۹ - ۱۲:۱۳

هرچند حدود 80 سال از عمر با برکتش می‌گذرد، اما با وجود کهولت سن، وقتی برای انجام مصاحبه تماس گرفتیم با رویی گشاده پذیرفت، آیت‌الله عبدالله خائفی عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دو حوزه پر برکت قم و نجف را درک کرده است وی در سال تحصیلی 89-88 به عنوان یکی از اساتید برتر حوزه انتخاب شد، آنچه در ذیل می‌خوانید حاصل گفت و گوی سرویس علمی فرهنگی مرکز خبر حوزه با این استاد گران‌قدر است که در دوران دفاع مقدس در نجف حضور داشت.

به عنوان اولین سئوال بفرمائيد درس حوزه را چگونه آغاز كرديد و از چه اساتيدي بهره مند شديد؟

در ابتدا تشكر مي‌كنم از مسئولان و دست‌اندرکاران حوزه؛ بخصوص از حضرت آيت الله مقتدايي ، که مرد شجاع ، مقتدر و تلاش‌گری براي پيشبرد اهداف مقدس نظام مقدس اسلام و انقلاب است و همچنين در متحول كردن حوزه‌هاي علميه موفق بوده و تا آنجايي كه توان دارد اقدام مي‌كند، تلاش وی از اين جهت قابل تقدير و تشكر است.

من در سال 1309 در گیلان متولد شدم 14 ساله بودم كه وارد حوزه علمیه شدم، شايد حدود سال 1324 ، وارد حوزه رشت شدم و بعد هم براي ادامه تحصیل به قم آمدم و از محضر اساتيد توانمندی مانند، حضرات آیات آقايان مشكيني(ره)، ستوده(ره)، و موسوي اردبيلي بهره‌مند شدم و بعد هم وارد درس خارج آقاي بروجردي و امام خمینی رضوان الله تعالي عليه شدم، وقتی امام خمینی رضوان الله تعالي عليه به تركيه تبعید شدند براي ادامه تحصيل به نجف اشرف رفتم، امام آبان 1343به تركيه تشريف بردند و من آذر همان سال به نجف اشرف رفتم.

در نجف اشرف در دروس حضرت آیت الله خويي(ره) شرکت کردم و وقتی امام به نجف اشرف تشريف آوردند، در درس ايشان هم شركت كردم و تا زمانی كه در نجف تشريف داشتند از محضرشان فيض بردم، در ايام تابستان نیز درس مرحوم آیت‌الله حكيم را درک می‌کردم.

از چه زمانی وارد عرصه مبارزات سیاسی شدید؟

در عرصه مبارزات سیاسی، در نهضت شهيد نواب صفوي همراه او بودم و تا وقتي كه مرحوم واحدي شهيد شد آن مقداري را كه مي‌توانستم با وی همكاري داشتم، بعد هم به نهضت حضرت امام رضوان الله تعالي عليه پيوستم، وقتی جنگ ايران و عراق رخ داد، به علت آن که به من خروجي نمي‌دادند و مرز را تعطيل كرده بودند، مجبور شدم در نجف بمانم و در كنار اشتغال به تحصيل و درس و بحث چندكار را به عنوان اينكه مبادا در جهت حفظ اسلام و دفاع از انقلاب كوتاهي كرده باشم انجام می‌دادم، در نجف اشرف، جواناني را كه صدام عليه ايران به جنگ مي‌فرستاد گردآوري مي‌كردم، و آنها را تشویق مي‌كردم كه در جنگ شركت نكنند  يا عده اي را مخفي مي‌كردم تا در جنگ و جبهه‌ها شركت نكنند و حدود 5 سال این فعالیت ادامه داشت و مرتب مخفي‌گاه‌هاي آنان را عوض مي‌كرديم و گروه‌های ديگری را هم با وسائلي كه داشتيم به طرف ايران فراری مي‌داديم كه الان هم در ايران هستند.

يك روز نیروهای امنیتی صدام به جرم واهی من را از خانه بیرون کشیدند و در یک چهار راه به تنهایی نگه داشتند و به سوی من تیراندازی کردند، مردم هم این منظره را تماشا می‌کردند و جرأت نزدیک شدن را نداشتند، ولی به لطف خدا حتی یکی از تیرها به من اصابت نکرد.

آيا آثار و تاليفاتي هم داريد ؟

يكي از تاليفات من كتاب سيستم قضايي است كه در سال 43 نوشته ام، آن موقع در قم بودم ؛مباحث فقهي در ابواب مختلف فقه را نیز كه در واقع حاصل جزواتي است در نجف نوشته ام ؛ مثلا كتاب حج را در تاريخ هفتم تیر 1357 نوشته ام تقريرات درس آيت‌الله خويي و تقريرات درس امام رضوان الله تعالي عليه است از ديگر تاليفات بنده است و در مبحث ارث نیز تالیفی دارم.

پیرامون قضا نیز اثری دارم كه آن را به عربي تدريس كرده‌ام و قواعد فقهي را نیز به عربی برای طلاب تدريس و جمع‌آوری نموده‌ام و علاوه بر آن «ولايت فقيه» را تدريس كرده ام كه چاپ شده؛« قضا» و «قواعد فقهي» را نیز به عربی برای طلاب بیان کرده‌ام آنهم چاپ نشده ، مناسك حج و ... را نیز تدوین کرده‌‌ام، لكن بنا ندارم اينها چاپ بشود.

بفرمایید؛ دامنه فعالیت علمی حوزه شامل چه عرصه‌هایی باید باشد؟

*اهتمام به بحث ولايت فقيه

كمبودها و كاستي‌هایی در حوزه علميه قم مي‌بينم ، حوزه علميه از جهت متون درسي، بعضی كاستي‌ها دارد؛ موضوعی که کمتر در حوزه مورد توجه بوده موضوع «ولايت فقيه» است كه از اركان اسلام است، قيام، نهضت و شروع انقلاب بر اساس ولايت فقيه بود ، ولايت فقيه بايد بيشتر از همه مسائل مورد اهتمام فضلاء، علماء و مراجع و مجتهدين قرار بگيرد، در حوزه علميه در كنار دروس حوزه، ولايت فقيه خيلي كم رنگ است يا اصلا نيست.

من اين را بیش از يك سال قبل در جامعه مدرسين مطرح كردم و آيت الله يزدي كه جداً مرد پر كار و پر تلاش و دلسوزی براي نگهداري و حفظ حوزه‌هاي علميه است به بنده گفت: « شما يك نامه بنويسيد براي شوراي عالي و ما هم اين كار را كرديم و البته جواب هم به ما دادند كه پيگيري خواهيم كرد، این مسئله قطعأ باید دنبال شود اگر رها شود به طور قطع صدمه خواهيم ديد، براي جلوگيري از این امر، ولايت فقيه باید جزو متون درسي در حوزه‌هاي علميه قرار بگيرد.

نظر شما در خصوص حضور طلاب در عرصه‌های سیاسی چیست؟

آقايان طلاب مخصوصا آنهايي كه تازه وارد حوزه‌هاي علميه مي‌شوند و مدت زمانی را هم در حوزه سپری كرده‌اند بايد با مباحث سیاسی بویژه با مباحث و مسایل سياسی اسلام آشنا کنیم، چون به عقيده من، همانطور که در بحث ولايت فقيه، اين را عنوان كرده‌ام ، سياست در ذات اسلام است و اسلام جزو ذات سياست می‌باشد، تفكيك ذات از ذات محال است ، بنابراين بايد سعي شود آموزش «سياست اسلام» را جزو متون درسي قرار بدهيم و به آقايان طلاب و حوزويان محترم سياست اسلامی را آموزش بدهيم، اين طور نباشد كه بگوييم «ما را چه كار به سياست»، ما يك دوره از فقه و اصول را مي‌آموزيم و فقيه مي‌شويم، لكن این كافي نيست ما بايد آشنا به شرايط روز و نیز به سياست‌هايي كه سياستمداران به ما القاء مي‌كنند باشیم و بعد هم سياست خاص اسلام را در جامعه اجرا كنيم.

به نظر شما نظارت بر نظام آموزشی حوزه چگونه است؟

نظم و انضباط اساسی‌ترین مسئله در نظام آموزشی به ویژه طلاب است، آقايان طلاب بايد از همان ابتدا طوري آموزش داده شوند كه پايبند به دروس حوزه باشند، در كلاس درس حضور داشته باشند، اينطور نباشد كه دو روز درس باشند، سه روز نباشند، به طور كلي بايد براي حضور آقايان طلاب در درس‌ها نظارت وجود داشته باشد، برخی طلاب مي‌بينند كه نظارتي نيست، درس‌ها را تعطيل مي‌كنند البته درسهايي كه شلوغ است زياد آشكار نيست، در درس‌هاي خلوت و كم جمعيت این امر پيداست، اين هم بايد مورد عنايت قرار گيرد.

جنابعالي چه شيوه نظارتي را پيشنهاد مي‌كنيد؟

اين بايد مد نظر شوراي عالي محترم و حو‍زه علميه قرار بگيرد تا نظارت منسجمی باشد حالا يا به صورت حضور و غياب ،يا به هر شكل ديگري تا آقايان در درسهايشان حضور داشته باشند.

خاطره اي از استاد، در خصوص اهتمام به درس

27 سال در نجف اشرف مشغول تحصیل بودم و در این مدت فقط يك روز درس را تعطيل كردم؛ مشغول مطالعه بودم و براي كمي استراحت راديو را باز كردم و  عراق اعلام كرد فردا اهواز را بمباران می‌کند، پيش خودم فكر كردم اگر اهواز بمباران شود، آیا سزاوار است هيچگونه عکس العملی نداشته باشم، تصمیم گرفتم براي اينكه بي تفاوت نباشم و با هموطنان خودم هم‌درد باشم، فردا را تعطيل ‌كنم و درس نروم، اگر چه تاثيري نداشت لكن نتوانستم بی‌تفاوت باشم، چون تعطيلي در درس بنده بي‌سابقه بود، بعد از درس مرحوم آیت‌الله خويي، دوستان آمدند منزل و گفتند: سابقه نداشته شما درس را تعطيل كنيد جريان را گفتم و آنها گفتند؛ اگر شما نيامديد، صدام بمباران نكرد و نمي‌كند؟! گفتم: چرا بمباران كرد، لكن خواستم بي تفاوت نباشم قصدم از تعریف این خاطره این بود که به درس‌ها اهتمام داده شود و آقايان حضور در درس را امری واجب برای خود بدانند.

نظر شما در خصوص دغدغه‌های معیشتی طلاب چیست؟

در ميان طلاب حوزه درسي‌ام، کسانی را سراغ دارم كه قوي و صاحب استعدادند و بايد اين استعدادها شكوفا شوند، و آنها را به طرف اجتهاد و فقاهت رهنمون کرد، لكن چون خودكفا نيستند و در معاش نياز شديدي دارند، مجبورند در هر نهادي مشغول به کار شوند، من چند سال قبل عرض كردم، باز همين موضوع را در جامعه مدرسين مطرح کردم؛ كه صاحبان استعداد را باید تقويت كنند و نگذارند به نهاد‌هاي مختلف روي‌آور شوند و استعداد‌هايشان خفه شود، اين استعداد‌ها باید شكوفا گردد و به سمت و سوي اجتهاد و فقاهت هدایت گردند، بنابراين اعضای محترم شوراي عالي، اهتمام بيشتري بورزند، استعدادهایي كه بايد شكوفا شوند را شناسايي و حمایت كنند تا اينها بتوانند هدف مقدس حوزويان كه عبارت از فقه، فقاهت و اجتهاد است و هدف اصلی است انشا الله برسند، چرا که اسلام، اسلام فقاهتي است.

جایگاه اخلاق در حوزه را چگونه می‌بینید؟

جايگاه علم اخلاق و اخلاق عملي بايد در بين آقايان طلاب شكوفا شود، البته نمي‌خواهم نعوذ بالله بگويم كه ندارند، ولی باید بیشتر از گذشته مورد توجه و اهتمام قرار گیرد.

شیوه خاصی را در این خصوص در نظر دارید؟

شيوه‌هایي را كه امام رحمت الله عليه داشتند، همين شيوه‌ها پياده بشوند، کافی است «انشا الله تعالي»، كساني كه متخلق به اخلاق اسلام هستند به كار گمارده شوند و هفته‌اي يك روز يا دو روز، تدريس اخلاق داشته باشند، من معتقد نيستم بر اين كه الّا و لابد بايد اخلاق تدريس شود، عمل هر استادی هم بايد تدريس و درس باشد، چنانچه شیوه رفتاری صاحبان اخلاق و كساني كه متخلق به اخلاق اسلامي هستند در حوزه مطرح شود و روش، رفتار و كردار آنها مورد توجه قرار گیرد و اين كه چه كارهايي كردند تا به اين هدف رسيدند و متخلق به اين اخلاق شدند، براي آقايان طلاب بیان شود بيشتر موثر خواهد بود .

مرحوم آیت‌الله سید عبدالاعلی سبزواري براي بنده نقل کردند که مرحوم آیت‌الله محمد حسين اصفهاني معروف به کمپانی که از علمای بزرگ نجف بودند، وقتي كه در خيابان‌ها عبور مي‌كردند و به طرف درس می‌رفتند تمام محاسن‌شان غرق در اشك بود، وقتی وارد حرم مولا امير المومنين‌(ع) مي‌شدند، تمام مردم و زوار دست از زيارتشان مي‌كشيدند و مات و مبهوت تماشاي چهره نوراني ايشان مي‌شدند؛ و اين نبود مگر بخاطر اينكه متخلق به اخلاق بودند و در كمال زهد و ورع به سر مي‌بردند و معنويت را پيشه خودشان قرار داده بودند و شغلشان، شغل معنويت و معنويت‌گرايي بود، از دنيا و دنيا گرايي دوري مي‌جستند، اين بود كه ایشان يك نمونه كامل اخلاق بودند.

* پرهیز از گناه

یکی از علمای بزرگ به نام زین‌العابدین تبریزی به طور منظم شب‌ها به زیارت حرم مطهرامیرالمومنین‌علی‌(ع) می‌رفت و سابقه نداشت که ایشان غیبت داشته باشند،‌ ولی زمانی، سه شب غیبت کردند، و وقتی به حرم آمدند،‌ بنده خودم از ایشان پرسیدم که سابقه نداشت شما شبها به حرم نیایید این سه شب را کجا بودید؟ ایشان گفت: من این سه شب را تب کرده بودم و نتوانستم به حرم بیایم ولی هر چه فکر کردم که آیا گناهی از من سر زده که سلب توفیق از من شده، چیزی به ذهنم نرسید. علمای ما این قدر مواظب رفتار خود بودند و در طول زندگی مراقب خود بودند که گناهی از آنها سرنزند.

علت عدم اقبال فضلا و طلاب برای تبليغ و هجرت به شهرهای دیگر چيست و ما بايد چكار كنيم كه انگيزه هجرت در طلاب احیا شود؟

بايد از اول برنامه‌ريزي شود، وقتي فردی ثبت نام مي‌كند و وارد حوزه مي‌شود و شرايط تحصیل در حوزه را کسب می‌کند، يكي از برنامه‌ها باید اين باشد كه به آنها گفته شود با چه شرایطی شما می‌توانید تحصیل کنید، به آنها گفته شود، اگر چنانچه حوزه به شما بعد از پنج سال ، بعد از ده سال، حتی بعد از اينكه به درجه اجتهاد رسيديد؛ لازم بود به شهرتان برگرديد بايد امضاء كنيد و اين شرط را قبول داشته باشيد؛ اين مسئله از بدو ورود طلاب بايد اجرا شود؛ يعني در حوزه برنامه‌ريزي شود، در اولین مرحله‌ای كه افراد ثبت نام مي‌كنند و وارد حوزه مي‌شوند بايد این برنامه‌ريزي باشد. از آنها تعهد و قول گرفته شود که در زمان خاصی به شهر‌های مختلف هجرت کنند.

اساتيد حوزه چرا كمتر رغبت به این کار دارند؟

البته چون قبلا برنامه‌ريزي نشده ؛ الان ديگر حوزه نمي‌تواند اجبارشان كند كه؛ شما برويد، مگر اينكه نياز بسیار شديد باشد در آن صورت لازم است حوزوياني را هم همراهش بفرستند، مثلا در شهري که اساتید حوزه را به آنجا اعزام می‌کنند طلاب ديگري همراهش بفرستند و در آن شهر در قالب یک تیم تبلیغی و علمی فعالیت کنند.

با توجه به رشد فزاينده نياز دين در سطح جامعه جهاني، آيا حوزه با شاكله اي كه الان دارد ميتواند پاسخ گو باشد؟

بايد آقايان طلاب را با توجه به نیازهای روز، آموزش داد و از شیوه‌های اسلامی حکومت و سیاست اطلاع داشته باشند.

آیا شيوه‌هاي تدريس كه الان در حوزه هست را مي‌پسنديد؟

شيوه‌هاي تدريس به همين شكلي كه الان هست خوب است و آن را می‌پسندم، البته بايد منابع جديد درسي حوزه را در آن چارچوبی که در ابتدا ارایه دادم تعریف کرد و تاکید می‌کنم، همان سياست اجراء شود‌ و مباحثي مثل ولايت فقيه در حوزه گنجانده شود و جزو متون درسی حوزه باشد .

چه توصیه‌ای به طلاب دارید؟

طلبه‌ها قدر فرصت و شرایطی را که به وجود آمده است بدانند ، ما زمانی که درس می‌خواندیم تحت سلطه حکومت طاغوت بودیم و امکانات کمی برای ما فراهم بود، ولی هم‌اکنون به برکت نظام اسلامی شرایط بسیار بهتر شده و این امر وظیفه طلاب را سنگین‌تر می‌کند.

اگر در مباحث، نيازها ي حوزه توضيحي داريد بفرماييد.

نياز‌هاي مهم حوزه، همان‌هايي بود كه گفتم به استعداد طلاب بيشتر اهميت داده شود ، «تربیت فقیه» هدف حوزه است، باید استعداد‌ها در رسيدن به اين هدف تربیت و شکوفا شوند خواه در قالب کمک مالی و یا كمك معنوي و یا تشويقات ديگر، به هر شكلي كه خودشان تشخيص مي‌دهند تلاش کنند تا استعداد‌ها خفه نشود و شكوفاتر گردند انشا الله تعالي.

در مورد هفته نامه افق حوزه و مرکز خبر حوزه نظرتان چیست؟

كارشان خيلي خوب است ،اطلاع رساني خوبي دارند ؛ بسيار خوب است ،من روش و شیوه آنها را مي‌پسندم.

آیا مطالبي كه درج مي‌شود كافي است، برای بهتر شدنشان چه پیشنهادی دارید ؟

پیشنهاد می‌کنم اكتفاء به يك عده خاصی نشود ، و اين طور نباشد كه هر هفته از يك عده خاص و اشخاص معين سخن گفته شود. به يك طلبه جزء هم اهميت بدهند ، از او هم مطلبي بخواهند ، از او هم نظري بخواهند، او تشويق می‌‌شود براي خودش پر و بالي مي‌گيرد؛ طلاب جوان هم اهتمام داده شود، اينطور نباشد كه فقط اشخاص خاصي ،دائم و مرتب ، حضور داشته باشند.

خيلي از شما تشكر مي‌كنم كه وقت خود را در اختیار رسانه خبري حوزه قرار دادید.

من هم ممنون و متشكرم كه اين فرصت را به ما دادید و توانستيم مطالبي تقديم كنم.