اعلام آمادگی پزشکیان برای ازسرگیری گفتگو با واشنگتن

اگرچه تصور یک توافق هسته ای جدید دشوار است، اما یک دولت اصلاح‌طلب می‌تواند فرصت هایی برای کاهش تنش ایجاد کند. تهران نیز به شدت با جنگ تمام‌عیار میان حزب‌الله و اسرائیل مخالف است، به‌ویژه جنگی که ایالات متحده را از نظر نظامی به خاورمیانه بازگرداند. ایران به درستی به این نتیجه رسیده است که در حال حاضر در رقابت خود با اسرائیل دست برتر را دارد و زمان به نفع اوست.

کد خبر: ۱۲۴۹۸۶۴

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۴۰۳ - ۱۲:۴۷

به گزارش تابناک به نقل از دنیای اقتصاد؛ تریتا پارسی معاون اجرایی موسسه کوئینسی در مجله فارن پالیسی نوشت:  مسعود پزشکیان، رئیس جمهور منتخب ایران، آمادگی خود را برای از سرگیری گفت وگو با واشنگتن در مورد مسائل هسته ای نشان داده و شخصیت های ارشد دولت وی نیز آمادگی‌شان را برای مذاکره حتی با رئیس جمهور احتمالی آینده، دونالد ترامپ، شخصی که مستقیما مسئول آغاز گره گشایی از ماجرای توافق هسته ای ۲۰۱۵ است، اعلام کرده اند.

با نزدیک شدن به انتخابات در ماه نوامبر، دولت بایدن نمی‌تواند به ایران تضمین های جامعی در مورد موضوعات باقی مانده، مانند توافق هسته ای، که فراتر از دوره آن است، ارائه دهد، به ویژه که شبح ریاست جمهوری دوم ترامپ فضای تیره و تاری از عدم‌اطمینان را در مورد آینده توافق ارائه می‌دهد. این به آن معناست که تمایل برای دیپلماسی هسته ای تا سه ماه و نیم آینده محدود خواهد شد، اما پیروزی مسعود پزشکیان در انتخابات اخیر ایران ممکن است فرصتی برای یک موضوع فوری ایجاد کند: منافع مشترک واشنگتن و تهران در جلوگیری از یک جنگ تمام‌عیار بین اسرائیل و حزب الله در لبنان.

بعید است پزشکیان باعث ایجاد تغییرات شدید در سیاست خارجی ایران شود. اما با توجه به وعده های انتخاباتی او مبنی بر بهبود اقتصاد از طریق رفع تحریم ها و گفت‌وگوهای مستقیم با ایالات متحده، برخلاف استراتژی دولت قبلی برای «خنثی سازی تحریم ها» از طریق افزایش تجارت غیر‌دلاری با همسایگان ایران، فرصتی ایجاد خواهد شد که ارزش بررسی دارد.

با این حال، در کوتاه‌مدت، سوال اصلی در درجه اول درباره اراده سیاسی است و دولت بایدن تاکنون تمایل چندانی برای پاسخ مثبت به گشایش دیپلماتیک با تهران نشان نداده است. جان کربی، سخنگوی کاخ سفید در واکنش به انتخاب پزشکیان، ایده تعامل دیپلماتیک با دولت جدید تهران را رد کرد و به حمایت ایران از حماس، حزب الله، حوثی ها و روسیه در اوکراین اشاره کرد.

اما یک بحران در حال وقوع وجود دارد که برای هر دو طرف ضروری است مانع از آن شوند؛ زیرا این بحران می‌تواند یک رویداد ژئوپلیتیک فاجعه بار باشد که کل خاورمیانه را به آشوب بکشاند: یعنی سرریز جنگ غزه به لبنان و جنگ تمام‌عیار بین اسرائیل و حزب‌الله. به گفته مرکز تحقیقات و آموزش آلما، جنگ تمام‌عیار برای هر دو طرف فاجعه‌آمیز خواهد بود و احتمالا هزاران نفر در طرف اسرائیلی با توجه به توانایی های موشکی مهیب حزب‌الله، معلول و کشته می‌شوند. در اینجا، پیروزی پزشکیان فرصتی غیرمنتظره برای نزدیکی ایران و آمریکا فراهم می‌کند.

جنگی با چنین مقیاسی، عدم‌مداخله نظامی در حمایت از اسرائیل را برای ایالات متحده بسیار دشوار خواهد کرد. در واقع، چند روز پس از حمله حماس در ۷ اکتبر، بایدن یک ناو هواپیمابر و کشتی های دیگر را به شرق مدیترانه منتقل کرد تا حزب‌الله را از حمله به اسرائیل از شمال بازدارد.

عملیات نظامی اسرائیل در غزه نشان داده است که نیروهای مسلح آن بدون دخالت مستقیم ایالات متحده در چنین جنگی، آماده نبرد با نیروی جنگی قدرتمندی مانند حزب الله نیستند. حزب الله در همه شاخص ها قدرت نظامی اش از حماس بیشتر است. اما دخالت مستقیم نظامی ایالات متحده در جنگ حزب‌الله و اسرائیل به طور اجتناب‌ناپذیری دارایی های نظامی ایالات متحده از جمله نیروهای آمریکایی را در درگیری مستقیم با حزب‌الله و متحدان آن مانند ایران قرار می‌دهد.

رویدادهای اخیر به وضوح آسیب‌پذیری واشنگتن را برای کشیده‌شدن به درگیری ها نشان داده است، حتی زمانی که تمایلی به انجام این کار ندارد. این مساله در ماه آوریل در جریان رویارویی نظامی کوتاه اما شدید بین ایران و اسرائیل آشکار شد که با حملات هوایی اسرائیل به مجتمع کنسولی ایران در دمشق آغاز شد.

اگرچه اسرائیل یک سیستم دفاع هوایی چند‌لایه و چند میلیارد دلاری داشت، اما برای رهگیری رگبار پهپادها، موشک های بالستیک و موشک های کروز ایران، تلاش های گسترده‌ای با مشارکت نیروهای اسرائیلی، فرانسوی، اردنی، بریتانیایی و آمریکایی انجام شد.

این تلاش میلیاردها دلار هزینه داشت و با وجود چند روز هشدار قبلی از سوی تهران، برخی موشک های ایرانی همچنان به حریم هوایی اسرائیل نفوذ کرده و به مناطق جنوبی آن از جمله یک پایگاه هوایی رسیدند. این مساله، محدودیت‌های نظامی اسرائیل و میزان وابستگی آن به کمک‌های ایالات متحده را آشکار کرد.

در ماه های پس از آن، حزب الله با موفقیت شکاف های بیشتری را در سیستم دفاع موشکی گنبد آهنین اسرائیل آشکار کرده و دخالت مستقیم ایالات متحده برای جبران ریزش های زرهی اسرائیل در اولین مرحله از جنگ احتمالی با حزب الله را افزایش داده است.

وقتی ژنرال های ایرانی به اسرائیل امروز نگاه می‌کنند، ماشین جنگی وحشتناکی را نمی بینند که می‌تواند به میل خود دست به جنگ بزند، بلکه دشمنی تحقیر شده با نیروی نظامی پیچیده و نسبتا کوچک و در انزوای بین‌المللی را می بینند که بیش از ۹ ماه است که در اجرای وعده اش برای نابودی حماس شکست خورده است.

از دیدگاه ایران، یک درگیری منطقه ای تمام عیار که شامل ایالات متحده، ایران، حزب الله و اسرائیل می‌شود، احتمالا در زمانی که ایران و متحدانش احساس می‌کنند در موقعیت مطلوبی قرار دارند، توانایی های حزب الله را به شدت تضعیف خواهد کرد.

در حالی که ایران و ایالات متحده ترجیح می‌دهند از چنین سناریویی اجتناب کنند، به نظر می‌رسد رهبران اسرائیل عقیده دیگری دارند. روایت حاکم در اسرائیل بر این باور است که با توجه به ظرفیت حزب‌الله برای انجام یک حمله بسیار مرگبارتر از آنچه حماس در ۷ اکتبر انجام داد، زندگی اسرائیل با حزب‌الله در مرز شمالی خود غیرقابل تحمل شده است.

اسرائیل راهی جز شکست پیشگیرانه گروه حزب الله که مورد حمایت ایران است، ندارد، بنابراین داستان ادامه دارد. یک موسسه مطالعات نظامی اشاره می‌کند که اسرائیل مسوول ۸۳‌درصد از موشک هایی است که از مرز اسرائیل و لبنان عبور می‌کنند.

برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، طولانی کردن جنگ - هر جنگی - می‌تواند به او کمک کند تا با تمدید دوره نخست‌وزیری خود از مواجهه با خشم اسرائیلی‌ها جلوگیری کند. علاوه بر این، در هیات حاکمه اسرائیل برخی تضعیف حزب الله را به عنوان یک گروه شبه‌نظامی سرسخت، حتی اگر نیاز به حمایت ایالات متحده داشته باشد، به عنوان یکی از آخرین راه های موثر باقی مانده برای بازگرداندن بازدارندگی، به ویژه با توجه به عملکرد ضعیف نیروهای نظامی اسرائیل در غزه علیه حماس، می دانند.

اما عملیات نظامی اسرائیل با محدودیت‌هایی مواجه است. ایالات متحده اهرم‌های بسیار زیادی بر اسرائیل دارد، که دولت بایدن تاکنون از آن برای اعمال فشار برای آتش‌بس عادلانه و بادوام استفاده نکرده است. این بی‌میلی به اعمال فشار باعث شده است که مرگ، رنج و ویرانی عظیمی بر فلسطینیان غزه وارد شود که همچنین منجر به انزوای اسرائیل در صحنه بین‌المللی شده است.

یافته های هفته گذشته دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ)  که اعلام کرد اشغال سرزمین های فلسطینی توسط اسرائیل غیرقانونی است و این رژیم موظف به تخلیه همه شهرک ها و پرداخت غرامت است، تازه ترین مورد از مجموعه ای از احکام دیوان بین‌المللی دادگستری علیه اسرائیل است.

همچنین، همان‌طور که تشدید تداوم خصومت ها بین حزب‌الله و ارتش اسرائیل در ۹ ماه گذشته نشان داده است، دور کردن وضعیت ناآرام در امتداد مرز اسرائیل و لبنان از حمله نظامی مداوم اسرائیل به غزه به طور فزاینده ای دشوارتر است.

تا‌کنون، عمده تلاش های غرب برای کاهش تنش در امتداد مرز اسرائیل و لبنان، انتقال تهدیدهای اسرائیل در مورد بازگرداندن لبنان به عصر حجر و محو آن از روی نقشه به بیروت بوده است. در واقع، جایگاه ایالات متحده به یک پستچی تقلیل یافته است که وظیفه اصلی آن کمک به اسرائیل از نظر دیپلماتیک برای دستیابی به چیزی است که از لحاظ نظامی نتوانسته است به دست آورد: بر اساس قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد، حزب‌الله باید به بالای رودخانه لیتانی حرکت کند.

واشنگتن این فرصت را دارد که در دستیابی به منافع حیاتی ایالات متحده موثرتر عمل کند: یعنی جلوگیری از کشاندن این کشور و ارتش آن به جنگ دیگر در خاورمیانه. درواقع دولت بایدن به جای برخورد غیرمستقیم با حزب‌الله، باید مستقیما با حامی اصلی حزب‌الله، یعنی تهران صحبت کند. مانورهای دیپلماتیک برای جلوگیری از یک جنگ منطقه ای ویرانگر و بالقوه قریب الوقوع، در نهایت با دیپلماسی هسته ای تمدید شده، متفاوت است.

اما مذاکرات موفق با دولت جدید پزشکیان در مورد لبنان می‌تواند به ایجاد شرایط بهتر برای دیپلماسی هسته‌ای در آینده کمک کند. هیچ کس واقعا نمی داند که پزشکیان تا چه حد می‌تواند به وعده های انتخاباتی خود در مورد مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا عمل کند. اما اگر دولت بایدن به ویژه با این میزان ریسک متوجه این موضوع نشود، غیرمسوولانه عمل کرده است.