هوش مصنوعی؛ خطری برای نسل بشر یا ناجی محیط زیست؟

رئیس گروه نرم افزار سازمان هواشناسی کشور با اشاره به نقش هوش مصنوعی در مدیریت بهتر منابع آبی، حفاظت از جنگل‌ها، کشاورزی بهینه و ... ، چالش‌های بهره‌گیری از آن برای حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی را برشمرد.

کد خبر: ۱۲۴۵۱۶۳

تاریخ: ۰۹ تير ۱۴۰۳ - ۰۷:۴۵

به گزارش تابناک به نقل از ایسنا؛ هوش مصنوعی می‌تواند به روش‌های متعددی در حفاظت از محیط زیست کمک کند. الگوریتم‌های هوش مصنوعی (AI) می‌توانند حجم وسیعی از داده‌ها را تجزیه و تحلیل و الگوهایی را شناسایی کنند که برای انسان‌ها دشوار یا زمان‌بر است. به عنوان مثال AI می‌تواند به پایش جنگل‌ها برای شناسایی تخریب غیرقانونی جنگل‌ها کمک کند. هوش مصنوعی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و تکنیک‌های پردازش تصویر می‌تواند تغییرات پوشش گیاهی را در زمان واقعی تشخیص دهد و به مقامات اطلاع دهد.

هوش مصنوعی می‌تواند در مدیریت منابع آب نیز مؤثر باشد. با تحلیل داده‌های هواشناسی و هیدرولوژیک، الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توانند پیش‌بینی کنند که کجا و چه زمانی بارش باران رخ خواهد داد و به کشاورزان و مدیران منابع آبی کمک کنند تا تصمیمات بهتری بگیرند.
کاربرد هوش مصنوعی در کاهش تغییرات اقلیمی

هوش مصنوعی می‌تواند به کاهش تغییرات اقلیمی کمک کند و در بهینه‌سازی مصرف انرژی موثر است. الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توانند مصرف انرژی در ساختمان‌ها و صنایع را تجزیه و تحلیل کنند و راهکارهایی برای کاهش مصرف ارائه دهند. به عنوان مثال هوش مصنوعی می‌تواند سیستم‌های تهویه مطبوع را بر اساس داده‌ها تنظیم کند تا مصرف انرژی کاهش یابد.

بنا بر این گزارش، AI با تحلیل داده‌های باد، خورشید و سایر منابع طبیعی می‌تواند بهره‌وری نیروگاه‌های بادی و خورشیدی را افزایش دهد. علاوه بر این به پیش‌بینی و مدیریت حوادث طبیعی مرتبط با تغییرات اقلیمی مانند سیل و طوفان کمک می‌کند که این قابلیت می‌تواند به کاهش خسارات و حفظ جان انسان‌ها و محیط زیست کمک کند.
تاثیر منفی هوش مصنوعی بر محیط زیست با استفاده از منابع انرژی تجدیدناپذیر

پمصرف انرژی توسط هوش مصنوعی می‌تواند تأثیرات منفی بر محیط زیست داشته باشد، به‌ویژه در صورتی که از منابع انرژی تجدیدناپذیر استفاده شود. فرآیندهای محاسباتی سنگین به‌ویژه در آموزش مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی می‌توانند انرژی بالایی را مصرف کنند. این وضعیت ممکن است منجر به افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای شود، مگر اینکه از منابع انرژی تجدیدپذیر استفاده شود.

برای کاهش این تأثیرات باید به بهینه‌سازی مصرف انرژی در مراکز داده و استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر توجه شود. شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل و مایکروسافت در حال سرمایه‌گذاری روی منابع انرژی تجدیدپذیر هستند و مراکز داده خود را بهینه‌سازی می‌کنند تا انرژی کمتری را مصرف کنند.

نقش مهم هوش مصنوعی در مدیریت پسماند

هوش مصنوعی می‌تواند در مدیریت پسماند و بازیافت نقش مهمی ایفا کند. با استفاده از الگوریتم‌های پردازش تصویر و یادگیری ماشین، سیستم‌های هوش مصنوعی می‌توانند پسماندها را به‌صورت خودکار شناسایی و دسته‌بندی کنند. به عنوان مثال ربات‌های مجهز به هوش مصنوعی را می‌توان در خطوط تولید و مراکز بازیافت استفاده کرد تا پسماندها را با دقت بیشتری دسته‌بندی و مواد قابل بازیافت را جدا کنند.

هوش مصنوعی می‌تواند به بهینه‌سازی مسیرهای جمع‌آوری پسماند کمک کند تا مصرف سوخت و انتشار گازهای گلخانه‌ای کاهش یابد. با تحلیل داده‌های تاریخی و بلادرنگ، هوش مصنوعی می‌تواند مسیرهای بهینه برای کامیون‌های جمع‌آوری پسماند را پیشنهاد دهد.

تاثیر مثبت هوش مصنوعی بر کشاورزی

هوش مصنوعی می‌تواند به بهینه‌سازی استفاده از منابع مانند آب، کود و سموم دفع آفات کمک کند.

سیستم‌های کشاورزی دقیق مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند با تحلیل داده‌های هواشناسی، خاک و گیاهان نیازهای دقیق هر قسمت از مزرعه را تشخیص و منابع را به صورت هدفمند تخصیص دهند. این کار می‌تواند منجر به کاهش مصرف آب و مواد شیمیایی همچنین افزایش بهره‌وری محصولات کشاورزی شود علاوه بر آن می‌تواند به پیش‌بینی و مدیریت آفات و بیماری‌های گیاهی کمک و از خسارات ناشی از آن‌ها جلوگیری کند.
آیا هوش مصنوعی در مدیریت بهینه آب به کار می‌آید؟

همچنین هوش مصنوعی قادر است در مدیریت منابع طبیعی مانند آب و جنگل‌ها نقش کلیدی ایفا کند. AI برای مدیریت منابع آبی می‌تواند به پیش‌بینی تقاضای آب، بهینه‌سازی شبکه‌های توزیع آب و کاهش هدررفت آب کمک کند همچنین با استفاده از داده‌های بلادرنگ از حسگرها و سیستم‌های نظارت می‌تواند مشکلات نشت آب را شناسایی و به‌سرعت رفع کند.

این تکنولوژی در مدیریت جنگل‌ها می‌تواند به پایش سلامت جنگل‌ها، شناسایی مناطق در خطر آتش‌سوزی و مدیریت جنگل‌کاری کمک کند و با تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های جغرافیایی تغییرات در پوشش جنگلی را شناسایی و به انجام اقدامات حفاظتی یاری رساند.
چالش‌های استفاده از هوش مصنوعی برای حفاظت محیط زیست

استفاده از هوش مصنوعی در حفاظت از محیط زیست با چالش‌های متعددی مواجه است. یکی از این چالش‌ها دسترسی به داده‌های کافی و باکیفیت است. نیاز به داده‌های بزرگ و متنوعی برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی است که امکان دارد در برخی مناطق در دسترس نباشد.

برخی از الگوریتم‌های هوش مصنوعی پیچیده و پرهزینه هستند و نیاز به زیرساخت‌های محاسباتی پیشرفته دارند که ممکن است برای همه کشورها و سازمان‌ها در دسترس نباشد علاوه بر این مسائل مربوط به حریم خصوصی و امنیت داده‌ها نیز باید در نظر گرفته شود. استفاده از داده‌های محیط زیستی ممکن است نیاز به اشتراک‌گذاری اطلاعات حساس بین سازمان‌ها و کشورها داشته باشد که می‌تواند مسائل حقوقی و اخلاقی ایجاد کند.

آینده استفاده از هوش مصنوعی برای حفاظت از محیط زیست

آینده استفاده از هوش مصنوعی در حوزه محیط زیست بسیار روشن و امیدوارکننده است. با پیشرفت فناوری و افزایش داده‌های در دسترس، الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توانند دقیق‌تر و کارآمدتر شوند.

بهینه‌سازی مصرف انرژی یکی از این حوزه‌هاست. از هوش مصنوعی می‌توان برای مدیریت بهتر منابع انرژی، کاهش اتلاف انرژی و افزایش بهره‌وری در شبکه‌های برق بهره‌ برد.

بهبود تکنیک‌های کشاورزی از طریق تجزیه و تحلیل داده‌ها، پیش‌بینی نیازهای آبی و مواد مغذی و مدیریت بهتر آفات، کشاورزی دقیق را در پی دارد.

استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و حسگرهای زمینی برای پایش سلامت جنگل‌ها، منابع آبی و پیش‌بینی و مدیریت بلایای طبیعی مانند آتش‌سوزی‌ها و سیلاب‌ها از طریق AI امکان‌پذیر است.

توسعه سیستم‌های هوشمند برای تفکیک و بازیافت پسماندها، کاهش آلودگی و افزایش کارایی فرآیندهای بازیافت از طریق هوش مصنوعی امکان‌پذیر خواهد شد همچنین همکاری‌های بین‌المللی و چندجانبه میان دولت‌ها، سازمان‌های غیرانتفاعی، شرکت‌های فناوری و دانشگاه‌ها می‌تواند به توسعه و پیاده‌سازی راه ‌حل‌های هوش مصنوعی در مقیاس بزرگ کمک کند.

راهکارهای اطمینان از استفاده از هوش مصنوعی در جهت حفاظت محیط زیست

انجام چند اقدام کلیدی برای اطمینان از توسعه هوش مصنوعی در جهت حفاظت از محیط زیست می‌تواند موثر باشد. یکی از آن‌ها اتخاذ سیاست‌ها و مقررات مناسب است. دولت‌ها باید استانداردها و قوانینی را وضع کنند که توسعه و استفاده از هوش مصنوعی را به سمت اهداف زیست‌محیطی هدایت کند. این کار می‌تواند شامل تشویق به بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر در مراکز داده و کاهش مصرف انرژی در فرآیندهای محاسباتی باشد.

در ان جهت تخصیص بودجه و منابع برای تحقیقات و توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی سبز و پایدار می‌تواند در دستور کار قرار گیرد. یکی دیگر از راهکارها تشویق به مسئولیت‌پذیری اجتماعی و زیست‌محیطی است. در این جهت شرکت‌ها و سازمان‌ها باید به مسئولیت‌های اجتماعی و زیست‌محیطی خود توجه و در جهت کاهش اثرات منفی هوش مصنوعی بر محیط زیست تلاش کنند.

لازم است ارتقای سطح آگاهی عمومی و آموزش متخصصان در زمینه کاربردهای هوش مصنوعی برای حفاظت از محیط زیست در دستور کار قرار گیرد.

گفتنی است، شرکت‌های بزرگ فناوری نقش بسیار مهمی در پیشبرد استفاده از هوش مصنوعی برای حفاظت از محیط زیست دارند. از نقش‌های کلیدی این شرکت‌ها می‌توان به تحقیق و توسعه در زمینه‌ انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش مصرف انرژی در مراکز داده، ترویج مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی ، پیشگامی در استفاده از فناوری‌های سبز، تسهیل همکاری‌ با دولت‌ها، سازمان‌های غیرانتفاعی و دیگر شرکت‌ها برای توسعه و اجرای پروژه‌های زیست‌محیطی بزرگ‌مقیاس، آموزش و آگاهی‌بخشی  و ترویج نوآوری‌های سبز اشاره کرد.