عصمت و دفاع از ولايت

ویژگی های بارز حضرت معصومه (س)

کد خبر: ۱۲۴۳۴۰

تاریخ: ۱۷ مهر ۱۳۸۹ - ۱۵:۲۳

وحيد واحدجوان در یادداشتی در فارس نوشت:

نامش فاطمه و مشهورترين لقب آن حضرت، «معصومه» است كه از سوى امام رضا (ع) به ‏اين بانو اعطا گرديد.

علامه مجلسى دراين باره‏ مي‌نويسد: امام‌رضا (ع) درجايى فرمود: «من زار المعصومه بقم كمن‏ زارنى‏» هر كس معصومه را در قم زيارت كند، مانند كسى است كه مرا زيارت كرده است.

همچنين حضرت معصومه در زبان دانشمندان شيعه به «كريمه ‏اهل‏بيت‏» ياد مى‏شود. كه از ميان بانوان اهل‏بيت، اين نام زيبا، تنها به ايشان اختصاص يافته است.

ريشه آن هم رؤياي صادق مرحوم آيت‏الله ‏سيدمحمود مرعشى نجفى است كه در اين رويا امام ‏صادق (ع) به آيت‌الله مرعشي نجفى ـ كه با دعا و راز و نياز تلاش مي‌كرد تا قبر مطهر حضرت زهرا را بيابد ـ ‏فرمود: بر تو باد به كريمه اهل‏بيت.

پدرش امام هفتم شيعيان حضرت موسى بن جعفر (ع) و مادرش حضرت نجمه‌خاتون است. آن بانو مادر امام هشتم نيز هست. لذا حضرت معصومه با حضرت امام رضا (ع) از يك مادر هستند.

آن حضرت در روز اول ذي‌قعده سال 173 هجرى قمرى در مدينه متولد شد و در همان سنين كودكى به علت شهادت امام كاظم (ع) تحت مراقبت و تربيت حضرت على بن موسى الرضا (ع) قرارگرفت.

در سال 200 هجري در پى اصرار و تهديد مأمون عباسى سفر تبعيد گونه حضرت رضا (ع) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون اين كه كسى از بستگان و اهل بيت خود را همراه ببرند راهى خراسان شدند.

يك سال بعد از هجرت برادر، حضرت معصومه به شوق ديدار برادر و اداي پيام ولايت ـ مانند حضرت زينب كبري ـ به همراه عده اى از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان حركت كرد و پيام مظلوميت و غربت برادر گراميشان را به مردم مسلمان مى‌رساندند و مخالفت خود و اهل‌بيت را با حكومت بنى‌عباس اظهار مى‌كردند.

وقتي كاروان حضرت به شهر ساوه رسيد؛ عده‌اى از مخالفان اهل بيت، راه را سد كردند و با همراهان حضرت معصومه وارد جنگ شدند، در نتيجه تقريباً اكثر مردان كاروان به شهادت رسيدند و عده‌اي مجروح شدند و حضرت معصومه را نيز مسموم كردند و چون ديگر امكان ادامه راه به طرف خراسان نبود ايشان قصد شهر قم را نمود و فرمود: مرا به شهر قم ببريد، زيرا از پدرم شنيدم كه مى‌فرمود: شهر قم مركز شيعيان ما است.

در روز 23 ربيع‌الاول سال 201 هجرى حضرت وارد شهر مقدس قم شدند و به مدت 17 روز در اين شهر زندگى كردند و در اين مدت، مشغول عبادت و راز و نياز با پروردگار متعال بودند. محل عبادت آن حضرت به نام «بيت النور» هم اكنون محل زيارت ارادتمندان آن حضرت است.

* فضايل حضرت معصومه (س)

امام صادق (ع) فرمود: بانويي از فرزندان من در قم از دنيا مى‌رود كه اسمش فاطمه دختر موسى است و به شفاعت او همه شيعيان من وارد بهشت مى‌شوند.
امام رضا (ع) فرمود: كسى كه معصومه را زيارت كند پاداش او بهشت است.
همچنين فرمود: هركس معصومه را در قم زيارت كند، مانند كسى است كه مرا زيارت كرده است.
امام جواد (ع) فرمود: كسى كه عمه ام را در قم زيارت كند پاداش او بهشت است.

حضرت معصومه در نگاه و سيره علما

مرحوم آيت‌الله سيّد محمود مرعشى نجفى، پدر آيت‌الله العظمي سيد شهاب‌الدين مرعشى نجفي (ره) بسيار علاقه‌مند بود كه محل قبر شريف حضرت فاطمه زهرا (س) را به دست آورد. ختم مجرّبى انتخاب كرد و چهل شب به آن پرداخت. شب چهلم پس از به پايان رساندن ختم و توسّل بسيار، استراحت كرد. در عالم رؤيا به محضر مقدّس حضرت امام صادق (ع) مشرّف شد.
امام به ايشان فرمودند: «عَلَيْكَ بِكَرِيمَةِ اَهْل ِ الْبَْيت ِ.» يعنى به دامان كريمه اهل بيت چنگ بزن.
ايشان به گمان اينكه منظور امام ، حضرت زهرا است، عرض كرد: قربانت گردم، من اين ختم قرآن را براى دانستن محل دقيق قبر شريف آن حضرت گرفتم تا بهتر به زيارتش مشرّف شوم.

امام فرمود: منظور من، قبر شريف حضرت معصومه در قم است. سپس افزود: به دليل مصالحى خداوند مى‌خواهد محل قبر شريف حضرت زهرا پنهان بماند؛ از اين رو قبر حضرت معصومه را تجلّى‌گاه قبر شريف حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله عليها قرار داده است.

اگر قرار بود قبر آن حضرت ظاهر باشد و جلال و جبروتى براى آن مقدّر بود، خداوند همان جلال و جبروت را به قبر مطهّر حضرت معصومه سلام‌الله عليها داده است.

مرحوم مرعشى نجفى هنگامى كه از خواب برخاست، تصميم گرفت به قصد زيارت حضرت معصومه رهسپار ايران شود و بى‌درنگ همراه خانواده‌اش نجف اشرف را به قصد زيارت كريمه اهل‌بيت ترك كرد.
همچنين مرحوم آيت‌الله العظمي سيد شهاب‌الدين مرعشي نجفي در مدت 60 سالي كه در شهر قم اقامت داشت، سحرها اولين زائر حضرت معصومه بود.

ايشان در طول سال ـ چه شب‌هاي سرد زمستان و چه شب‌هاي گرم تابستان قم ـ قبل از اذان صبح در پشت حرم به انتظار مي‌ايستاد تا پس از باز شدن درها اولين زائر حضرت باشد.

مرحوم علامه سيد محمدحسين طباطبايي غروب ماه رمضان با پاي پياده با كهولت سن به حرم حضرت معصومه مي‌آمد و با بوسه بر ضريح آن حضرت روزه خود را افطار مي‌كرد ـ با كيفيتي مخصوص ـ سپس به خانه رفته و غذا مي‌خورد.

وقتي در عصر مرجعيت عامه آيت‌الله العظمي بروجردي، شاه عربستان به ايران آمده بود و توسط سفير عربستان تقاضاي ملاقات با ايشان را نمود، آقا اجازه نفرمودند، اطرافيان گفتند مصلحت است كه شما اجازه ملاقات بدهيد، ايشان فرمودند: او وهابي است اگر به قم بيايد به زيارت حضرت معصومه نمي‌رود و اين، هر چند غير مستقيم، توهيني به ساحت ملكوتي ايشان است.

* روايتي جالب از حضرت فاطمه معصومه (س)

حضرت معصومه از دختر امام صادق (ع) روايتى نقل مى‌كند كه سلسله سندش به حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله عليها مى‌رسد كه آن حضرت مى‌فرمايد: حضرت رسول اكرم (ص) فرمود: آگاه باشيد! هركس با محبّت آل محمّد بميرد شهيد از دنيا رفته است.

* محرمان حرم

برخي از مردم نمي‌دانند كه در كنار قبر شريف حضرت معصومه، ديگر بانوان شريفي نيز آرميده‌اند كه با عرض سلامي بر آنها ـ مثلاً بگويد: السلام عليكن يا بنات رسول الله (سلام بر شما اي دختران رسول خدا) ـ مي‌توانيم خود را به درگاه الهي مقربتر كنيم.
اسامى بانوان مدفون در داخل روضه حضرت معصومه (ع) بدين قرار است:
1 ـ زينب دختر امام جواد (ع)
وي بعد از وفات حضرت معصومه به قم آمد و گنبدى بر مزارش ساخت.

2 ـ امّ محمد نوه امام جواد (ع)

3 ـ ميمونة دختر امام كاظم (ع)
در كتاب المجدى، ارشاد مفيد، والمستجاد علامه حلى نامش را در ميان دختران امام كاظم (ع) ثبت كرده‏اند. وى از جمله مدفونين در جوار حضرت معصومه (س) مى‏باشند.

4 ـ ميمونه
وي، دختر موسى المبرقع بن ‏على بن ‏موسى بن ‏جعفر است، بعد از بريهه، وفات يافت. ميمونه از زنان عفيف و پرهيزكار بود. از اموال برادرش محمد، نيمى به ارث به او رسيد و بنا بر وصيتش بعد از وفات در بيرون بقعه حضرت معصومه دفن شد و بر مزارش گنبدى مانند گنبد اول ساختند. بقعه متعلق به قبروى در طرف شرق رودخانه و متصل به گنبد حضرت معصومه (س) است.

5 ـ ام‌اسحاق
او از بانوان ممتاز شيعه شمرده مى‏شود، ام‌اسحاق نزد محمدبن موسى‏بن محمدبن على بن‏موسى الرضا (ع) به خدمت اشتغال داشت. محمد بن‏موسى از نخستين كسانى است كه از كوفه به جوار حضرت معصومه مهاجرت كرد. او كه از سادات رضوى بود در سال ‏256 هجري در قم ساكن شد و در سال ‏296 نيز وفات يافت.

6 ـ ام حبيب
وى را مادر ام‏كلثوم، دختر محمد، دانسته‏اند. او خدمتگزار ابوعلى محمد اعرج بن‏احمد بن‏موسى بود. و بعد از وفات ميمونه چشم از جهان فرو بست.

7 ـ ام قاسم
او دختر على كوكبى است و بعد از ميمونه و ام‏حبيب وفات يافت. محل دفن وى بقعه دوم در حرم مطهر حضرت معصومه (س) مى‏باشد.

8 ـ ام احمد
دختر موسى مبرقع است كه بعد از وفات در جوار حرم حضرت معصومه(س) مدفون شد. برخى معتقد هستند وى همان ام‏محمد است.

* برخي ويژگي‌هاى حضرت فاطمه معصومه (س)

1ـ شفاعت گسترده
حضرت امام جعفر صادق (ع) در اين رابطه مى‏فرمايد: «تدخل بشفاعتها شيعتنا الجنه باجمعهم‏» با شفاعت او همه شيعيان ما وارد بهشت مى‏شوند.

2ـ عصمت
حضرت فاطمه معصومه در حال حيات به «معصومه‏» ملقب نبود و امام رضا لقب معصومه را به ايشان داد. بنابراين، تعبير امام رضا (ع) در روايت «من زار المعصومه ...» به معناى اثبات عصمت ايشان است، زيرا تعليق حكم به وصف، مشعر بر عليت است‏.

3ـ فداها ابوها
آيت الله سيد نصرالله مستنبط از كتاب «كشف اللئالى‏» نقل‏ فرموده كه روزى عده‏اى از شيعيان وارد مدينه شدند و پرسش‌هايى ‏داشتند كه مى‏خواستند از محضر امام كاظم (ع) بپرسند. امام در سفر بودند، پرسش‌هاى خود را نوشته به دودمان امامت تقديم ‏نمودند، چون عزم سفر كردند براى پاسخ پرسش‌هاى خود به منزل ‏امام شرفياب شدند، امام كاظم هنوز مراجعت نفرموده بود و آنها امكان توقف نداشتند، از اين رو حضرت معصومه پاسخ آن پرسش‌ها را نوشتند و به آنها تسليم نمودند، آنها با مسرت فراوان از مدينه منوره خارج شدند، در بيرون مدينه با امام كاظم (ع) مصادف ‏شدند و داستان خود را براى آن حضرت شرح دادند.

هنگامى كه امام پرسش‌هاى آنان و پاسخ‌هاى حضرت معصومه را ملاحظه كردند، سه بار فرمودند: «فداها ابوها» پدرش به قربانش باد. با توجه به اين كه‏ حضرت معصومه به هنگام دستگيرى پدر بزرگوارش خردسال بود، اين داستان از مقام بسيار والا و دانش بسيار گسترده آن حضرت‏ در زمان كودكي حكايت مى‏كند.

4ـ تنها خواهر مادري امام هشتم
نجمه خاتون همسرگرامى امام كاظم و مادر امام رضا عليهما‌السلام تنها دو فرزند در دامان‏ خود پرورش داد كه عبارت بودند از حضرت على بن موسى الرضا و حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله عليهما

5ـ ايشان دختر امام، خواهر امام و عمه امام هستند.
وي دختر امام كاظم، خواهر امام رضا و عمه امام جواد عليهم‌السلام است.

6ـ بانوي محدثه
در راستاي دفاع از ولايت و اثبات حقانيت اهل بيت (ع) يكي از مهمترين راويان حديث غدير خم و حديث منزلت (يا علي انت مني بمنزلة هارون من موسي الا انه لا نبي بعدي) حضرت معصومه است. ايشان اين دو حديث مهم را از فاطمه دختر امام صادق و او از فاطمه دختر امام باقر و او از فاطمه دختر امام سجاد و او از فاطمه دختر امام حسين و او از ام كلثوم دختر حضرت فاطمه زهرا عليها‌السلام روايت مي‌نمايد. اين سلسله سند در مجموع روايت‌هاي حديث غدير به روايت «فواطم» مشهور است.

7ـ دفاع از ولايت
چنانكه گفتيم حضرت معصومه در راستاي دفاع از ولايت حضرت رضا (ع) و به امر ايشان، همراه كاروان از مدينه به سوي خراسان حركت كرد و در نهايت در همين راه به شهادت رسيد و درس بزرگ آن حضرت بر شيعيان اين بود كه هميشه يار و ياور ولايت و ولي خود باشيد.
حضرت فاطمه معصومه اين تشخيص صحيح علمي و عملي خود را از عصمتش داشت و به تعبير ديگر، عصمت و معصومه بودنش موجب شد تا اين راه را انتخاب كند و مقام شفاعت همه شيعيان، نتيجه رفتار آن حضرت است.