چشم‌انداز مناسبات منطقه‌ای پس از عملیات «وعده صادق»

چرا اردن به اسرائیل کمک کرد؟

در شرایطی که ناظران تحولات منطقه معتقدند عملیات «وعده صادق» علیه اهداف نظامی در سرزمین‌های اشغالی را باید به‌مثابه آغاز فصل نوینی در مناسبات خاورمیانه به‌حساب آورد، موضع برخی دولت‌های عربی درباره تحولات اخیر، انتقادهایی را در افکارعمومی جهان‌عرب به همراه داشته است.

کد خبر: ۱۲۳۲۳۱۰

تاریخ: ۲۸ فروردين ۱۴۰۳ - ۱۷:۲۶

به گزارش تابناک، به‌دنبال عملیات وعده صادق ازسوی ایران علیه اهداف معینی در رژیم صهیونیستی، در ابتدا برخی رسانه‌های این رژیم ضمن طرح ادعای مشارکت اردن در رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی، مدعی شدند که «اردن با وجود بستن حریم هوایی خود، به اشغالگران اجازه استفاده از حریم هوایی این کشور را داده است»؛ موضوعی که با انتقادهای گسترده‌ای در افکارعمومی جهان عرب مواجه شد.

براین اساس هم بود که طی روزهای اخیر فعالان عرب‌زبان شبکه‌های اجتماعی، ضمن انتقاد از این سیاست امان، آن را خیانتی به آرمان‌های قدس‌شریف و شاهدی بر مدعای «اتحاد استراتژیک» اردن و اسرائیل و البته اقدامی بی‌سابقه ازسوی یک دولت عربی قلمداد کردند.

واکنش دولت اردن به انتقادها

در چنین شرایطی وزیر امورخارجه اردن به انتقادهای مطرح شده دراین زمینه واکنش نشان داد و گفت که اردن در مسیر آتش قرار دارد و هر موشک یا پرتابه‌ای که ممکن بود سقوط کند، می‌توانست به این کشور خسارت وارد آورد؛ «بنابراین ما باید کاری می‌کردیم... ما صرف‌نظر از اینکه این پهپادها از چه جایی آمده بودند، این کار را انجام دادیم».

ایمن الصفدی همچنین با تأکید بر اینکه بنیامین نتانیاهو برای دور کردن توجهات جامعه جهانی از جنگ غزه، به‌دنبال بهره‌گیری از تقابل با ایران است، تاکید کرد: درحال‌حاضر موضوع، غزه و کرانه باختری است و تا زمانی که ما این قضیه را حل نکرده‌ایم، تمرکز همچنان باید روی این موضوع باشد».

ازسوی دیگر رسانه‌های آمریکایی در روزهای اخیر مدعی شدند برخی دولت‌های عربی، به‌عنوان بخشی از یک برنامه منطقه‌ای برای خنثی کردن حمله ایران به اسرائیل، اطلاعات محرمانه‌ای را دراین زمینه با آمریکا رد و بدل کرده‌اند؛ ادعایی که صحت و سقم آن در شرایط کنونی چندان قابل ارزیابی نیست.

رویکردهای مبهم برخی دولت‌های عربی

یک کارشناس مسائل عربی در گفت‌وگو با همشهری‌ آنلاین با اشاره به چشم‌انداز مناسبات ایران و دولت‌های عربی پس از عملیات «وعده صادق» گفت: نکته اینجاست که با وجود حسن‌نیت ایران در توسعه هرچه بیشتر مناسبات با دولت‌های عربی، اما به‌نظر می‌رسد برخی از آنها همچنان دراین زمینه با تردیدهایی مواجه هستند.

عبدالامیر نبوی با اشاره به اینکه تعدادی از دولت‌های منطقه در انتظار فرصت مناسب به‌منظور امتیازگیری بیشتر از آمریکا و اسرائیل هستند، افزود: برخی دولت‌های عربی دیگر مانند دو سه دهه قبل یا حتی پیش‌تر از آن، اسرائیل را «دشمن» خود نمی‌دانند و حتی گام‌هایی نیز برای عادی‌سازی روابط برداشته‌اند.

وی با تاکید بر اینکه برخی دولت‌های عربی حتی از آرمان تشکیل دولت فلسطینی هم دست کشیده‌اند، ادامه داد: این دست دولت‌های عربی هنوز تصویر صحیحی از توسعه مناسبات با ایران ندارند و گاهی اوقات دست به اقدام‌های می‌زنند که دوستانه تلقی نمی‌شود. این درحالی است که جمهوری‌اسلامی همواره بر گسترش روزافزون همکاری‌ها و مناسبات با دولت‌های عربی تاکید کرده‌است.

جدیت ایران در توسعه مناسبات با دولت‌های عربی

عضو هیات‌علمی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه همه دولت‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی برای بهبود مناسبات با دولت‌های عربی تلاش کردند، عنوان کرد: به‌ویژه پس از پایان دوره جنگ، شاهد تلاش‌های مستمری در مسیر گسترش روابط فی‌مابین بوده‌ایم که تاکنون ادامه داشته و نتایج مهمی را نیز به‌دنبال داشته‌است.

نبوی تاکید کرد: با وجود تلاش‌های صورت گرفته، گاهی برخی اقدام‌های داخلی طرفین، پیگیری‌های انجام شده به‌منظور توسعه روزافزون مناسبات را تحت‌تاثیر قرار داده‌است.

وی با بیان اینکه گاهی اوقات نیز شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی بر تلاش‌ها به‌منظور توسعه مناسبات سایه افکنده‌است، اضافه‌کرد: طرفین باید مراقب باشند برخی اقدام‌ها و رویکردها، روابط فی‌مابین را تحت تاثیر قرار ندهد. در شرایطی که سیاست‌های کلان ایران توجه جدی به توسعه مناسبات با دولت‌های عربی دارد، طرف مقابل نباید اجازه دهد شرایط منطقه‌ای تلاش‌ها باهدف گسترش روابط با تحت‌تاثیر قرار دهد.