آمریکا و لبنان، بازی یک تیر و دو نشان

علی منتظری

کد خبر: ۱۲۲۲۹۴

تاریخ: ۰۵ مهر ۱۳۸۹ - ۱۸:۳۱

اوضاع سیاسی لبنان این روزها دوران پرتنشی را سپری می کند. تصمیم احتمالی دادگاه بین المللی رفیق حریری مبنی بر گمانه زنی در دخالت تنی چند از عناصر حزب الله لبنان در ترور رفیق حریری با آن که هیچ پشتوانه حقوقی و قانونی ندارد، فضای این کشور را تا حد اتخاذ مواضع سیاسی شبیه به دوران وقوع یک جنگ داخلی پیش از موعد پیش برده است. شبیه چنین شرایطی را تاریخ سیاسی لبنان در سال 1975 تجربه کرده است و آن زمانی بود که آمریکا در تلاش برآمد تا مذاکرات صلح بین مصر و اسرائیل را به نتیجه قطعی برساند از همین رو بود که جنگ داخلی لبنان در سال 1975 با شدت هرچه تمامتر آغاز شد و هیچ میانجیگری و مذاکراتی بین طرف های درگیر داخلی و منطقه ایی نتوانست شعله های آن را مهار کند.

پس از بالا گرفتن و ادامه این جنگ ها بود که مصر و اسرائیل با آسودگی خیال از مرزهای شمالی فلسطین اشغالی در کمپ دیوید قرارداد معروف صلح را در سال 1978 امضاء کردند و آتش بس رسمی بین مصر و اسرائیل به امضاء رسید . اکنون نیز مذاکرات صلح بین حکومت خودگردان و رژیم صهیونیستی آغاز شده است و با آن که وزنه این مذاکرات هرگز قابل قیاس با قرارداد کمپ دیوید نیست اما لبنان و منطقه خاورمیانه شرایط مشابه ایی را پشت سر می گذراند .

دادگاه بین المللی رفیق حریری که زمام امور آن در خارج از لبنان و تحت نظارت شورای امنیت سازمان ملل و آمریکا قرار دارد پس از بستن پرونده دخالت سوریه در این پرونده ، پرونده ایی جدید علیه حزب الله لبنان را گشوده اند تا این بار بر قلب مقاومت اسلامی در خاورمیانه انگشت بگذارند. داستان وقتی شعله ور شد که سعد حریری نخست وزیر کنونی لبنان از نشانه گیری چند ساله علیه سوریه و بشار اسد در قضیه ترور رفیق حریری به شکل رسمی عذر خواهی کرد و اعلام کرد که مبنای چنین اتهاماتی شهادات شاهدان دروغینی بوده است که چند سال مسیر طبیعی دادگاه بین المللی رفیق حریری را به انحراف کشانده بودند. هم زمانی این عذر خواهی رسمی با گمانه زنی قاضی دادگاه بین المللی رفیق حریری مبنی بر احتمال دخالت عناصری از حزب الله لبنان در ترور رفیق حریری و سکوت معنا دار سعد حریری و جناح 14 مارس، باعث شد تا این احتمال قوت گیرد که سناریویی در خاورمیانه در حال شکل گیری است که آغاز آن از لبنان کلید خواهد خورد.

سید حسن نصرالله برای رویارویی با این توطئه جدید برخی از پرونده های دخالت احتمالی اسرائیل در ترور رفیق حریری را افشاء نمود اما باز هم سعد حریری در برابر آن سکوت رسمی اتخاذ کرد و جز برخی اظهارات جسته و گریخته هرگز حاضر نشد به آن بهای لازم و رسمی دهد. از سویی دیگر حزب الله لبنان با فراخواندن دستگاه قضایی لبنان مبنی بر فراخواندن شاهدان دروغین به پای میز محاکمه در دادگاه های صالحه لبنانی، تلاشی مضاعف را آغاز نمود تا فتنه جدید مذهبی در لبنان را سرکوب کنند اما این بار نیز تحت فشار دولت تحت حاکمیت سعد حریری در بیروت این امر نیز تا کنون به بن بست رسیده است.

در همین اثنا جمیل السید یکی از افسران چهارگانه عالی رتبه لبنانی که براساس همان شهادت های دروغین چهار سال را در زندان گذرانده بود، از سعد حریری درخواست نمود تا در قبال اعاده حق چهار سال زندان بدون دلیل از خود واکنش نشان دهد و حق را به حقدار بازگرداند اما طرفداران سعد حریری این ادعای وی را تهاجم علیه زعیم اهل سنت معرفی کردند و آن توهین و باج خواهی از اهل سنت لبنان تعبیر کرده و خواستار برخورد جناح های اهل سنت با جمیل السید و حامیان او شدند به شکلی که داستان به یک موضوع طایفه ایی در لبنان تبدیل شد. پس از آن بود که جمیل السید خواستار عزل قاضی میرزا لبنانی مسئول صدور حکم جلب و زندانی شدن چهار ساله او همقطارانش شد اما این درخواست وی با صدور حکم بازداشت مجدد جمیل السید از سوی قاضی میرزا به بهانه توهین و تهدید نخست وزیر لبنان پاسخ داده شد که تا کنون به دلیل مخالفت حزب الله و ائتلاف 8 مارس بدون اجراء باقی مانده است.

این داستان که منشا و مصدر اصلی آن در خارج از لبنان شکل گرفته است اوضاع را در لبنان را همچون به آتشی زیر خاکستر تبدیل کرده است که بسیاری بر این گمان هستند که هر لحظه ممکن است موجبات وقوع یک جنگ طایفی غیر قابل کنترل را رقم زند . با شکل گیری مذاکرات محمود عباس با بنیامین نتنیاهو و ادامه مذاکرات صلح دو طرف تحت اشراف مستقیم آمریکا و نیز افزایش تحرکات نظامی اسرائیل در منطقه شمالی فلسطین اشغالی گمانه زنی ها برای وقوع یک انفجار در لبنان بیش از گذشته شده است و این یعنی آن که بازی با مهره های شطرنج در خاورمیانه این باز نیز از لبنان آغاز شده است تا بار و فشار هرگونه دستیابی به صلحی تحمیلی در خاورمیانه از شانه آمریکایی ها کاهش یافته و توجه کشورهای عربی و اسلامی باز هم همچون گذشته (اشاره به جنگ های داخلی لبنان تا پیش از امضای قرارداد کمپ دیوید) متوجه لبنان شود . اگر این سناریو به نتیجه برسد معنایش آن است که آمریکا و اسرائیل پس از آسودگی از مذاکرات صلح با طرف فلسطینی آنگاه گزینه های تغییر در موازنه های سیاسی ـ نظامی و امنیتی در خاورمیانه را با خیالی آسوده دنبال خواهند نمود.