آیا مجلس در راس امور است؟

علی اسلامی پناه

کد خبر: ۱۲۱۲۶۹

تاریخ: ۳۰ شهريور ۱۳۸۹ - ۱۸:۱۹

اظهارات رئیس جمهور در مورد مجلس مبنی در راس امور نبودن آن واکنش هایی را از سوی نمایندگان ملت در پی داشت. در این زمینه با دکتر علی اسلامی پناه استاد حقوق و نماینده جیرفت و عنبرآباد و عضو کمیسیون قضایی و حقوقی در مجلس شورای اسلامی به گفتگو نشستیم.

سرویس مجلس تابناک: آیا «مجلس در راس امور» است؟

اسلامی پناه: مسئولیت گفته های رئیس جمهور بر عهده خودش است اما در مورد صحت و سقم این سخنان باید گفت که این فرمایشات با قانون اساسی مطابقت ندارد. از آنجا که قانون  تمام مسئولیت و اختیار قانونگذاری و سیاستگذاری مملکت را بر عهده مجلس گذاشته و در هیچ جا برای رئیس جمهور جز در مورد اجرای قوانین مصوب مجلس وظیفه و اختیاری قائل نشده است.
این مبحث آنقدر بدیهی است که اگر از هر حقوقدانی که در این زمینه سوال شود چنین خواهد گفت که  قانونگذاری و برنامه ریزی بر عهده مجلس است و قوه مجریه تنها وظیفه اجرایی دارد.

امام خمینی (ره) با کسی تعارف نداشت و وقتی فرمود " مجلس در راس امور است " نه به دلیل تعارف با مجلس بوده و نه اینکه این سخن فقط برای آن برهه زمانی باشد. اگر بخواهیم برای فرمایشات امام(ره) تاریخ مصرف قائل شویم و آن را مشمول مرور زمان بدانیم مسلما در آینده با مشکل مواجه خواهیم شد.

تابناک: از ابتلا به مشکلات در آینده گفتید، تا چه حد این گونه اظهار نظرها را مشکل آفرین می‌دانید؟

اسلامی پناه: اعتقاد و بیان این مطلب که "مجلس در راس امور نیست" مساله ای حاشیه ای نیست بلکه مساله مهمی است و باید پاسخی روشن و قانع کننده ای در این زمینه داده شود. این طور نیست که هر کس بیاید و از دیدگاه خود قانون را تفسیر کند، تفسیر قانون اساسی مرجع مشخصی دارد.

اگر سوال این است که از نظر حقوقی این اظهارات چه اعتباری دارد؟ باید گفت که از نظر حقوقی این صحبت ها مطابق قانون اساسی نیست. اگر قرار باشد رویه عوض شود بحث دیگری است ولی الان رویه و رهنمودها و قانون این را نمی گوید.

تابناک: اعلام مواضع و سخنان برخی باعث بحران برای کشور می شود و به جای آنکه کشور را به سوی اتحاد برود هر روز با چالشی جدید مواجه است.

اسلامی پناه: مسائلی که برای نظام چالش ایجاد می کند و باعث می شود رفاه و آسایش مردم به خطر افتد، نباید مطرح شود اما  وقتی مطرح می شود نمی توان آن را تنها در حد یک حاشیه دانست.

تابناک: از چه روی مجلس درنظر امام(ره) آنقدر جایگاه رفیعی داشت که حتی ایشان در فرمایشات خویش، مجلس را عصاره فاضله ملت دانستند؟

اسلامی پناه: اگر سرنوشت مجلس به دست مجلسی باشد که منتخب مردم آن کشور است، آن کشور سعادتمند خواهد بود.

مردم به رئیس جمهور به عنوان قانونگذار رای نداده‌اند و اگر هم منتخب است، منتخب برای اجرای قانون است نه برای تصویب قانون، چون جایگاه رئیس جمهور و همچنین رای مردم مشخص است. اینکه بخواهیم با این توجیه که رئیس جمهور منتخب مردم است و هیچ فرد یا نهادی منتخب دیگری حق قانونگذاری و تعیین مقررات را ندارد این نوعی مغالطه است.

از آنجا که دو نهاد منتخب مردم داریم؛ یکی مجلس که برای قانونگذاری و برنامه ریزی کشور است و دیگری رئیس جمهور برای اجرای قانون و هر یک جایگاه خود را دارد. اگر بخواهیم جایگاه ها را اشتباه بگیریم به آینده کشور لطمه خواهد خورد.

تابناک: استناد به این که رأی رئیس جمهور از رای یک نماینده بیشتر است می تواند دلیلی باشد که بر نمایندگان ارجهیت یابد؟ دلیل آنکه امام(ره) مجلس را عصاره فضایل ملت نامیدند و در راس امور دانستند چیست و آیا این مبحث تاریخ مصرف دارد؟

اسلامی پناه: اوایل انقلاب که حضرت امام(ره) بنیان جمهوری اسلامی را پایه ریزی می کردند نیز این مباحث مطرح بود که اگر قرار است حکومت اسلامی باشد به مجلس نقشی داده نشود و رئیس حکومت همه کاره و تصمیم گیرنده باشد. اما حضرت امام(ره) با این تفکر مخالفت بودند و رئیس جمهور را برای اجرا و مجلس را قانون‌گذار کشور دانستند.

حضرت امام(ره) مجلس فرمایشی و انتصابی را قبول نکردند و معتقد بودند مجلس باید منتخب مردم باشد و قطعا مردم نیز برای حفظ منافع خود کسانی را انتخاب می کنند که بهترین های جامعه باشند. لذا  به همین دلیل امام(ره)  فرمودند: "مجلس عصاره فضایل ملت است" و اگر قرار است سرنوشت مردم در مجلس رقم بخورد این مردمند که باید نمایندگان را تعیین کنند و قطعا مردم آگاه و هوشیار ایران  انسانهایی را انتخاب می کنند که شایسته این جایگاه باشند. رهنمود های امام(ره) کار را کاملا مشخص و روشن کرد و دلیل اینکه تردید و ابهام در فرمایشات امام(ره) ایجاد می شود مشخص نیست.

کلام امام، امام کلام است حرفی را که حق مطلب را ادا کند حضرت امام(ره) گفته اند  و شک و تردید در آن به هیچ عنوان جایی ندارد.

برا یاطلاع از جدیدترین اخبار مجلس به سرویس مجلس تابناک مراجعه کنید.