گفت وگو با حسين ذكايي : دبير شوراي سياستگذاري ورزش صداوسيما

روش‎های برنامه نود منسوخ شده است !

دبیر شورای سیاست‎گذاری ورزش صداوسیما، اگرچه از برنامه نود حمایت می‎کند؛ اما انتقاداتی را هم متوجه این برنامه می‎داند. حسین ذکایی که خود مدت‎‎ها کار اجرا را برعهده داشت، در قامت یک مسئول، سعی در حمایت از فردوسی‎پور و برنامه‎اش دارد، ولی در عین‎حال معتقد است در این برنامه برخی نکات نیز باید رعایت شود.

کد خبر: ۱۲۰۹۴۵

تاریخ: ۲۹ شهريور ۱۳۸۹ - ۱۱:۰۴

برنامه نود به نوعی به دليل پر کردن خلأ نبود برنامه تخصصی برای فوتبال، به‎وجود آمد. پس از گذشت بیش از 10 سال، روند این برنامه را چگونه ارزیابی می‎کنید؟

از بعد رسانه‎ای، برنامه نود نسبتا موفق بوده و توانسته هر سال با نوآوری‎‎ها و بدعت‎‎های تازه با دوره‎‎های قبل تفاوت‎‎هایی داشته و کار‎های جدیدی ارائه کند. این خلاء هم که می‎گویید، درست است و تلویزیون در سال‎‎های بعد با ساخت برنامه‎‎هایی نظیر توپ و تور، فنون شرقی، دایره طلایی و... به‎سمت ساخت برنامه تخصصی برای هر رشته پیش رفت.

نود چقدر توانسته تأثیرگذار باشد؟

به سهم خودش توانسته تأثیرگذار باشد و حواس‎‎ها را جمع کند. شرایطی به‎وجود آمد که همه می‎دانستند نگاه سومی وجود دارد که آن‎‎ها را زیر نظر گرفته است. وظیفه نود پاک‎سازی فوتبال و ورزش نیست، وظیفه این برنامه هشدار دادن و تلنگرزدن است.

خیلی‎ها می‎گویند نود فقط به حاشیه‎‎ها توجه می‎کند و نقاط مثبت را نمی‎بیند.

درست است. نود علاوه‎بر نشان دادن ضعف‎‎ها باید نقاط قوت را هم نشان دهد که در این زمینه کم‎کاری کرده است. البته فوتبال چون گسترده‎تر شده و پول بیشتری در آن وارد شده، حجم اشکالات و آلودگی‎هایش هم بیشتر شده است. این‎طور نیست که بگوییم اگر نود کارش را خوب انجام می‎داد، پس الان نباید هیچ خطایی در فوتبال وجود مي‌داشت.

حمایت خاص و ویژه مسئولان شبکه سه و به‎خصوص آقای پورمحمدی موضوع دیگری است که راغب به آن اشاره مي‌شود، چرا اين حمايت از افراد و برنامه‎‎های دیگر به‎عمل نمی‎آید؟

من اصلا نمی‎توانم این موضوع را هضم کنم. چون خودم کار برنامه‎سازی می‎کنم، نمی‎توانم این موضوع را بپذیرم. این‎که به فوتبال توجه ویژه‎ای می‎شود درست است، اما این را كه به برنامه نود و شخص فردوسی‎پور توجه خاصی می‎شود، نمی‎توانم بپذیرم. حرف من این است که خود مجری و تهیه‎کننده که عادل فردوسی‎پور باشد، ویژگی‎‎ها و قابلیت‎‎هایی داشته که به این‎جا رسیده است.

در استعداد و توانایی فردوسی‎پور هیچ شکی نیست؛ این‎که زیرک، زرنگ و سوژه‎یاب خوبی است. اما حرف من این است که برخی جملاتی که او به‎کار می‎برد شاید اگر فرد دیگری استفاده کند با وی برخورد شود.

می‎توانید مثال بزنید؟

مثلا در یک برنامه وقتی عباس مرادی، قائم مقام باشگاه صبا، گفت که جایی هستم که تلویزیون نیست و از ماهواره می‎بینم، فردوسی‎پور گفت آن‎جا پارازیت نمی‎اندازند...

مجری دیگری این حرف را نزده که ببینیم نوع برخورد چگونه بود.

به‎عنوان مثال فرزاد حسنی پس از آن برنامه معروف کوله‎پشتی ممنوع‎التصویر شد...

این مورد را نمی‎شود با فردوسی‎پور مقایسه کرد. من در حوزه ورزش صحبت می‎کنم؛ کما این‎که شاید آقای خیابانی هم این مورد را می‎گفت اتفاق خاصی رخ نمی‎داد. برای این شخصی که می‎گویید، چندین مورد دیگر وجود داشت که در نهایت این تصمیم گرفته شد.

خب؛ من برای‎تان چند مورد دیگر از فردوسی‎پور می‎گویم؛ مثل این‎که ایمیل‎‎ها قطع است، سیستم پیامک‎‎ها قطع است و مواردی نظیر این، که هیچ‎کس حتی در حوزه‎‎های دیگر نمی‎تواند آن را بر زبان بیاورد.

به‎نظر من ایشان حرف خاصی نزده که شما روی آن حساس شده‎اید. پارازیت انداختن و این‎گونه مسائل چیز معمول جامعه است. خیلی‎‎ها از صبح تا شب درباره پارازیت انداختن با هم صحبت می‎کنند؛ به‎خصوص در مقطعی که این موضوع بیشتر شد.

من این را قبول ندارم که به‎خاطر عادی بودن یک مورد می‎توان آن را در تلویزیون بر زبان آورد. مثلا فیس‎بوک فیلتر است و خیلی از مردم این مورد را به هم می‎گویند، اما کسی می‎تواند در تلویزیون این حرف را بزند؟ به قول شما موضوع معمولی است...

یک مجری نمی‎تواند در این‎باره حرف بزند.

این همان چیزی است که من می‎گویم. هرچقدر هم یک موضوع به قول شما عادی باشد، نمی‎توان آن را در تلویزیون بیان کرد.

حالا مجری یک وقت حرفی از دهانش در می‎رود و می‎گوید و ناظران و مسئولان آن موضوع را بررسی می‎کنند.

این‎که حرفی از دهان مجری درمی‎رود، لااقل در این دو سه مورد درباره فردوسی‎پور صدق نمی‎کند. او آن‎قدر باهوش است که بداند چه‎چیزی می‎گوید.

نه، این‎طور هم نیست. برای فردوسی‎پور هم روی آنتن مشکلاتی پیش می‎آید؛ همانند روزی که مایلی‎کهن میهمان بود و او در اعلام نتیجه دیدار اسپانیا و انگلیس اشتباه کرد؛ در حالی‎که خودش آن مسابقه را گزارش کرده بود. برای هر کسی این مسائل پیش می‎آید. نمی‎توان گفت که روی این جمله منظور خاصی داشته و پس از برنامه باید با او برخورد کرد.

شما قبول ندارید که اگر مجری‎هاي برنامه‎‎های ورزشی شبکه یک یا دو، این حرف‎‎ها را بزنند یک مقداری برخورد شدیدتری صورت می‎گیرد.

یک مقدار را قبول دارم، اما این‎که بنا را کلا روی برخورد بگذاریم، نمی‎پذیرم. شاید حمایت ویژه‎تری از فردوسی‎پور می‎شود که آن هم به‎خاطر توانایی‎‎هایی است که فردوسی‎پور دارد که مدیریت هم با اغماض در برخی موارد برخورد می‎کند. شما اگر نیروی خیلی‎خوبی داشته باشی و به‎کارش هم احتیاج داشته باشی، از خطاهایش که خیلی هم فاحش نیست چشم‎پوشی می‎کنی.

ولی از این اعتماد سوء‎استفاده هم نمی‎کنیم.

آن دیگر به شخص بستگی دارد.

شما معتقد هستید که فردوسی‎پور سوء‎استفاده می‎کند؟

نه. به این موضوع اعتقاد ندارم. انسان جایز‎الخطاست. فردوسی‎پور معصوم نیست و برخی اوقات اشتباه هم می‎کند. آن لحظه‎ای که درباره مدیران بالادستی‎اش صحبت کرده، احساسی بوده است. روز بعد از این‎که در واکنش به پخش نشدن مصاحبه کریمی صحبت کرد، با او حرف زدم و گفتم که اشتباه کردی و کار حرفه‎ای انجام ندادی. خودش هم این موضوع را قبول کرد.

مثلا این‎که فردوسی‎پور به‎خاطر کمبود وقت، مسئول بالادستی‎اش را زیر سئوال می‎برد و بدین ترتیب، عدم توانایی‎اش در مدیریت زمان را توجیه می‎کند، سوء‎استفاده از این اعتماد نیست؟

این موضوع را که فردوسی‎پور مدیریت و مهندسی زمان نمی‎کند، قبول دارم. با توجه به این‎که خودش رشته مهندسی خوانده، می‎تواند دقیق‎تر کار کند. شاید یکی از اشکالات فردوسی‎پور این است که هم اجرا می‎کند و هم تهیه‎کنندگی و نمی‎تواند از بیرون کنترلی روی برنامه‎اش داشته باشد. این یکی از ضعف‎‎های بزرگ فردوسی‎پور است.

در گفت‎وگو‎های تلفنی هم این معضل دیده می‎شود.

به‎خاطر همان موردی که در بالا گفتم، زمان از دست فردوسی‎پور در می‎رود. اگر فردوسی‎پور زمان کوتاه‎تری را به گفت‎وگو‎ها حتی مکالمات تلفنی اختصاص دهد، برنامه ریتم قشنگ‎تری پیدا می‎کند. با روند کنونی در بعضی دقایق، نود شبیه برنامه‎‎هایی رادیویی می‎شود و حدود 30 دقیقه با یک نفر تلفنی حرف می‌زند. این کار که 20 یا 30 دقیقه با یک نفر تلفنی صحبت کنی، در تلویزیون منسوخ شده است.

یعنی معتقدید برخی روش‎‎های برنامه نود منسوخ شده است.

بله، دقیقا.

شما با نحوه اجرای برنامه و نوع صحبت کردن فردوسی‎پور موافق هستید؟

همین نحوه اجرا و گفت‎وگو‎ها باعث جذابیت برنامه شده است. در حوزه ورزش، ادبیات، بی‎پرده‎تر و صریح‎تر است و شاید بینندگان خاص و دانشگاهی، این ادبیات را نپسندند، ولی این گفتار در ورزش و حوزه فوتبال چیز جدید و تازه‎ای نیست و مرسوم بوده است. مگر گفت‎وگو‎های بازیکنان و مربیان، بعد از بازی، خارج از این حوزه است؟

این موضوع به مجری ارتباط ندارد؟

چرا. شاید اگر من بودم مؤدب‎تر برنامه را اجرا می‎کردم. این دیگر به روحیات طرف بستگی دارد.

نکته این است که خیلی‎‎ها معتقدند فردوسی‎پور علنا میهمان برنامه‎اش را تمسخر می‎کند.

آن میهمان یا آن فرد باید خودش به رفتار و لحن فردوسی‎پور جواب قانع‎کننده‎ای بدهد و وقتی نتواند این کار را انجام دهد، با لحن و برخورد آقای فردوسی‎پور مواجه می‎شود. اگر برای کاری که کرده دلیل منطقی داشته باشد، خیلی محکم می‎تواند جواب دهد.

یعنی به صرف این‎که نتوانسته محکم جواب بدهد باید تمسخر شود؟

اگر تمسخر هم شد می‎تواند جواب دهد، می‎تواند روی آنتن از خودش دفاع کند و از فردوسی‎پور بخواهد رعایت ادب را بکند. شاید استنباط شما تمسخر بوده و این موضوع در ذهن شخص مصاحبه‎کننده وجود نداشته باشد.

شما این تصور را ندارید که فردوسی‎پور مسخره می‎کند؟

نه. فردوسی‎پور در مواجهه با افرادی مثل مایلی‎کهن و آجورلو که محکم صحبت می‎کنند و به حرف‎شان اعتقاد دارند، همیشه کوتاه می‎آید و نمی‎تواند دیگر ادامه دهد. من به خودش هم این موضوع را گفته‎ام. حالا اگر میهمانی نتواند منطقی پاسخ دهد و از جواب دادن طفره رود، فردوسی‎پور به قول شما به‎سمتی می‎رود که نوع ادبیاتش تغییر می‎کند. کسی که در این برنامه شرکت می‎کند یا باید آمادگی‎اش را داشته باشد و یا اگر می‎داند که نمی‎تواند پاسخگو باشد، شرکت نکند.

خیلی‎‎ها به‎خاطر نوع رفتار فردوسی‎پور راه دوم را انتخاب کرده‎اند.

بله؛ ولی برنامه راه خودش را ادامه می‎دهد و خیلی هم تأثیرگذار و محسوس نبوده است.

چرا برنامه نود یک نفره اجرا و تهیه می‎شود و چرا یک گروه کارشناسی نباید در کنار برنامه حضور داشته باشد؟

این برنامه از طرف مدیریت گروه ورزش کاملا اداره می‎شود و مدیر گروه ورزش شبکه سه از قبل در جریان مو به موی این برنامه است. حتی در مواردی که نیاز باشد، مدیر شبکه سه نیز در جریان قرار می‎گیرد. با این حال معتقدم هر قسمت را یک نفر می‎تواند اداره کند.

یعنی گفت‌وگو، دوربین نود و همه بخش‌هاي ديگر را یک نفر اجرا کند؟

دقیقا. البته این بستگی به سلیقه تهیه‎کننده دارد. فردوسی‎پور چون از ابتدا عادت کرده خودش همه قسمت‎‎ها را اجرا کند، شاید اکنون تمایلی به این کار نداشته باشد.

آقای دهقان عضو فراکسیون ورزش مجلس معتقد بود، چرا باید دو سه ساعت از برنامه نود و رسانه ملی به یک نفر مثل علی دایی اختصاص پیدا کند.

موضوع این برنامه، فوتبال است و علی دایی هم حق زیادی به گردن فوتبال دارد. او از بزرگترین افراد فوتبالی ایران است. پیش‎بینی شده نبود که دو ساعت از وقت برنامه به دایی اختصاص داده شود و به‎خاطر مطرح شدن بحث‎‎های جدید طول کشیده است.

به هر حال این موضوع به همان مدیریت زمان برمی‎گردد که مجری باید زمان را در نظر داشته باشد.

قبول دارم. این به همان ضعف برنامه برمی‎گردد و این‎که فردوسی‎پور در مهندسی زمان مشکل دارد. خودش هم مصاحبه می‎کند و هم تهیه‎کننده است و کنترل مدیریت زمان، مستلزم فردی است که از بیرون، همه‎چیز را در نظر داشته باشد. چون این مورد کنترل نشد، برنامه به طول انجامید. با این‎حال نمی‎شود گفت چرا به دایی این‎همه وقت داده شد؛ چون او بیشتر از این‎‎ها به گردن فوتبال ما حق دارد.

از هفته بعد، از این‎که فردوسی‎پور به مدیران شبکه مبنی بر پخش نشدن مصاحبه کریمی، اعتراض کرد، مدت زمان پخش برنامه پیش از شروع آن زیرنویس شد. این موضوع به اتفاقی که رخ داد برمی‎گردد؟

یکی از دلایلش آن ماجرا بود، اما در برنامه هفت که مربوط به حوزه سینماست هم این اتفاق رخ داد. برای این‎که سوء‎تفاهمی برای عوامل پخش یک برنامه و بینندگان به‎وجود نیاید و مجری و تهیه‎کننده مدعی نشوند که از وقت من کم شد، این کار صورت گرفت. مثلا می‎گویند برنامه قرار است ساعت یک بامداد تمام شود، حالا حتی اگر بهترین بخش برنامه هم مانده باشد، باید در هفته آینده به آن پرداخته شود. همه باید به این رویه عادت کنند.

می‎دانید دلیل پخش نشدن مصاحبه کریمی چه بود؟

دقیقا نمی‎دانم، اما خیلی از این موارد به مسئولان گروه ورزش برمی‎گردد. به‎عنوان مثال، احتمالا تشخیص مدیر ورزش شبکه این بوده که مصاحبه پخش نشود، بهتر است.

فردوسی‎پور می‎گفت این مصاحبه از همه شبکه‎‎ها پخش شده است.

این‎که مصاحبه از یک شبکه پخش شده دلیل نمی‎شود که از شبکه دیگر هم پخش شود. اصلا وقتی یک‎جا پخش شده، می‎تواند دلیل باشد که در سایر جا‎ها پخش نشود؛ چون قرار نیست آیتم‎‎های تکراری پخش شود؛ یک گزارش یا یک مصاحبه شاید گاهی اوقات لازم باشد به‎لحاظ سیاست‎گذاری رسانه‎ای فقط یک‎بار پخش شود، بیشتر از این در خبرگزاری‎ها، سایت‎‎ها و روزنامه‎‎ها به آن پرداخته می‎شود.

در ابتدای گفت‎وگو به این نکته اشاره شد که نود به کاستی‎‎ها و نکات منفی ورزش می‎پردازد و موارد مثبت فوتبال را پخش نمی‎کند و به همین دلیل، برخی معتقدند این برنامه، فوتبال ایران را بیشتر به‎سمت قهقرا پیش می‎برد.

ما این‎قدر برنامه‎‎هایی داریم که از صبح تا شب نکات مثبت را می‎گویند؛ حالا یک برنامه‎ای هم باشد که نقاط ضعف و کاستی‎‎ها را نشان دهد. کسی که کار خوب می‎کند، وظیفه‎اش را انجام می‎دهد و اشکالات باید برجسته شود. در سیاست‎‎های کلان کشور هم همین‎گونه است و با مدیری که کوتاهی کند به‎سرعت برخورد می‎شود. از مدیری که کارش را به‎خوبی انجام می‎دهد، نباید تقدیر و تمجید کرد چون وظیفه‎اش را انجام می‎دهد. حالا در موقع مناسب از او قدردانی هم می‎شود.

به‎نظر شما اشکالات باید برجسته شود یا بزرگ‎نمایی؟

در بازار آشفته فوتبال، کسی که کار خطایی انجام می‎دهد، باید بزرگ‎نمایی شود. اگر کسی خلاف کرد، باید آبرویش را برد.

منبع: پنجره