الحاق هندورابي ‌و‌ فارور به كيش مشكل‌آفرين است

کد خبر: ۱۲۰۵۳۵

تاریخ: ۲۷ شهريور ۱۳۸۹ - ۱۲:۰۶

مركز پژوهش‌هاي مجلس اعلام كرد: الحاق جزاير هندورابي و فارور كوچك و بزرگ به محدوده منطقه آزاد كيش از نظر هزينه‌هاي تحميل ‌شده به سازمان اداره‌كننده اين منطقه و بروز مشكلات زيست‌محيطي مي‌تواند منطقه آزاد كيش را با مشكلاتي مواجه كند.

مركز پژوهش‌هاي مجلس ضمن بررسي «لايحه الحاق جزاير هندورابي و فارور كوچك و بزرگ به محدوده منطقه آزاد كيش» در خصوص اين لايحه اعلام كرد: لايحه مذكور در قالب يك ماده واحده به دولت اجازه مي‌دهد كه با رعايت موازين زيست‌محيطي، جزاير هندورابي، فارور بزرگ و كوچك را به محدوده منطقه آزاد كيش الحاق كند.

در دلايل توجيحي ارائه اين لايحه آمده است: هدف اصلي لايحه دولت افزودن جزاير هندورابي و فارور بزرگ و كوچك به محدوده منطقه آزاد كيش است و در كنار آن اهداف فرعي ذيل را نيز دنبال مي‌كند:

-فعال نمودن و بهره‌گيري از قابليت‌هاي جانبي منطقه آزاد كيش،
-وجود ظرفيت‌ها و پتانسيل‌هاي فراوان در جزاير هندورابي و فارور بزرگ و كوچك،
-شتاب گرفتن روند توسعه و عمران و آباداني جزاير مذكور،
-بالابردن سطح امنيت ملي در مناطق مورد نظر،
-امكان جذب بيشتر گردشگران داخلي و خارجي،
-جذب بيشتر سرمايه‌گذاري‌هاي خارجي و داخلي،
-تقويت سرويس‌دهي به كشتي‌ها،
-افزايش امكان رقابت منطقه با مناطق آزاد كشورهاي همجوار.

مركز پژوهش‌ها در بررسي موضوع اظهار داشت:

1. جزيره كيش با مساحت 90 كيلومتر مربع، پيرامون ساحلي 20 كيلومتري و شكل كلي تقريباً بيضي در فاصله 18 كيلومتري از سرزمين اصلي در خليج فارس قرار دارد. اين منطقه داراي ظرفيت‌ها و مزيت‌هاي مختلفي مانند سابقه تاريخي، منابع طبيعي خاص، جاذبه‌هاي گردشگري متعدد، جاذبه‌هاي تفريحي و ورزشي، مراكز درماني، مؤسسات آموزشي و پژوهشي، دانشگاه‌هاي آموزش عالي، فرهنگ‌سراها و مراكز فرهنگي و فرودگاه بين‌المللي است.

عليرغم گذشت سال‌ها از تأسيس اين منطقه شاخص‌هاي عملكردي و اثربخشي اين منطقه مؤيد دستيابي به سطوح مطلوبي از تحقق اهداف قانوني و برنامه‌اي نيست. يكي از علل اصلي اين موضوع عدم وجود زيرساخت‌هاي لازم در منطقه چه از نظر تأسيسات و تجهيزات و چه از نظر نيروي انساني و قوانين مورد نياز است.

الحاق جزايري كه داراي ظرفيت و پتانسيل مناطق آزاد تجاري باشند به جزيره كيش مي‌تواند در عملكرد منطقه آزاد آثار مثبتي داشته و بر توسعه منطقه‌اي جزاير و ايجاد ثبات اقتصادي، سياسي و امنيتي مؤثر باشد.

2. در آب‌هاي خليج فارس جزاير متعددي ازجمله جزيره لاوان، هندورابي، شتور، ابوموسي، تـنب بزرگ، تـنب ‌كوچك، سيري، فارور بزرگ و فارور كوچك و ... با پتانسيل‌هاي بالا وجود دارد كه متأسفانه در سال‌هاي گذشته از اين ظرفيت‌ها به‌درستي استفاده نشده است.

3. جزيره هندورابي با 8/22 كيلومتر مربع مساحت در فاصله 325 كيلومتري بندرعباس در دل خليج فارس و در حد فاصل بين دو جزيره كيش و لاوان و در 28 كيلومتري جزيره كيش قرار گرفته است. اين جزيره سرزميني هموار و تقريباً بدون عارضه طبيعي است. فعاليت اقتصادي اكثر اهالي در جزيره هندورابي، صيد و غواصي است. فعاليت‌هاي صنعتي يا بهره‌‌برداري از معادن و منابع زيرزميني و حتي صنايع دستي در هندورابي وجود ندارد. منابع تأمين آب جزيره بسيار محدود و كم است و آب مصرفي آن از طريق چاه يا آب انبار تأمين مي‌شود. اين جزيره هم اكنون نيز از نظر سياحت و ايرانگردي از زيرمجموعه‌هاي كيش است كه با توجه به امكانات و استعداد طبيعي جزيره از نظر آب، خاك، هوا و شرايط خاص تجاري جزيره كيش و همچنين برخورداري از زيبايي‌هاي طبيعي، قادر است بخشي از نيازهاي سياحتي و گردشگري ايرانگردان را تأمين كند.

بنابراين جزيره هندورابي با توجه به مساحت قابل توجه (يك‌چهارم جزيره كيش) و نزديكي به جزيره كيش و همچنين با توجه به امكانات و استعدادها و زيبايي‌هاي طبيعي خود از نظر آب، خاك و هوا مي‌تواند ظرفيت سياحتي و گردشگري جزيره كيش را ارتقا بخشد. اين جزيره از نظر زيرساخت‌هاي بالفعل مورد نياز براي الحاق به منطقه آزاد در شرايط مناسبي نيست و تجهيز آن مي‌تواند هزينه‌هايي را به منطقه تحميل نمايد.
4. جزيره فارور بزرگ يكي ديگر از جزاير قلمرو استان هرمزگان با مساحت حدود 2/26 كيلومتر مربع است كه در نزديكي ابوموسي و با فاصله از بندرعباس قرار دارد.

بزرگ‌‌ترين ابعاد طولي و عرضي جزيره هفت‌ونيم و چهارونيم كيلومتر است. فاصله آن تا نزديك‌‌ترين نقطه سواحل سرزمين اصلي در حدود بيست كيلومتر و در 55 كيلومتري جزيره كيش قرار گرفته است. سطح اين جزيره كه روي يكي از كمربندهاي زلزله‌‌خيز جهان قرار دارد از تپه ماهورهاي كوچك تشكيل شده و داراي شيب‌هاي تند و پرتگاه‌هايي در برخي نقاط است. رنگ‌ آب در نزديكي جزيره سياه است.

بقاياي ساختمان‌هاي مخروبه و اراضي كشاورزي باير و چاه‌هاي آب نشانه مسكوني بودن جزيره در زمان‌هاي گذشته است، ولي درحال حاضر، جزيره غيرمسكوني است و تنها تعدادي مأمور دولتي در آن حضور دارند. در آب‌هاي اين جزيره ماهي فراوان وجود دارد و به همين خاطر صيادان در اطراف آن فعاليت زيادي دارند. معدن آهن، كانون‌هاي زيست حيات وحش و چراغ دريايي موجود در اين جزيره از ظرفيت‌هاي بالفعل جزيره محسوب مي‌شوند.

بنابراين جزيره فارور بزرگ هرچند داراي مساحتي مناسب است، ولي از نظر تأمين زيرساخت‌هاي بالفعل مورد نياز از شرايط نامناسبي برخوردار است.

5. جزيره فارور كوچك با مساحت يك‌ونيم كيلومتر مربع در قسمت شمال غربي جزيره ابوموسي و با فاصله از بندرعباس واقع شده است. بزرگ‌‌ترين ابعاد طولي و عرضي جزيره، يك‌وچهاردهم و يك‌ويك‌دهم كيلومتر است. جزيره غيرمسكوني فارور كوچك و سواحل آن، به‌علت موقعيت اقليمي و استقرار در مسير مهاجرت پرندگان دريايي، زيستگاه گونه‌هاي متنوع پرندگان مهاجر و بومي است. بنابراين جزيره فارور كوچك از مساحتي محدود برخوردار بوده كه بيشتر زيستگاه گونه‌هاي پرندگان مهاجر و بومي است و كاربرد آن به‌عنوان منطقه آزاد مي‌تواند از نظر زيست‌محيطي مشكلاتي را براي جزيره ايجاد كند.

با توجه به اينكه جزيره فارور كوچك در مسير حركت كشتي‌هاي عبوري از خليج‌فارس قرار گرفته است، در صورت تبديل آن به منطقه آزاد و توسعه قابليت‌هاي اقتصادي آن، اين جزيره مي‌تواند به بازار بزرگي براي آب‌رساني، سوخت‌رساني و تأمين نيازمندي‌هاي كشتي‌هاي عبوري تبديل شود. اين امر، جايگاه جمهوري اسلامي ايران در خدمت‌رساني به كشتي‌ها را ارتقا داده و زمينه را براي به دست گرفتن بازار سوخت‌رساني به كشتي‌ها، به‌ويژه شناورها فراهم مي‌كند. كنترل بازار سوخت‌رساني علاوه بر منافع اقتصادي سرشار، مي‌تواند به‌عنوان اهرم نفوذي، ميزان تأثيرگذاري جمهوري اسلامي ايران بر معادلات منطقه خليج‌ فارس را افزايش دهد.

6. با توجه به ادعاهاي ارضي امارات متحده عربي درخصوص جزاير ابوموسي، تنب بزرگ و كوچك و اقدامات ايالات متحده آمريكا براي امنيتي كردن روابط ايران با دولت‌هاي منطقه، گسترش دامنه و عمق فعاليت‌هاي اقتصادي، صنعتي و گردشگري ايران در جزاير خليج‌ فارس و تبديل اين مناطق به مناطق توسعه‌يافته و برخوردار از قابليت‌هاي اقتصادي و گردشگري؛ زمينه را براي توسعه همكاري‌هاي اقتصادي ميان كشورهاي منطقه به‌‌وجود مي‌آورد. اين امر، از طريق تقويت سطح و گستره تعاملي كشورهاي همجوار از امنيتي شدن تعاملات منطقه‌اي جلوگيري كرده و شرايط را براي گسترش همكاري‌هاي سياسي ميان دولت‌هاي منطقه فراهم مي‌كند.

اين مركز در جمع‌بندي يادآور شد: هرچند الحاق اين جزاير به منطقه آزاد كيش از نظر اقتصادي و امنيتي قابل توصيه است، ولي از نظر هزينه‌هاي تحميل ‌شده به سازمان اداره‌كننده منطقه آزاد كيش به ‌منظور ايجاد زيرساخت‌هاي مورد نياز و همچنين بروز مشكلات زيست‌محيطي (به‌خصوص در جزيره فارور كوچك) مي‌تواند منطقه آزاد كيش را با مشكلاتي نيز مواجه كند.

مركز‌پژوهش‌ها در پيشنهادي اعلام كرد: تصويب اين لايحه با توجه به ابعاد امنيتي و اقتصادي قابل توصيه است؛ با وجود اين، همان‌طور كه در لايحه به لزوم حفظ موازين زيست‌محيطي تأكيد شده مي‌توان به چگونگي نحوه تأمين منابع مالي جهت ايجاد زيرساخت‌هاي مورد نياز در مناطق الحاق شده نيز اشاره كرد.