متن كامل طرح نظارت مجلس بر نمايندگان

کد خبر: ۱۱۸۷۴۴

تاریخ: ۱۶ شهريور ۱۳۸۹ - ۱۵:۳۶

بر اساس يكي از مواد طرح نظارت بر نمايندگان در صورت احراز فقدان شرايط اساسي نمايندگي به‌دليل ارتكاب جرم، كميسيون ويژه پيشنهاد ابطال اعتبارنامه را به هيئت رئيسه ارائه مي‌دهد تا با اولويت در دستور كار قرار گرفته و طبق آئين‌‌نامه داخلي عمل شود.

به گزارش خبرگزاري فارس، نظارت بر مجلس و عملكرد نمايندگان ملت، موضوعي بود كه رهبر معظم انقلاب در ديدار اخير با مجلسي‌ها مطرح كردند و پس از آن بود كه احمد توكلي نماينده تهران و رئيس مركز پژوهش‌هاي مجلس به همراه تعدادي از همكارانش اقدام به تهيه طرحي اوليه كردند كه اين طرح با بحث‌ها و نظرات گوناگوني مواجه شد.
پس از داغ‌ شدن موضوع در مجلس، كميسيون اصل 90 نيز پا به ميدان گذاشته و با استفاده از طرح اوليه توكلي طرحي فوريتي را تهيه كرد كه بر 3 محور "مجلس بر مجلس "، "نظارت مجلس بر نمايندگان و كميسيون‌هاي تخصصي " و "نظارت مردم بر نمايندگان و مجلس " استوار است.
متن كامل طرح يك فوريتي نظارت بر امور نمايندگان كه قرار است به زودي در صحن علني مجلس توسط نمايندگان بررسي شود، بدين شرح است:

«طرح نظارت مجلس بر امور نمايندگان»

* فصل اول - تعاريف
ماده 1- در اين قانون كلمات زير در معناي مشروحه مربوط به كار برده مي‌شود.
الف- آئين نامه داخلي: آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي
ب- هيات رئيسه: هيات رئيسه مجلس شوراي اسلامي
ج- كميسيون: كميسيون در اجراء ماده 18 اين قانون كه پس از تاييد نمايندگان مجلس متعهد و ملزم به رعايت آن مي‌باشند.
ح- كميته نظارتي: كميته‌اي است متشكل از هفت نفر از نمايندگان موضوع ماده 14 اين قانون به ترتيب زير:
1- رئيس كميسيون به عنوان رئيس
2- دو نفر از اعضاي هيات رئيسه به انتخاب آنان، كه يكي از اين دو از نواب رئيس خواهد بود.
3- دو نفر از اعضاي ثابت كميسيون به انتخاب كميسيون
4- يك نفر از اعضاي غير ثابت كميسيون به انتخاب كميسيون
5- يك نفر از اعضاي كميسيون قضايي و حقوقي با سابقه حقوقي و يا قضايي به انتخاب آن كميسيون
ط - نماينده: نماينده مجلس شوراي اسلامي

* فصل دوم - لزوم حفظ شأن و منزلت نمايندگان
ماده 2- با توجه به مسئوليت هر نماينده در برابر تمام ملت و حق اظهارنظر وي در همه مسائل داخلي و خارجي كشور، قائم به شخص بودن سمت نمايندگي و آزادي نمايندگان مجلس در مقام ايفاي وظايف قانوني و اعمال رأي خود و لزوم حفظ شأن و منزلت مجلس، هيئت رئيسه مكلف است امكانات لازم براي ايفاي وظايف نمايندگي از قبيل مسكن، دفتر مراجعات مردمي، انجام مأموريت، حضور در حوزه‌‌هاي انتخابيه و اقصي نقاط كشور، منابع مطالعاتي و پژوهشي و آموزشي، وكيل و مشاور، اخبار و اطلاعات را براي كليه نمايندگان به شكل كامل، شفاف و محاسبه‌پذير براي دوره چهارساله نمايندگي فراهم نمايد.
ماده 3- نمايندگان مي‌توانند با هماهنگي كميسيون‌هاي تخصصي مربوط به كليه مراجع و مجامع مرتبط با دستگاه‌هاي اجرايي بدون دخالت در امور اجرايي مراجعه و اطلاعات لازم مورد نياز خود را كه داراي طبقه‌بندي نباشد، كسب كنند. در اين صورت كليه مقامات و مسئولان دستگاه‌هاي اجرايي مكلفند با حفظ شأن و منزلت نمايندگان، اطلاعات مربوط را در اختيار آنان قرار دهند.
تبصره 1- عدم ارائه اطلاعات از سوي مقامات و مسئولان فوق مشمول قانون رسيدگي به تخلفات اداري خواهد بود.
تبصره 2- نمايندگان مراجعه‌كننده به دستگاه‌هاي مذكور لازم است گزارش خود را به كميسيون تخصصي ذيربط مجلس جهت اقدام لازم منعكس نموده و در صورت درخواست نماينده، كميسيون مربوط مكلف است نتيجه بررسي و اقدامات خود در اين خصوص را حداكثر پس از ده روز به هيئت رئيسه و نماينده مربوطه تسليم نمايد.
ماده 4 - اظهارنظر و اقدام نمايندگان در ايفاي وظايف نمايندگي عنوان مجرمانه نداشته و نمي‌توان آنان را به اين سبب تعقيب، توقيف، محكوم و يا محروم كرد.
تبصره - كليه اقداماتي كه نماينده به موجب قانون برعهده دارد و بدان مبادرت مي‌ورزد، شامل نطق‌هايي كه براساس آيين‌نامه داخلي انجام مي‌شود، بحث‌هاي داخلي دستور، بحث‌هاي جلسات كميسيون‌ها و كميته‌ها و كارگروه‌هاي تخصصي متشكله با تصويب كميسيون‌ها، شركت‌ در كليه رأي‌گيري‌هاي مربوط به مجلس اعم از صحن، كميسيون‌ها، كميته‌ها، كارگروه‌ها، هيئت‌هاي تحقيق و تفحص و ابراز نظرات موافق و مخالف، سؤال، استيضاح، تحقيق و تفحص، نظراتي كه در جريان رأي‌ اعتماد به وزرا مطرح مي‌شود و عدم صلاحيت رئيس جمهور و مأموريت‌هايي كه آنان از طرف مجلس انجام مي‌دهند، از جمله عضويت در شوراها و مجامع و يا شركت در جلسات و كارگروه‌ها و موارد مشابه آن از وظايف نمايندگي به شمار مي‌رود.
ماده 5- هيات رئيسه در اجراء ماده 23 آئين نامه داخلي مكلف است به منظور حفظ شان، منزلت اقتدار مجلس و دفاع از حقوق و جايگاه قانوني نمايندگي كه در ايفاء وظايف نمايندگي مورد تعقيب قرار گرفته و يا اتهامي عليه آنان طرح مي‌شود حمايت‌هاي حقوقي و قانوني لازم را از جمله استفاده از خدمات وكلا و مشاوران مجرب به عمل آورد.
ماده 6- مركز موظف است جهت ارتقاء سطح آگاهي و كيفيت اظهار نظر نمايندگان در قانونگذاري و نظارت، نسبت به برگزاري دوره‌هاي آموزشي اقدام نمايند.
تبصره 1- شركت در دوره‌هاي مذكور به عنوان يكي از عوامل تعيين كننده جهت عضويت شركت كنندگان در هيات رئيسه و كميسيون‌هاي تخصصي در نظر گرفته خواهد شد. نمايندگاني كه سابقه حضور در كميسيون‌هاي تخصصي و هيات رئيسه را داشته‌اند از شمول اين تبصره مستثني هستند.
تبصره2- آموزش‌هاي مربوط به منتخبين مجلس در فاصله اعلام تاييد انتخابات توسط شوراي نگهبان تا زمان شروع به كار مجلس جديد در هر دوره برگزار خواهد شد.
ماده7- كليه هزينه‌هاي مربوط به ماموريت‌هاي داخلي و خارجي نمايندگان به عهده مجلس شوراي اسلامي است.
تبصره 1- همراهي نمايندگان با هيأتي‌هاي اعزامي از سوي دستگاه‌هاي اجراي و يا اعزام آنان به ماموريت‌هاي داخل و خارج از كشور با تائيد هيات رئيسه مجاز بوده و هزينه‌هاي مربوط از سوي مجلس پرداخت خواهد شد.
تبصره 2- همراهي اعضاي خانواده نمايندگان در اين ماموريت‌ها با تاييد هيات رئيسه و در صورت پرداخت هزينه آن از سوي نمايندگان مجاز است.
تبصره 3- مسافرت خارجي شخصي نمايندگان قبل از انجام بايد به اطلاع هيات رئيسه برسد.
ماده 8- كميسيون مكلف است حداكثر ظرف دو ماه نظام ارزشيابي و روش‌هاي تشويقي براي حمايت از نمايندگاني كه در اجراء وظايف نمايندگي فعاليت موثر و جدي داشته‌اند را تهيه و جهت تصويب به هيات رئيسه ارائه نمايند.
ماده9- در صورتي كه نماينده مجلس متهم به ارتكاب جرم باشد، بازداشت وي در زمان نمايندگي صرفا با پيشنهاد كميته و تصويب كميسيون ممكن خواهد بود. در اين موارد دادستان ادله مثبته براي بازداشت را به منظور سلب مصونيت از نماينده به هيئت رئيسه ارائه مي‌دهد. اين موارد خارج از نوبت در دستور كار كميته نظارتي قرار خواهد گرفت و در صورتي كه ادله مذكور به تشخيص كميته قانع كننده باشد، با پيشنهاد كميته و تصويب كميسيون از نماينده سلب مصونيت مي‌شود، عدم سلب مصونيت از نمايندگان، مانع رسيدگي به اتهام او در مراجع قضايي نيست، ولي اجراء محكوميت سالب آزادي، با سلب مصونيت از نماينده و يا خاتمه دوره نمايندگي ممكن است.
ماده 10 - در صورتي كه محكوميت نماينده در دوران نمايندگي وي قطعي شود و اين محكوميت صرفا به خاطر اتهامي باشد كه قبل از نمايندگي متوجه او بوده و رسيدگي به آن نيز در همان آغاز شده است، اجراء حكم سالب آزادي به ترتيب مقرر در ماه قبل صورت خواهد گرفت.

* فصل سوم - نظارت
الف - نظارت مجلس بر مجلس
ماده11- هيات رئيسه موظف است در هر دوره، اولويت‌هاي كاري مجلس و كميسيون‌هاي تخصصي را بر اساس اصول قانون اساسي، رهنمودهاي رهبر انقلاب اسلامي سياست‌هاي كلي نظام و سند چشم انداز تعيين و روش‌هاي انجام امور را تبيين و به مورد اجراء گذارد.
تبصره 1- هيات رئيسه موظف است گزارش اين اقدامات را همه ساله تهيه نمايد كه ضمن ارسال براي رهبر انقلاب اسلامي در صحن علني مجلس قرائت مي‌شود.
تبصره 2- در خصوص مواردي كه دولت در اجراء سياست‌هاي كلي نظام و تحقق اهداف سند چشم انداز مكلف به تقديم لايحه باشد، هيات رئيسه موظف است هماهنگي لازم را جهت تعامل با دولت بدين منظور و پيگيري يا اعمال ابزارهاي نظارتي مجلس در اين خصوص به عمل آورد.
ماده 12 - كميسيون موظف است هر شش ماه يك بار گزارش عملكرد مجلس هيات رئيسه، كميسيون‌هاي تخصصي، نمايندگان، منتخب و ناظر مجلس در شوراها و نهادهاي حكومتي و ...، نمايندگان مجلس و سازمان اداري مجلس را پس از اخذ گزارش از آنها تهيه و به ترتيب مقتضي به اطلاع آنان برساند؛ اين اشخاص ظرف ده روز نظرات خود را به كميسيون ارائه خواهند نمود، كميسيون تا پايان هر سال نسبت به نهايي سازي گزارش اقدام به گزارش نهايي را در قالب گزارش سالانه عملكرد مجلس ضمن ارسال براي رهبر انقلاب اسلامي به تشخيص كميسيون براي قرائت در صحن علني مجلس منتشر خواهد نمود.

ب- نظارت مجلس بر نمايندگان و كميسيون‌هاي تخصصي

ماده 13- به منظور ارتقاء سطح نظارت مجلس بر نمايندگان و سامان دادن و كار آمد سازي مجلس، كميته نظارتي با وظايف ذيل تشكيل مي‌گردد:
1- بررسي و رسيدگي به شكايات و گزارش‌هاي واصله و ارجاعي در خصوص نمايندگان از اشخاص حقيقي و حقوقي.
2 - تهيه گزارش عملكرد شش ماه يك بار از كميسيون‌‌هاي تخصصي و از نحوه حضور نمايندگان نمايندگان در جلسات علني و كميسيون‌هاي تخصصي از هيات رئيسه و روساي كميسيون‌ها.
3-دريافت گزارش عملكرد شش‌ماه يك‌بار از كميسيون‌هاي تخصصي و از نحوه حضور نمايندگان در جلسات علني و كميسيون‌هاي تخصصي و از هيأت رئيسه و رؤساي كميسيون‌ها.
4- ساير موارد به تشخيص رئيس مجلس يا تقاضاي روساي كميسيون‌ها.
تبصره - نحوه اداره جلسات كميته نظارتي و اتخاذ تصميم براي رسيدگي به شكايات و گزارش‌هاي واصله برابر آئين‌نامه‌اي خواهد بود كه توسط كميته نظارتي تهيه و پس از تصويب كميسيون به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
ماده 14- كليه مراحل رسيدگي و اقدامات كميته نظارتي محرمانه بوده و بدون تصويب كميسيون وجاهت قانوني ندارد.
ماده15- كميته نظارتي مكلف است نسبت به موارد ارجاعي و وظايف محوله طبق مواد قبل، ضمن اعلام مراتب به كميسيون ظرف يك ماه اظهار نظر نمايد و مي‌تواند براي يك نوبت و به مدت سي روز از كميسيون تقاضاي تمديد مهلت كند. در صورت عدم ارائه نتايج حاصل از بررسي، كميسيون رأساً تصميم گيري خواهد كرد.
ماده16- گزارش‌هاي واصله از كميته نظارتي حداكثر ظرف يك ماه در كميسيون مورد رسيدگي قرار گرفته و پس از احراز تخلف نماينده يا نمايندگان از اين قانون، منشور اخلاقي، آئين نامه داخلي و ساير ضوابط لازم الاجراء كه شأن و منزلت مجلس يا نماينده را مخدوش نموده، مراتب براي مرتبه اول به هيات رئيسه گزارش مي‌شود تا به نظر رئيس مجلس تصميم مقتضي اتخاذ و يك يا چند مورد ذيل اعمال گردد:
الف - تذكر بدون درج در پرونده.
ب- اخذ تعهد كتبي مبني بر عدم تكرار تخلف.
ج- تذكر كتبي با درج در پرونده.
د- كسر يك تا سه ماه حقوق و مزايا.
تبصره - در صورتي كه اقدامات نماينده جرم تلقي شود موضوع براي رسيدگي و صدور حكم به قوه قضائيه ارجاع خواهد شد.
ماده 17- منشور اخلاقي نمايندگان حاوي ضوابط و شاخص‌هاي موضوع سوگند نامه نمايندگان مندرج در اصل 67 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و حفظ شئونات نمايندگان حداكثر ظرف سه ماه توسط كميته نظارتي تهيه و با پيشنهاد كميته مذكور به تصويب كميسيون‌هاي مشترك اصل 90 و آئين نامه داخلي مجلس خواهد رسيد.
ماده 18- در صورت ارائه گزارش از سوي كميته نظارتي مبني بر تكرار تخلف نماينده و احراز آن توسط كميسيون، هيات رئيسه با پيشنهاد كميسيون ضمن اعمال يكي از مجازات‌هاي ماده 17 يكي از موارد ذيل را نيز براي شش ماه دو سال اعمال مي‌نمايد.
الف - محروميت يا لغو عضويت در هيات رئيسه مجلس و يا هيات رئيسه كميسيون‌هاي تخصصي و خاص.
ب - محروميت يا لغو عضويت و يا نمايندگي در مجامع و شوراها يا كميته‌هاي تحقيق و تفحص.
ج- تعويق نظر نماينده موضوع ماده 106 آئين نامه داخلي مجلس.
تبصره - در موارد خاص و غير مجرمانه با تأييد كميسيون و هيئت رئيسه حسب مورد ضمن قرائت گزارش در مجلس و يا اعلام عمومي، موضوع به اطلاع شوراي نگهبان خواهد رسيد.
ماده 19- در مواردي كه نماينده متخلف حسب مورد عضو كميته نظارتي و يا كميسيون باشد، حق شركت در جلسات مربوط و اعمال حق رأي در خصوص تصميمات متخذه نسبت به خود را ندارد. مجازات‌هاي موضوع مواد 17 و 19 اين قانون در اين موارد به نحو مشدد اعمال خواهد شد.
ماده 20- قوه قضاييه مؤظف است در اجراي اين قانون شعبه خاصي را براي رسيدگي به موضوعات ارجاعي تشكيل داده و خارج از نوبت به موارد ارجاعي رسيدگي نموده و نتيجه را ظرف يك ماه به كميسيون اعلام نمايد.
تبصره - شعبه مجاز است در صورت عدم امكان رسيدگي مهلت را براي يكماه ديگر تمديد و موضوع و دلايل تعويق را به اطلاع كميسيون برساند.
تبصره 2- رسيدگي قضايي و صدور رأي برائت نماينده مانع از اجراي تصميمات متخذه توسط مجلس و يا كميسيون در خصوص تخلفات ارتكابي نخواهد بود.
ماده 21- در مواردي كه جرائم ارتكابي به موجب گزارش كميته نظارتي و تصويب كميسيون و يا با اصرار حكم قطعي، منجر به احراز فقدان شرائط اساسي نمايندگي شود، پيشنهاد ابطال اعتبارنامه نماينده توسط كميسيون به هيئت رئيسه ارائه خواهد شد تا با اولويت در دستور كار مجلس قرار گرفته و طبق آيين‌نامه داخلي مطابق رأي مجلس اقدام گردد.
تبصره 1- اگر متخلف قبل از قرائت گزارش كميسيون در صحن علني اقدام به استعفاء نمايد استعفا بدون مذاكره در صحن علني به رأي‌گذارده خواهد شد و فقط گزارش كلي آن به صحن علني مجلس و شوراي نگهبان منعكس مي‌شود.
ماده 22- نتيجه اقدامات به عمل آمده در صورت لزوم با تصويب كميسيون در جرايد و نشريات ملي و محلي انتشار خواهد يافت.
ماده 23- به جز عضويت در هيئت علمي دانشگاه‌ها و تدريس و يا سمت‌هاي آموزشي در دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشي و تحقيقاتي، تصدي‌ هر نوع شغل ديگر و نيز رياست و مديريت عامل و عضويت در هيئت مديره، هيئت امنا، هيئت مؤسس و ساير اركان مؤسسات و شركت‌هاي خصوصي و تعاوني و مؤسسات و شركت‌هايي كه تمام يا قسمتي از سرمايه آن متعلق به دولت جمهوري اسلامي ايران و يا مؤسسات عمومي و يا شركت‌هاي دولتي است، همچنين شركت در طرح‌هاي مطالعاتي، پژوهشي و عمراني به سفارش مؤسسات و شركت‌هاي مزبور به هر عنوان و نيز تصدي به هر نوع شغل و سرپرستي آن و قضاوت و وكالت دادگستري، مشاوره حقوقي و كارشناسي رسمي دادگستري و تصدي به دفاتر ثبت اسناد و املاك و ازدواج و طلاق، براي نمايندگان در زمان تصدي به نمايندگي ممنوع است.
ماده 24- در صورت نقض حكم ماده 24 موضوع در كميته نظارتي بررسي و با اعلام كميته نظارتي اين نماينده مكلف است ظرف ده روز از سمت‌هاي مربوطه استعفاء داده و مراتب را كتبا به كميته اعلام نمايد، در غير اين صورت موضوع با تصويب كميسيون ضمن اعلام به شوراي نگهبان، جهت رسيدگي وفق قانون ممنوعيت تصدي بيش از يك شغل، به قوه قضائيه ارجاع خواهد شد.
تبصره - در هر صورت پس از صدور حكم محكوميت از سوي قوه قضائيه تمامي دريافت‌هاي غير قانوني نماينده بر خلاف حكم اين قانون پس ازتصدي به سمت نمايندگي، بايد از سوي متخلفين از اين ماده به حساب خزانه واريز شود. اين افراد مجاز به ثبت نام براي انتخاب در دوره بعدي نيستند.
ماده 25- نمايندگان موظفند تمامي منابع درآمدي مستمر و نيز دارايي‌هاي منقول و غير منقول خود و همسرشان را در ابتداء هر دوره نمايندگي به كميسيون، بر طبق فرمي استاندار اعلام نمايند.
تبصره - نمايندگان هر گونه تغيير اساسي در دارايي و منابع درآمدي مذكور را همه ساله به كميسيون اصل 90 اعلام مي‌نمايند.
ماده 26 - در موادي كه كميسيون به اين نتيجه برسد كه دارايي نماينده به ناحق افزايش يافته، تا قبل از انتخابات دوره‌ بعد، پرونده جهت اطلاع به شواري نگهبان، و جهت رسيدگي به دستگاه قضايي ارسال مي‌شود.
ماده 27 - دريافت هر گونه هديه نقدي يا غير نقدي غير متعارف از اشخاص حقيقي يا حقوقي خصوصي يا عمومي و دولتي داخلي يا خارجي، تحت هر عنوان به وسيله نمايندگان ممنوع است.
تبصره1- هداياي متعارف از سوي بستگان و آشنايان از اين حكم مستثني است.
تبصره 2 - هداياي كه نمايندگان مجلس به واسطه نمايندگي و در چهارچوب عرف‌هاي رايج، در سفرهاي خارجي دريافت مي‌كنند، بايد به مجلس تحويل داده شود.
تبصره 3- اهداء هدايا از سوي رياست مجلس و نمايندگان در چهارچوب پروتكل‌هاي رايج در عرف ديپلماتيك بر طبق دستور العملي است كه از سوي هيات رئيسه با هماهنگي وزارت امور خارجه تهيه و ابلاغ خواهد شد.
ماده 28- استفاده از اختيارات نمايندگي و اخذ هر نوع امكانات و امتيازات از بخش دولتي، عمومي و خصوصي به هر عنوان و هر شكل، توسط نماينده به نفع خود و اقرباي وي به ناحق و اعمال نفوذ و استفاده از سمت نمايندگي براي اين منظور و سوء استفاده از اطلاعات و اسناد در دسترس وي ممنوع است.

ج- نظارت مردم بر نمايندگان و مجلس

ماده 29 - هر يك از اشخاص حقيقي و حقوقي مي‌توانند شكايات، اسناد و گزارش هاي مستند خود را درباره عملكرد نمايندگان، مجلس و كميسيون‌ها طبق چهارچوبي كه به اين منظور از سوي كميسيون در اختيار همگان قرار مي‌گيرد به كميته نظارتي ارسال نمايد.
ماده 30- صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران موظف است به منظور انعكاس مستمر اخبار، فعاليت‌ها و گزارش‌ عملكرد مجلس، كميسيون‌هاي تخصصي و نمايندگان در ايفاء وظايف نمايندگي در حوزه قانونگذاري و نظارت، برنامه هاي تخصصي مناسب را براي مجلس به صورت ملي و استاني تهيه و پخش نمايد.

* فصل چهارم - مواد متفرقه
ماده 31- كليه دستگاه هاي اجرائي موظفند ضمن در اختيار گذاردن اطلاعات و مدارك مورد درخواست كميته نظارتي، هر گونه اطلاعي در مورد فعاليت‌هاي خارج از شئون شغلي نمايندگي و يا تخلف نمايندگان از اين قانون و ساير مقررات لازم الاجراء را به كميته نظارتي اعلام نمايند.
ماده 32- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي موظف است ترتيبات لازم را براي انتشار موارد موضوع اين قانون در جرايد ملي و محلي به تناسب موضوع فراهم نمايد. گزارش‌هاي منتشره بر اساس اين قانون در روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران نيز درج مي‌گردد.
ماده 33 - ساختار و تشكيلات متناسب با اجراي اين قانون به پيشنهاد كميسيون به تصويب كميسيون‌هاي مشترك اصل 90 و آئين نامه داخلي مجلس خواهد رسيد.