رابطه مسکن ، فرهنگ ، اشتغال و ازدواج

کد خبر: ۱۱۶۲۰۶

تاریخ: ۰۲ شهريور ۱۳۸۹ - ۱۷:۰۶

استقرار و اسكان بشر يكي از مهمترين ترين عواملي است كه ساختار و شاكله اصلي جوامع و ملتها را تشكيل مي دهد. كيفيت و كميت اسكان جوامع مختلف، زمينه ساز فرهنگ آن جوامع است؛ فرهنگي كه با گذشت زمان جزئي از اصالت آن جامعه مي شود.

بشر در ابتدا زندگي كوچ نشيني داشت و عمر خود را در سرپناه هاي موقتي در دل طبيعت مي گذراند اما به تدريج فرهنگ و آداب و رسوم خود را با تشكيل آبادي ها و ترويج يكجا نشيني، رها كرده و آداب جديدي را برگزيد. از همين روست كه اكثر ديرينه شناسان ارتباط تنگاتنگي را بين فرهنگ اقوام و نوع سكونت آنها برمي شمارند.

هر چند تامين امنيت همزمان با شكل گيري اولين حكومت ها بر عهده حاكميت قرار گرفت، اما به تدريج و با پيشرفت مدنيت در جوامع و شكل گيري حقوق شهروندي تامين مسكن شهروندان از وظايف حاكميتي محسوب گرديد.

محمد تقي رهبر، رييس فراكسيون روحانيت مجلس شوراي اسلامي در گفتگو با پيام ساختمان و تاسيسات، در اين خصوص مي گويد: تامین نیازهای ملت، از جمله سرپناه، از نگاه اسلام یک وظیفه حاکمیتی است و همان طور که حضرت امیر المومنین(ع) می فرماید: «در حکومت من همه مردم کوفه از آب فرات و نان گندم استفاده می کنند و در زیر یک سقف زندگی می کنند.» الگوی سیاست علوی برای ما چنین الگویی است اما باید زمان را هم در نظر بگيريم.

امروزه نمی توان تنها با جرعه ای آب و تکه ای نان زندگی را بنا کرد. امروزه مردم نیازهای اصلی و فرعی جدیدی دارند. دولت تنها می تواند با دادن زمین و تسهیلات به این امر کمک کند. یکی از مسائل مهم مسکن بحث زمین است، زمین باید آزاد باشد. دولت در بهداشت، مسکن، آموزش و بسیاری از امور مردم وظیفه دارد. ولي امروزه نمی توان آن الگو را عیناً به عمل درآورد، به عبارت ديگر اگر مردم در حال حاضر هم به همان اندازه قانع بودند تا حدودی عملی بود، با شرایط فعلی جامعه نباید انتظار داشت که دولت برای تک تک افراد مسکن تهیه کند، اما می تواند امکانات آن را فراهم کند. به عنوان مثال برای زمین پولی پرداخت نشود، واحدهای کوچک ساخته شود و تسهیلات پرداخت گردد.

اما همانگونه كه اين روحاني مجلس اشاره مي كند نيازهاي مردم روز به روز افزونتر مي شود. نياز مردم به سرپناه در كشور ايران نيز بيش از پيش احساس مي شود. در برنامه چهارم توسعه نيز تامين مسكن به عنوان يكي از وظايف حاكميتي برشمرده شده است از اين رو دولت نهم و در ادامه آن دولت دهم براي تحقق اهداف مندرج در برنامه چهارم درباره تامين سرپناه شهروندان لايحه مسكن مهر را به مجلس شوراي اسلامي ارايه داد و پس از تصويب مجلس و شوراي نگهبان به صورت قانوني كه اكنون طرح مسكن مهر خوانده مي شود، درآمد.

جواد آرينمنش، عضو كميسيون فرهنگي مجلس با بيان اينكه، حضرت امیر تامین مسکن را از وظایف حاکمیت می داند، اظهار داشت: یک سری از نیازها، نیازهای اساسی مردم است؛ مانند نیاز به شغل و مسکن، دولت ها باید در این زمینه نقش آفرین باشند و نقش تعیین کننده داشته باشند. البته دولت اهتمام خاصی به تامین مسکن داشته است. مسکن مهر اقدامی موثر در جهت کنترل قیمت مسکن و همچنین تامین مسکن نیازمندان به مسکن است که جای تقدیر و تشکر دارد. اما عملکرد مسکن مهر در شهرها و استانهای مختلف کاملاً با یکدیگر متفاوت است.

دكتر جمشيد زهي، نماينده مردم سراوان در مجلس شوراي اسلامي نيز معتقد است: علیرغم اینکه حوزه انتخابیه سراوان از موفق ترین تعاونی های مسکن در طرح مسکن مهر بوده، با این وجود گلایه هایی در زمینه تامین زمین وجود دارد. استان سیستان و بلوچستان منطقه ای  کم تراکم است و با وجود وسعت زیاد، جمعیت کمی دارد. متاسفانه طرح هایی که در نقاط پرتراکم اجرا می شود بدون در نظر گرفتن شرایط منطقه در این استان اجرا، می شود.

160 متر زمین برای خانواده های پر جمعیت جوابگو نیست. چیزی که در این استان زیاد است، زمین است. باید کار کارشناسی انجام شود و بر اساس نیاز مناطق، برنامه ریزی کرد تا چیزی در شأن مردم اجرا گردد. تنها نباید سوددهی و کم کردن هزینه را در نظرگرفت، می توان از طریق دادن یارانه به مردم در تامین مسکن کمک کرد. نه اینکه روستاییان را از مناطق و زمین های خود جابه جا کنند. این گونه سیاست ها نادرست است. باید با کار کارشناسی، سیاست های درست اندیشید تا باعث ماندگاری روستاییان با نگاه اشتغال زایی در کشاورزی و دامداری شود.

اما آرين منش درباره تاثيرات فرهنگي سياست هاي مسكن در جامعه، ديدگاه ديگري دارد و بر اين باور است كه: تامین مسکن می تواند گامی اساسی در جهت ایجاد آرامش در خانواده ها  و پیشگیری از اختلافات خانوادگی ناشی از مشکلات مسکن باشد.

گاهی اوقات بیش از 50 درصد درآمد خانوار صرف تامین مسکن می شود. زمانیکه يك خانواده مجبور است نیمی از درآمد خود را صرف تامین مسکن کند، به معنای آن است که سایر نیازهای آنان از جمله نيازهاي فرهنگي، تامین نمی شود و عدم تامین حداقل های زندگی، مشکلات خانوادگی را به دنبال دارد. متاسفانه ریشه برخی مشکلات منجر به طلاق نیز از اینجا ناشی می شود لذا تامین مسکن یعنی تامین آسایش و آرامش در جامعه.

موسي الرضا ثروتي، نماينده مردم بجنورد و عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس شوراي اسلامي با اشاره به اينكه، مصوبه ای در مجلس هفتم تحت عنوان ازدواج و مسکن جوانان وجود دارد که اجرایی نشد و امیدواریم دولت این مصوبه را در دستور کار قرار دهد، افزود: با برطرف شدن مشکل مسکن دغدغه مردم کاهش یافته و زمینه ازدواج جوانان فراهم خواهد شد چرا که از مهمترین مسائل پیش روی جوانان در امر ازدواج، مسأله مسکن است.

البته جوانان دو مشکل عمده دارند، یکی  اشتغال و دیگری مسکن. اگر اشتغال باشد، می شود با مسکن اجارهای  زندگی کرد اما تعداد زیادی از جوانان بدون شغل و مسکن هستند. حدود 12 میلیون مجرد در کشور وجود دارد که با فراهم شدن شرایط و امکانات می توانند ازدواج کنند.

اگر دولت مشکل اشتغال و مسکن جوانان را حل کند ازدواج ها و به تبع آن افزایش جمعیت به خودی خود اتفاق میافتد و دیگر نیازی به تبلیغ برای افزایش جمعیت نیست. مشکلات کنونی باعث شده خانواده ها به سوی تک فرزندی پیش روند؛ در جوامع غربی به دلیل راحت طلبی و فرار از مشکلات زندگي مشترک افراد تن به ازدواج نمی دهند و در جامعه ما به دلیل نداشتن شغل، مسکن و مشکلات مالی افراد توانایی تشکیل خانواده را ندارند.

آرين منش، نايب رييس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي درباره ارتباط مشكلات مسكن و ازدواج جوانان مي گويد: ازدواج جوانان به متغیرهای متعددی ارتباط دارد که مهمترین آن اشتغال است که البته بعد از آن مسکن جزء متغیرهای اساسی در ازدواج است. در صورتیکه این حداقل ها تامین شود، ازدواج رشد بیشتری خواهد داشت. متاسفانه در حال حاضر روند رشد طلاق در کشور از روند رشد ازدواج بالاتر است که این امر نگران کننده بوده و باید تدابیری اندیشید که باعث تحکیم بنیان خانواده گردد.

هر چند وقتي كه به ارتباط مسكن با فرهنگ مي رسيم، اكثر نمايندگان مبحث ازدواج جوانان را پيش مي كشند، اما نادر قاضي پور، عضو كميسيون صنايع و معادن و نماينده مردم اروميه در مجلس شوراي اسلامي، معتقد است كه تداوم حضور يك خانواده در يك محل باعث افزايش سطح فرهنگ جامعه مي شود و از همين روي فرهنگ اجاره نشيني را آفت  فرهنگ اصيل ايراني مي داند.

قاضي پور كه از زاويه ديگري به اين موضوع مي نگرد، معتقد است: هنگامي كه يك خانواده براي مدت طولاني در يك محل سكني مي گزينند، اعضاي آن خانوده براي حفظ آبرو و تحكيم منزلت اجتماعي خود در بين اهالي محل از بسياري از رفتار ناشايست، خودداري مي كنند و حتي بسياري از آداب و ويژگي هاي اخلاقي را نيز مراعات كرده و به جا مي آورند، در حالي كه خانواده اي كه مستاجر است و امروز اين محله و فردا آن محله سكونت دارد، زياد اجباري ندارد كه تمام چارچوب هاي جامعه را محترم بشمارد.

لذا گسترش اجاره نشيني يكي از عواملي است كه زيرساختهاي اجتماعي و فرهنگي جامعه ما را تهديد مي كند.