نگاهي به ماجراها و وعده‌هاي توليد خودرو ارزان

کد خبر: ۱۱۴۳۷۰

تاریخ: ۲۵ مرداد ۱۳۸۹ - ۱۱:۱۷

از روزي که اسحاق جهانگيري، وزير صنايع وقت، صحبت از طراحي و توليد خودرو ارزان به ميان آورد، تا همين يکي دو هفته پيش که مديرعامل سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران بار ديگر اين وعده ديرپا و شيرين را تکرار کرد، حدود هشت سال مي‌گذرد.

به گزارش «دنیای اقتصاد»، اوايل دهه 80، همزمان با آغاز زمزمه‌هاي خروج پيکان از خط توليد ايران‌خودرو، وزارت صنايع و سازمان گسترش نيز بحث طراحي و توليد جايگزين اين گاو شيرده خودروسازي کشور را مطرح کردند تا هم خيال مشتريان از بابت تداوم حضور محصولي ارزان در بازار خودرو کشور راحت باشد و هم خيال ايران‌خودرو.

پيكان و خاطراتش بايد از خودروسازي ايران مي‌رفتند و ميهمان موزه مي‌شدند تا راه براي ورود خودرويي ارزان و در عين حال، باکيفيت باز مي‌شد.
پيكان رفت، اما وعده مسوولان رنگ واقعيت به خود نگرفت و خبري از خودرو جايگزين، آن طور که وعده‌اش را داده بودند، نشد.

امروز حدود هفت سال از اولين باري که وعده توليد خودرو ارزان به مردم داده شد، مي‌گذرد، اما هنوز اين خواب شيرين، تعبير نشده و جز پرايد که هم کم‌کيفيت است و هم اصلا قرار نبود تا اين حد تيراژ داشته باشد، در كنار روآي كم مشتري، دو محصول زير 10 ميليون تومان و به اصطلاح ارزان بازار خودرو کشور هستند.

در اين هفت سال، وعده‌هاي زيادي براي توليد خودرو ارزان و جايگزيني آنها به جاي پيکان و پرايد، داده شده، اما تا به امروز فقط در حد همان وعده مانده و تحقق نيافته‌اند.
بد نيست حال که مديرعامل سازمان گسترش به تازگي صحبت از توليد خودرو ارزان در کشور به ميان آورده، نگاهي بيندازيم به ماجراي هفت ساله اين وعده!

تندر، ارزاني که گران شد

تندر-90 را بايد اولين وعده مسئولان کشور در مورد توليد خودرو ارزان دانست.
اوايل دهه 80، مسوولان وقت وزارت صنايع، به فکر طراحي پلت‌فرم مشترک و توليد محصولي ارزان و با کيفيت در قالب اين طرح افتادند. پس از کلي کش و قوس و مذاکره با شرکت‌هاي مختلف، بالاخره رنوي فرانسه حاضر به همکاري با خودروسازي ايران در اين مورد شد و قراردادي در همين زمينه با نام پلت‌فرم مشترک x90، در سال 83 به ثبت رسيد.
قرار بود تندر-90 به عنوان يکي از محصولات حاصل از پلت مشترک x90، با قيمت پايه شش هزار و 700 يورو، جايگزين پيكان شود، اما اجرايي شدن اين قرارداد با ساز مخالف منتقدان، 3 سال به تاخير افتاد.

همين تاخير تاثيري بسيار منفي را بر قيمت تندر گذاشت؛ چراکه قرارداد بر پايه يورو بسته شده بود و در طول آن سه سال، نرخ اين واحد پولي در برابر ريال، افزايشي چشمگير را تجربه و تندر-90 با يورو گران، قدم به خط توليد گذاشت!
استارت توليد تندر با يورو گران، افزايش هزينه‌هاي توليد را در پي داشت و پيش‌بيني مسوولان از نرخ نهايي اين خودرو، درست از آب در نيامد و هم‌اکنون تندر-90، در زمره محصولات نسبتا گران بازار خودرو کشور قرار دارد.

استقبال نشده‌ها

پس از آنکه پيکان از خط توليد ايران‌خودرو حذف و به موزه رفت، مسوولان وقت اين شرکت به فکر عرضه خودرويي جايگزين در قالب محصولات موجود خود افتادند.
اولين تجربه ايران‌خودرو در اين مورد، RD بود، محصولي که هرچند بدنه‌اي پژويي داشت و موتوري پيکاني، اما نه جاي پيکان را گرفت و نه آبروي پژو را حفظ کرد.

RD بعدها به واسطه بهينه شدن موتورش، به «روآ» تغيير نام يافت، اما تغيير خاصي در اوضاع فروش آن رخ نداد و اين محصول هم اکنون يکي از خودروهاي کم‌استقبال در بازار کشور است.
ايران‌خودرو طي يکي دو سال گذشته، همواره از تيراژ روآ کم کرده است.

چيني‌ ناکام

ناكامي خودروسازان داخلي در طراحي و توليد خودرو ارزان باعث شد كه منوچهر منطقي مديرعامل پيشين ايران‌خودرو، دست به دامان چيني‌ها شده و به فكر توليد خودرو ارزان با همكاري شرکت چري چين بيفتد.

اگرچه ايران‌خودرو و چري قراردادي نيز در مورد طراحي و توليد خودرويي حدودا شش هزار دلاري منعقد کرده و کلنگ کارخانه‌اي در بابل نيز به همين منظور، زمين خورد، اما در نهايت با مخالفت صريح وزير صنايع، اين پروژه راه به جايي نيافت.

رانده شده

ايران‌خودرويي‌ها پيش از آنکه با چيني‌ها سر ميز مذاکره بنشينند، به صورت چراغ خاموش، پروژه‌اي را نيز با نام x11، دنبال مي‌کردند. اين پروژه پس از منتفي شدن چري، رنگ و بو و تحرک بيشتري به خود گرفت و بعدها به X12 تغيير نام يافت.

منطقي اعلام کرده بود اين پروژه در سال 88 به مرحله توليد مي‌رسد، اما سرنوشت ديگري دامان منطقي و X12 را گرفت.
در نيمه فروردين 88، منطقي از ايران‌خودرو برکنار و چند روز بعد همزمان با مراسم توديع وي، X12 با نام تجاري «رانا» رونمايي شد، اما با بررسي‌هاي صورت گرفته توسط کادر مديريتي جديد ايران‌خودرو که بر اقتصادي نبودن توليد رانا تاکيد داشت، پروژه رانا براي انجام بررسي‌هاي بيشتر، تعليق شد.

باز هم ناکامي چيني‌ها

پس از تعليق رانا، دوباره بحث همکاري با چيني‌ها در کيلومتر 14 جاده مخصوص پيچيد.
قائم‌مقام مديرعامل ايران‌خودرو در خبري اعلام کرد که اين شرکت قصد توليد خودرويي زير 10 ميليون تومان را با کمک چيني‌ها دارد.

اگرچه ايران‌خودرو در اين مورد اقداماتي را نيز انجام و حتي خودروهايي را نيز به عنوان نمونه و براي تست، به ايران آورد، اما در نهايت اين ماجرا نيز سرانجام خوبي نيافت و چندي پيش مديرعامل ايران‌خودرو از منتفي شدن توليد خودرو ارزان چيني در اين شرکت خبر داد.
جواد نجم‌الدين همزمان اعلام کرد به جاي خودرو چيني، پروژه رانا را به جريان خواهد انداخت، اين در شرايطي است که رانا ديگر چندان ارزان نبوده و حداقل 11 ميليون تومان قيمت خواهد داشت.

آهوي سايپا

«s81» را نيز بايد يکي ديگر از پروژه‌هاي توليد خودرو ارزان ناميد.
اين پروژه که به دوران ابتدايي مديريت احمد قلعه‌باني در سايپا مربوط مي‌شود، زمستان 87 به سرانجام رسيد و خودرو مينياتور به عنوان حاصل آن، رونمايي شد.
مينياتور که البته بعدها به «تيبا»، تغيير نام يافت، قرار بود خودرويي ارزان باشد، اما سايپا نرخ کارخانه‌اي آن را نه ميليون و 990 هزار تومان تعيين کرد و هم‌اکنون نيز تيبا هنوز پس از يک سال و نيم از زمان رونمايي، به خيابان‌ها نيامده است.

هرچند مشخص نيست «تيبا» در نهايت چه قيمتي را در بازار خودرو ايران به خود خواهد ديد، اما آنچه که مشخص است، اين است که «تيبا» نيز ارزان از آب در نمي‌آيد.
سايپا البته در سال 87 نيز تفاهم نامه اي با شرکت پروتون مالزي به امضا رساند و طرفين اعلام کردند که خودرويي ارزان از پس اين تفاهم‌نامه به توليد خواهد رسيد. اما هنوز خبر خاصي دراين زمينه به گوش نمي‌رسد.

تاريخ‌نگار وعده‌ها

اما بد نيست نگاهي تاريخ وار نيز به وعده‌هاي مسوولان کشور در مورد توليد خودرو ارزان بيندازيم، وعده‌هايي که برخي از آنها قطعا محقق نخواهد شد و براي تحقق برخي ديگر نيز فعلا بايد صبر کرد.

رئيس‌جمهور و خودرو 5/5 ميليون توماني

محمود احمدي‌نژاد در اولين دور رياست‌جمهوري خود و در مراسم رونمايي از موتور ملي، دستور توليد خودرويي 5/5 ميليون توماني را براي طبقه متوسط جامعه صادر کرد.
در اين مورد البته عليرضا طهماسبي وزير صنايع وقت نيز از توليد چنين خودرويي در آينده نزديک خبر داد.

منطقي و خودرو شش هزار دلاري

منوچهر منطقي، مديرعامل وقت ايران‌خودرو در تابستان 87 اعلام کرد که اين شرکت خودرويي مردمي را با قيمت حداقل شش هزار دلار و حداکثر هشت هزار دلار طراحي و توليد خواهد کرد.

بذرپاش و خودرو ارزان کلاس A

در همان روزهايي که منطقي خبر از توليد خودرو شش الي هشت هزار دلاري داد، مهرداد بذرپاش، مديرعامل وقت سايپا نيز در حاشيه مراسم امضاي تفاهم‌نامه همكاري مشترک سايپا و پروتون مالزي، اعلام کرد که اين شرکت خودرويي ارزان را در کلاس A به توليد خواهد رساند.

زير هشت

ميرجواد سليماني، قائم‌مقام ايران‌خودرو در تابستان 88 خبر از توليد خودرويي با قيمت زير هشت ميليون تومان داد.
وي البته بعدها عنوان کرد که اين خودرو، بالاي هشت و زير 10 ميليون تومان قيمت خواهد داشت.

هدايت و خودرو 9 ميليوني

رئيس سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران در آغازين روزهاي مديريت در اين سازمان، اعلام كرد که توليد خودرويي 9 ميليون توماني در دستور کار سازمان گسترش قرار دارد.

مجيد هدايت البته چندي پيش در نمايشگاه خودرو مشهد، دوباره صحبت از توليد خودرو ارزان به ميان آورد و اين بار گفت که خودرويي هشت ميليون توماني در ايران‌خودرو به توليد خواهد رسيد.
اظهارات وي را البته مديرعامل ايران‌خودرو نيز تاييد و عنوان کرد که تا پايان سال 90، اين محصول امکان توليد خواهد داشت.