متکی: زمان مذاكره با آمريكا نرسيده است

وي ادامه داد: اينكه ما درك كنيم براي حفظ استقلال بايد بهايي پرداخت، افزود: در يك راهكار عقلاني، شعارهاي خود را پيش ببريم و نگاهي ژرف‌انديشانه و جامعه‌نگرانه داشته باشيم. ما با اين نگاه بعد از انقلاب رويكردهاي متفاوتي را داشتيم.

کد خبر: ۱۱۲۷۱

تاریخ: ۰۴ خرداد ۱۳۸۷ - ۲۰:۲۶

منوچهر متكي، وزير امور خارجه كشورمان بعدازظهر شنبه با حضور در دانشكده علوم اقتصادي و سياسي دانشگاه شهيد بهشتي، به سوالات دانشجويان درباره سياست خارجي ايران پاسخ داد.

به گزارش ايسنا، متكي با بيان اين كه راهبرد و رويكرد در هر مقوله و موضوعي دروازه‌هاي ورود در حوزه‌ي نظري و تئوريك و بررسي مباني آن موضوع، شيوه‌ها و راهكارهاي اجراي آن است، گفت: راهبردهاي ما در سياست خارجي در كلان در قانون اساسي كه برآمده از اهداف انقلاب اسلامي و نظرات روشن بنيان‌گذار جمهوري اسلامي ايران و رهنمودهاي مقام معظم رهبري است تبيين و تدوين شده است. اين راهبرد مبتني بر سلطه‌ناپذيري و سلطه‌گري و حفظ استقلال به عنوان شايسته‌ترين ميراث انقلاب است.

وي گفت: هم‌چنين تلاش در جهت خودباوري و خودكفايي از جمله راهبردهاي جمهوري اسلامي ايران در امر كشورداري است.

متكي با بيان اين كه اگر راهكاري نتوانست ما را به اهداف تعريف شده در استراتژي برساند تدبير حكم مي‌كند كه مجددا آن راهكار بررسي شود و بالعكس، اظهار كرد: بعد از پيروزي انقلاب اسلامي شعارهاي مختلفي در حوزه سياست خارجي از جمله تنش‌زدايي، پايه‌ريزي روابط سالم مبتني بر روابط متقابل و غيره، طراحي شد.

او گفت: از اولين كاركردهايي كه هر دستگاه ديپلماسي به دنبال آن است اين است كه در حوزه منطقه‌يي و بين‌المللي حرفي براي گفتن بر اساس مباني مورد قبول خود و مواضع استراتژيكي‌مان داشته باشيم.

وزير امور خارجه با تقسيم‌بندي كشورها به سه دسته اظهار كرد: كشورهايي هستند كه خود را در باشگاه قدرت مي‌بينند و همه جا خود را داراي نقش و تاثير مي‌دانند؛ آن‌ها قدرتشان ناشي از قدرت اقتصادي، سياسي و نظامي است؛ اما گروه دوم كشورهايي هستند كه در تبعيت از اعضاي باشگاه‌هاي قدرت جهاني هستند در تصميم‌سازي اراده‌اي از خود ندارند و در وابستگي به آن قدرت‌ها موجوديت خود را حفظ مي‌كنند و در تعبيري ترجمه‌كنندگان مواضع آن قدرت‌ها هستند. دسته سوم كشورهايي هستند كه خارج از اراده گروه اول و به دور از تسليم‌پذيري گروه دوم مي‌خواهند سخن و مواضع مستقل خود را داشته باشند و در مقابل هجمه‌ها ايستادگي مي‌كنند و استقلال و عزتشان را حفظ مي‌كنند كه در اين دسته‌بندي ايران نيز قرار دارد.

متكي در نقل و قولي از "سيد قطب" گفت: ما نه بلوك غرب و نه شرق هستيم، ما بلوك سوم را تشكيل مي‌دهيم.

او گفت: بعد از انقلاب هدف اين بود كه در اتخاذ اين رويكردهاي متفاوت، هر چه بيش‌تر مواضع‌مان را مطرح كنيم و منافع‌مان را به دست آوريم.

متكي با بيان اين كه مجموعه‌ي غرب و به طور مشخص آمريكا در تعاملش با ايران از سپيده دم پيروزي انقلاب اسلامي شعارها، ابزارها و بهانه‌هايي را با يك سلسله اهداف سياسي عليه ايران به كار گرفته است، گفت: آمريكا در اين سال‌ها در محورهايي كه عليه ايران عمل كرده است تغييري به وجود نياورده است.

وزير امور خارجه با اشاره به مسائلي كه آمريكا در زمينه خاورميانه‌،‌ حقوق بشر، ترورسيم و سلاح كشتار جمعي عليه ايران مطرح مي‌كند، افزود: در مجموعه‌ي تحولات در منطقه ما، بايد بگوييم كه شرايط به گونه‌اي است كه براي آن‌ها هر روز دشوارتر مي‌شود. اگر به 40 سال گذشته برگرديد مي‌بينيد كه نسل جوان خاورميانه‌اي ديگر از غرب و فرهنگ غربي الگوبرداري نمي‌كند و اين در نظرسنجي‌هايي كه خود آن‌ها انجام مي‌دهند مشخص است.

او گفت: ما در دولت نهم نكاتي را در سياست خارجي مطرح كرديم؛ سياست خارجي فعال، تهاجمي، نرم‌افزارانه و حركت از جايگاه متهم به جايگاه مدعي از جمله رويكردهايي بوده است كه ما اتخاذ كرديم. معتقديم در حدود سه سال پيش اتفاقي بر انتخابات مجلس و شوراها روي داد كه مردم رويكردي جديدي را در زمينه‌هاي مختلف از جمله در حوزه روابط خارجي از خود بروز دادند.

وي ادامه داد: مردم ما در اين چند انتخابات اخير، يك پيام روشن به اصلي‌ترين هدف‌هاي ما يعني حوزه‌ي غرب دادند و آن اين است كه مردم ما اعتمادشان را نسبت به غرب در تعامل با ايران و انقلاب اسلامي از دست داده‌اند.

متكي ادامه داد: آن‌ها تصور مي‌كردند كه ايران ناگريز از همراهي و تبعيت از آن‌هاست. در مقاطعي به همان ميزبان لبخند مي‌زنند و خوش‌رويي مي‌كردند؛ اما خواسته‌ها و ادعاهايشان تغييري نمي‌كرد. غرب معتقد است ليبرال دموكراسي به عنوان يك قالب و محتواي مسلط بايد به عنوان يك مجموعه به همه جا تسري يابد.

رييس دستگاه سياست خارجي ايران گفت: عدالت بايد اساس تعامل ما در روابط خارجي باشد. اعتماد‌سازي در مقولات بين‌المللي حتما مساله مهمي است اما بايد دوسويه باشد.

وي ادامه داد: حقوق بشر حتما يك مساله مهم است؛ اما يك امر نسبي است و بايد مقياس و اندازه‌گيري‌اش مشخص شود. برخوردهاي آن‌ها در مساله حقوق بشر و دموكراسي دوگانه و تبعيض‌آميزانه است در جايي كه نظر مردم مطابق خواست آن‌ها نباشد به راحتي آن را به چالش مي‌كشند.

او تصريح كرد: تكليف ما اين است كه بياستيم و تا جايي كه صدايمان مي‌رسد نسبت به اين نظام‌هاي اين چنين در دنيا اعتراض كنيم.

وزير امور خارجه گفت: ما فتنه‌يي كه شصت سال در خاورميانه ريشه داده و هنوز ادامه دارد را ريشه‌يابي كرده‌ايم. آن‌ها سعي دارند ساختارها را در نقاط مختلف دنيا تغيير داده و يا از نو شكل دهند. مثل بحران يوگسلاوي و آنچه بر سر بوسني آمد.

وي با بيان اين كه امروزه حفظ استقلال در عرصه متلاطم محيط بين‌الملل كار آساني نيست؛ اما اگر ملتي مصمم باشد شدني است، ادامه داد: ما در وزارت امور خارجه سعي كرديم اين رويكردها را تبيين كنيم و مجموعه‌ي كادر وزارت خارجه را با اين رويكرد تطبيق دهيم و روابط خارجي را به يك كل منسجم تبديل كنيم. در اين راستا سعي شد روابط اقتصادي، زمينه‌ساز مناسبات سياسي خوب باشد و بالعكس. امروز خوشحاليم كه طي حدود دو سال پيش شركت‌هاي ايراني دولتي وخصوص در اعماق اقيانوس هند به اكتشاف و استخراج نفت مشغولند و در ساير زمينه‌ها از جمله انرژي، سدسازي، نيروگاه‌سازي نيز اين فعاليت‌ها گسترش يافته است. البته هنوز تعاملات اقتصادي‌مان در مقايسه با ظرفيت‌هاي داخلي كافي نيست. ما در سال 85 و 86 رقم صادرات غيرنفتي‌مان از هفت ميليارد دلار به چهارده ميليارد دلار و سپس بيست ميليارد دلار رسيد.

به گزارش ايسنا،‌ متكي در ادامه به سوالات دانشجويان پاسخ داد، يكي از دانشجويان از وي پرسيد: بر اساس طبقه‌بندي شما كه ايران را در دسته سوم قرار داده‌ايد چه كشورهاي ديگري در اين دسته قرار مي‌گيرند آيا تعدادشان انگشت‌شمار نيست؟ كه متكي پاسخ داد: ما كشورهايي مثل هند، برزيل، آفريقاي جنوبي، سوريه، كوبا، ونزوئلا و نيز در حوزه آسيا برخي كشورها را داريم. اما تقسيم‌بندي اين كشورها نسبي است يعني هر كشوري بر اساس اولويت خود به افزايش روابط دست مي‌زند.

او در پاسخ به اين سوال كه حضور شركت‌هاي آمريكايي در حوزه نفت و انرژي عربستان را چگونه مي‌بينيد؟ گفت: آمريكا يك هدف عام را دنبال مي‌كند و آن سلطه‌ي انحصاري بر منابع انرژي جهان است. در خليج‌فارس به غير از ما بر عراق نيز سعي دارد سلطه خود را افزايش دهد. در حال حاضر شاهد هستيم كه در عراق شركت‌هاي آمريكايي به شدت فعال هستند؛ البته اين نگرش آمريكا بيش‌تر براي مطرح كنندگان انرژي در منطقه يك تهديد است، يعني براي چين، هند،‌ كره‌جنوبي، ژاپن، مالزي و اندونزي. اين كه در حوزه‌ي گاز طبيعي اين كشورها اصرار دارند با ايران قرارداد امضاء كنند به خاطر آن است كه ايران براي انرژي (نفت و گاز) خودش تصميم مي‌گيرد؛ بنابراين سرمايه‌گذاري آمريكا در منطقه في‌نفسه براي ما تهديد نيست اما در نگاه درازمدت براي مصرف كنندگان انرژي در منطقه تهديد‌آميز است.

متكي گفت: چين و مالزي در حال حاضر به آفريقا رفتند تا در آنجا در بخش نفت سرمايه‌گذاري كنند.

وزير امور خارجه كشورمان در ادامه‌ي اين نشست كه به دعوت بسيج دانشجويي دانشگاه شهيد بهشتي برگزار شده بود در پاسخ به سوالي در مورد تكليف سهم ايران از درياي خزر گفت: امروز ما به عنوان يكي از 5 كشور ساحلي درياي خزر حق قانوني و قطعي خودمان را از اين دريا خواهيم داشت و در اين مورد رويكردهاي پهلوي و قاجاريه را به كناري گذاشته‌ايم.

متكي با اشاره به بحثي كه پيرامون تهديد حدود يا تقسيم خزر صحبت مي‌شود، گفت: تقسيم دريا نيست بلكه حدود بهره‌برداري از منابع زيربستر است.

به گفته‌ي متكي، تصميم‌سازي‌ها در مورد خزر به مراتب متفاوت‌تر از گذشته و در چارچوب حقوق كشور است.

وي ادامه داد: ما به دنبال استيفاي حقوق ايران مبتني بر نگاه عادلانه و همكاري با كشورها هستيم.

دانشجويي از متكي در مورد تعيين تكليف باغ قلهك پرسيد كه وي در پاسخ اظهار كرد: شكايت‌هايي در قوه‌ي قضاييه مطرح است و وزارت امور خارجه در جايگاه ارايه نظر نيست. مبناي قضاوت نظر قوه‌ي قضاييه است.

متكي در پاسخ به اين پرسش كه چرا به خاطر نام يك خيابان روابط مصر با ايران بدين شكل درآمده است؟ افزود: مساله ايران و مصر، مساله يك خيابان نيست. مصر كشور مهمي است و به طرق مختلف به ايران پيام مي‌دادند كه خواهان رابطه با ايران هستند و رييس‌جمهور در سفري كه به ابوظبي داشت براي اين‌كه اين زمينه را فراهم كرده باشد آمادگي ايران براي برقراري رابطه با مصر را اعلام كرد.

وي ادامه داد: هم‌اكنون طرف مصري است كه بررسي‌هاي لازم را انجام مي‌دهد. ما خواستيم به افكار عمومي مصر آمادگي خود را اعلام كنيم.

سوال ديگر مطرح شده از متكي در مورد سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران در قبال مبارزه با مساله تروريسم بود, كه وي در پاسخ گفت: ما با تروريسم مخالفيم و آن را محكوم مي‌كنيم. هم‌چنين با اقداماتي كه در قالب‌هاي دولتي به ترور دامن مي‌زند و در شعار با آن مخالفت مي‌كند اما به تروريست‌ها ماوا و امكانات مي‌دهد نيز محكوم مي‌كنيم.

او در عين حال بين مبارزات آزادي‌بخش و تروريسم تفاوت قايل شد و گفت: آن‌چه كه غربي‌ها مي‌خواهند در اين خصوص سوء تفاهم ايجاد كنند تفاوت اين دو مساله است. ملت فلسطين براي حقوق خود مبارزه مي‌كند كه اين به معناي تروريسم نيست. هم‌چنين در اين مساله مقاومت لبنان نيز بايد مدنظر قرار گيرد. بايد بين اين دو مساله تفكيك قايل شويم.

مذاكره با آمريكا بر سر موضوع عراق از ديگر موضوعاتي بود كه دانشجويي از متكي پرسيد و وي در پاسخ تصريح كرد: در حال حاضر هيچ گفت‌وگوي دوجانبه‌اي با آمريكا در دستور كار قرار ندارد. شرايط زماني و رصد كردن رويكردهاي آمريكا واجد تصميم‌گيري براي برقراري مذاكره با آمريكا نيست. البته ممكن است گفت‌وگوهاي دوجانبه يك زماني محقق شود اما زمان آن هم‌اكنون نرسيده است.

متكي درباره مذاكره ايران و آمريكا بر سر موضوع عراق نيز اظهار كرد: وقتي مي‌گوييم ثبات عراق براي ما مهم است دليل آن اين است كه ثبات آن بر ثبات ما اثر مي‌گذارد. اگر به ثبات اين كشور كمك كنيم در واقع ثبات خودمان را مدنظر داريم. آمريكايي‌ها مدعي بازگرداندن ثبات به عراق بودند اما سياست‌هاي آن‌ها درست نبود.

او ادامه داد: ما به روند دولت‌سازي و توسعه‌ي سياسي در عراق كمك كرديم. چون اين مسايل به ثبات و آرامش در عراق كمك مي‌كرد. در عوض برخي ديگر سياست‌هايي خلاف داشتند كه در تلاشند آن‌ها را تغيير دهند و ما از آن‌ها استقبال مي‌كنيم.

متكي با اشاره به اين‌كه، با اين رويكرد و براي اين‌كه آمريكايي‌ها را متوجه بخش‌هاي اشكال‌دار سياستشان بكنيم قبول كرديم به خاطر ثبات عراق مذاكره كنيم، ادامه داد: سه دور مذاكر كرديم و به آمريكايي‌ها گفتيم كه چرا سياست‌هايشان شكست خورده است؛ اما آمريكايي‌ها مانند خان‌هاي قديمي كه خود را يك سر وگردن بزرگ‌تر و بالاتر مي‌دانند عملكرد مثبتي نداشتند.

به گفته‌ي متكي، عراقي‌ها خود از اين مذاكرات راضي بودند و ما بسياري از مسايل را براي آمريكايي‌ها روشن كرديم اما هم‌اكنون مي‌خواهند فرافكني كنند.

متكي ادامه داد: هم‌اكنون در آمريكا و بعد از انتخابات كنگره خلإ تصميم‌سازي به وجود آمده است و مساله‌ي عراق و افغانستان براي دومين‌بار در انتخابات رياست جمهوري اثر مي‌گذارد.

وزير امور خارجه در ادامه با يادآوري اين نكته كه، ما اسراييل را به رسميت نمي‌شناسيم، معطوف كردن گفت‌وگوي بين ايران و آمريكا به گفت‌وگوي بين ايران و رژيم صهيونيستي را به طور كامل رد كرد. چرا كه فلسفه‌ي وجودي اين رژيم از ابتدا غلط است.

وي هم‌چنين درباره پيگيري‌هاي انجام شده براي ممانعت از فعاليت شركت‌هاي حامي رژيم صهيونيستي و مرتبط با اين رژيم گفت: كميته‌ا‌ي متشكل از مجلس، وزارت امور خارجه و يك نهاد ديگر مسايل مربوط به اين شركت‌ها را دنبال مي‌كنند.

او تصريح كرد: اين كميته با ادامه فعاليت هر شركتي كه به نتيجه برسد با رژيم صهيونيستي ارتباط دارد مخالفت خواهد كرد.

مسوول دستگاه ديپلماسي كشورمان در ادامه در پاسخ به سوالي در مورد شايعه‌ي بركناريش تصريح كرد كه چنين شايعه‌اي را نشنيده است.

وي در پاسخ به اين سوال كه وزارت امور خارجه تا چه حد داراي استقلال راي است و در دولت نهم آيا تضعيف و يا تقويت شده است؟ گفت: در وزارت امور خارجه اقدامات جديدي براي روند تصميم‌سازي انجام شده است. در كنار شوراي معاونان براي اولين‌بار در وزارت امور خارجه شوراي مديران‌كل را تشكيل داديم كه هر دو هفته يك بار با مرور مسايل موضوعات را به بحث مي‌گذارد.

او تاكيدكرد: سياست خارجه حاصل جمع تصميم‌سازي نظام است. برخي تصور مي‌كنند كه ما برخورد تندي را در دنيا به راه انداختيم كه ممكن است منطق و جوانب آن در نظر گرفته نشده است. مواضع منطقي و قاطع ايران در اين دولت مدافعان و شنونده‌هاي شما (ملت ايران) را بيش‌تر كرده است. مخالفان نيز حتي مي‌گويند بايد حرف‌هاي ايران را بشنويم.

وي تاكيد كرد: در دنيا همه مي‌گويند ايران از يك طرف بسته مي‌دهد و همه‌ي بازيگران قدرت از طرف ديگر دسته مي‌دهند. اين تلاش‌ها نگاه‌هاي جديدي ايجاد كرده است.

به اعتقاد متكي هر دولتمردي بايد به اداره‌ي هوشمندانه‌ي مملكت و معامله نكردن بر سر حقوق ملت را از جمله تعهدات هر دولت مردي برشمرد و گفت: امروز در دنيا صلابت و ظرفيت جديد ايجاد كرده‌ايم و توانسته‌ايم توان اثرگذاري بيش‌تري پيدا كنيم.

وزير امور خارجه در ادامه‌ي پرسش و پاسخ در دانشگاه شهيد بهشتي در پاسخ به اين پرسش كه، منظور از "بسته" چيست؟ با تاكيد بر اين‌كه اين كلمه ترجمه‌ي كلمه‌ي "پكيج" است كه در نگاه موضوعي و يا فيزيكي به يك سلسله و يا به يك تعداد از موضوعات و اشيا اطلاق مي‌شود، گفت: بسته در مسايل بين‌المللي حاصل بررسي‌ها در قالب يك پكيج است. در سابقه‌ي ديپلماسي ايران كلمه "بسته" در چند سال اخير مطرح شده كه اولين آن در سال 2005، دومي 2006 و سومين آن در 2008 بود.

متكي با اشاره به رد بسته‌ي مطرح شده در سال 84 توسط غرب گفت: دليل رد شدن آن اين بود كه اين بسته به موضوع هسته‌يي ايران از زاويه‌ي منافع ما نگاه نكرده بود. بسته‌ي دوم نيز در سال 2006 به اين مساله اشاراتي داشت اما در اين بسته نيز حوزه‌ي ايجابي حقوق ما روشن نبود اما در حوزه‌ي سلبي مواردي بود كه قابل پذيرش نبودند.

او با اشاره به ارايه بسته‌ي جمهوري اسلامي ايران گفت: در برخورد دومي كه ما با آن‌ها داشتيم بسته‌ي متقابل كه هم پاسخ‌گويي و هم راهگشايي داشت به طرف مقابل داديم اما آن‌ها پاسخي ندادند. تا چندي قبل ما خودمان به صرافت افتاديم و فكر كرديم كه با توجه به مسايل هسته‌يي و بحران‌هاي موجود بسته‌اي متشكل از ملاحظات و نظراتمان ارايه كنيم.

وي هدف ارايه اين بسته را نگاه نسبت به مسايل و اعلام اراده‌ي كشور براي حل اين مسايل عنوان كرد و افزود: ما قصد داشتيم به كساني كه در بن‌بست گير كرده بودند و فشار وارد مي‌كردند اراده‌مان را براي حل مساله اعلام كنيم. اما تاكيد كرديم كه ايران از حق خودش نيز عدول نمي‌كند.

وي ادامه داد: آن‌ها متقابلا گفتند كه بسته‌ي جديدي مي‌خواهند ارايه دهند و در حال تنظيم وقت براي ارايه‌ي آن هستند و ما فعلا در مورد پاسخ به آن چيزي نمي‌توانيم بگوييم؛ اما دو مساله واضح است كه، اول ايران به شكلي با بسته‌ي آن‌ها تعامل و برخورد مي‌كند كه آن‌ها با بسته‌ي ايران برخورد كنند و دوم اين‌كه در هر دو بسته ممكن است زمينه‌هاي مشتركي باشد كه مي‌تواند مورد توجه قرار گيرد.

وزير امور خارجه كشورمان سپس در پاسخ به اين سوال كه تحريم‌ها تا چه حد بر مسايل اقتصادي تاثير گذار بوده است، با تاكيد بر اين‌كه بحث تحريم‌ها مربوط به دهه‌هاي 60 و 70 قرن بيستم ميلادي است، خاطرنشان كرد: در مناسبات امروز دنيا تحريم‌ها نقش‌آفريني‌هاي گذشته خود را ندارد. ما هرگز به دنبال تحريم نيستم و در تلاشيم كه حتي قطع‌نامه‌اي صادر نشود اما اگر دشمن گمان كرد كه به واسطه‌ي همين لولويي كه درست كرده‌اند ما را مي‌توانند وادار كنند از حقوقمان دست برداريم، خيالشان را تخت كرديم كه اين‌طور نيست.

وي با اشاره به وسعت ايران و موقعيت استراتژيك آن گفت: كشوري كه 15 كشور همسايه دارد و با مبالغ مختلف پروژه امضا مي‌كند، قابل تحريم نيست.

او در عين حال خاطرنشان كرد: براي اين مساله طراحي‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي مناسب نيز انجام گرفته است.

متكي يادآور شد: بسياري سعي دارند بحث تحريم‌ها را به وضعيت اقتصادي ايران گره بزنند در حالي كه اين مساله كمترين اتصال را با تحريم‌ها دارد اما شرايط جهاني بر وضعيت اقتصاد ما تاثير مي‌گذارد كه بايد سعي كنيم مديريت شود.

موضوع ديگري كه در ادامه‌ي اين نشست با دانشجويان مطرح شد در مورد بحث لبنان و ارتباط ايران با حزب‌الله بود كه متكي در پاسخ گفت: ما از ابتدا مي‌گفتيم ‌كه راه حل نهايي بحران لبنان آن است كه گروه‌هاي لبناني بر سر مساله‌اي توافق كنند كه ديديم اين مساله در دوحه محقق شد و توافق كردند.

وي خاطرنشان كرد: انبوه تبليغات نبايد اين تلقي را ايجاد كند كه ما در لبنان و جهان دخالت مي‌كنيم.

او هم‌چنين از سفر هياتي از جمهوري اسلامي ايران براي شركت در مراسم تحليف رياست جمهوري لبنان خبر داد.

آخرين سوال مطرح شده از متكي درباره روابط ايران با ليبي با وجود تعيين نشدن وضعيت امام موسي صدر بود كه وي در پاسخ گفت: يكي از موضوعاتي كه بين ايران و ليبي مطرح است بحث بر سر سرنوشت امام موسي صدر و توضيح پيرامون آن و كمك به روشن شدن آن است. هم براي ما و هم براي لبنان اين مساله مهم است.

وي ادامه داد: تا سال 1368 و در طول حيات امام (ره) روابط گسترده‌اي با ليبي داشتيم، بعد از آن روابط كاهش داشت كه هم‌اكنون هم در حد معمولي است و روابط ويژه‌اي با ليبي نداريم.

به گفته‌ي متكي نبيه بري در لبنان و خانواده‌ي امام موسي صدر و كميته‌اي در ايران پيگير مساله امام موسي صدر هستند اما هنوز تلاش‌ها به نتيجه نرسيده است.