«زیرآب‌زن»ها عقده حقارت دارند

کد خبر: ۱۱۱۷۰۸

تاریخ: ۱۰ مرداد ۱۳۸۹ - ۱۷:۵۵

گزارش و بیان نادرستی از عملکرد یک فرد به دیگران، زیرآب‌زنی است. این مطلب را دکتر آرمین زارعیان می‌گوید. او که متخصص در علوم رفتاری است، بر این باور است که رفتار زیرآب‌زنی از جمله رفتارهایی است که یک مجموعه را مورد تهدید قرار می‌دهد.

به گزارش «جوان»، زارعیان معتقد است، بخشی از آنچه که نظر افراد را نسبت به یکدیگر می‌سازد، بر اساس صحبت‌هایی است که از دیگران می‌شنوند. بطور مثال گاهی آنقدر از کسی به بدی یاد می‌کنند و نزد دیگران چنان شخصیت او را تخریب می‌کنند که چنانچه کسی آن فرد غایب را نشناسد، تصور می‌کند که او فردی است با صفات رذیله و ناشایست.

این استاد دانشگاه می‌گوید: در بعضی خانواده‌هایی که پدر و مادر با هم مشکل دارند، زیرآب یکدیگر را نزد فرزندان خود می‌زنند و هر کدام به بدگویی از دیگری می‌پردازد! این نوع زیرآب‌زنی در خانواده‌ها در اثر تکرار، احساس عطوفت و مهربانی را تبدیل به خشم و نفرت می‌کند. در آن هنگام، زیرآب‌زنی از کوچکترین واحد که خانواده است شروع می‌شود و به جامعه و کشور تسری پیدا می‌کند.

به اعتقاد زارعیان، زیرآب‌زنی موجب بی اعتمادی و ابراز خصومت به یکدیگر می‌شود. زیرآب‌زنی از زاویه نگاه علوم رفتاری، عارضه‌ای پایدار است که حل و رفع این عارضه کار آسانی نیست. او زیرآب زنی را نوعی آسیب اجتماعی می‌داند که حتی در صورت حل شدن، آثار آن بر جای باقی ماند. مسئله زیرآب‌زنی برای فرد کننده کار نیز عواقب وخیمی در پی دارد. به طور مصداقی کسی را در نظر بگیرید که در اداره‌ای به صفت زیرآب‌زنی مشهور شده است. همه نگاه‌ها به او نگاهی ناشایست است و در همه موارد در صورت بروز مسئله‌ای به حق یا به نا حق همه به او ظنین می‌شوند و او را مقصر می‌دانند.

از سویی، هر رفتار مثبتی هم که از او سر بزند، با دیدی منفی به او نگاه می‌شود و همکاران فرد زیرآب‌زن، تصور می‌کنند که انجام این کار نقشه یک زیرآب‌زنی جدید است. در کل، جو حاکم نسبت به او، جوی بدبین است و این سوء ظن در کار گروهی اختلال ایجاد می‌کند. زمانی که در کار گروهی اختلال ایجاد شود، آن مجموعه هدفدار، منظم و رو به پیشرفتی نخواهد بود و به تبع بهره وری نیز افت می‌کند. زیرآب‌زنی موجب سوء ظن شده و این مسئله موجب بی اعتمادی می‌شود.

این متخصص علوم رفتاری معتقد است، افراد زیرآب‌زن در دراز مدت دچار خلاء ارتباطی شده و برای صحبت‌های مثبت آنها نیز اهمیتی قائل نمی‌شوند. افراد زیرآب‌زن، افرادی حسود و خود کم بین هستند که به دلیل عقده حقارت، توانمندی‌های خود را نمی‌بینند و شناخت این افراد در طول زمان مشخص می‌شود.
از لحاظ روانی، افراد زیرآب‌زن در رسیدن به موفقیت دچار مشکل بوده و یا اصلا موفقیتی در طول زندگی خود کسب نکرده‌اند. در ضمیر ناخودآگاه افراد زیرآب‌زن، قبح رفتار هیچ وقت پاک نشده و همیشه آنان را آزار می‌دهد.

آرمین زارعیان قربانیان زیرآب‌زنی را افرادی توانمند به لحاظ ارتباط کلامی و رفتاری نمی‌داند و معتقد است این افراد کلاً از قدرت ارتباطی پایینی برخوردارند. از سویی، قربانیان زیرآب‌زنی غالباً افرادی باهوش و توانمند به لحاظ قدرت تفکر، خلاقیت و کارایی هستند و معمولاً کاری به کار کسی ندارند. این افراد به دلیل توانمندی‌هایی که دارند دارای جایگاه مطلوب تر و بالاتری بوده و در معرض توجه قرار دارند و افراد زیرآب‌زن به همین دلیل می‌خواهند از طریق تخریب او مانع ارتقاء جایگاه آنان شوند.
فرد زیرآب‌زن مدام نگران وضعیت خودش بوده و مایل است به هر نحوی استحکام خود را حفظ کند. در ادارات توجه خاص مدیران به افراد زیرآب‌زن، موجب دامن زدن به این عمل ناشایست می‌شود.