چشمه ها و خواص درماني آنها

يوسف قاسمي افزود: عنوان گردشگر و گردشگري معاني فراتر از يک ديد و بازديد و يا سفر معمولي را در بر داشته و مي تواند تحول شگرفي در بهبود و رونق اقتصاد منطقه به وجود آورده و غير مستقيم بسياري از آداب و سنن منطقه را نيز در يک تبادل فرهنگي چهره به چهره و رو در رو به مخاطب منتقل سازد.

کد خبر: ۱۰۸۱۶۴

تاریخ: ۱۸ تير ۱۳۸۹ - ۱۳:۲۸

شايد استان گيلان را کمتر با چشمه هايش بشناسند اما واقعيت اين است که چشمه هاي آب معدني و گرم استان گيلان از جمله مواهب طبيعي اين استان به شمار مي روند که تحت الشعاع طبيعت استان قرار گرفته اند و از آنها غفلت شده است.

به گزارش مهر از رشت، گيلان سرزمين رودها ، جنگل ها ، چشم اندازهاي رويايي ، سواحل زيبا، آبشارها ، تالاب ها ، شاليزارها ، باغ هاي چاي ، چشمه هاي آب معدني و جاذبه هاي طبيعي بي شمار و بي نظيري است.

جاذبه هايي که هر يک در جاي خود ممتاز و با ارزش است و مي تواند به طرق مختلف موجبات شکوفايي استان گيلان را فراهم آورد اما اين ظرفيت هاي بالقوه زماني به بالفعل تبديل مي شوند که همه شهروندان و روستانشينان بخواهند ، براي رسيدن به اين مهم مشارکت کنند ، شايد برخي از جاذبه هاي طبيعي استان درست معرفي نشده باشند اما بسياري از ظرفيتهاي گردشگري و درماني گيلان هنوز ناشناخته مانده اند.

در اين بين چشمه هاي آب معدني و گرم گيلان از جمله مواهب طبيعي اين استان به شمار مي روند که مورد غفلت واقع شده و هنوز نتوانسته اند کارکرد هاي اصلي خود را نمايان سازند.

به اعتقاد بسياري از کارشناسان ، ايران جزو 10 کشور برتر دنيا از نظر جاذبه هاي ديدني و جزو پنج کشور اول دنيا از نظر تنوع اقليم و طبيعت محسوب مي شود اما اين موضوع همان قدر که باعث انبساط خاطر مي شود اين سئوال را نيز به اذهان متبادر مي سازد که به راستي از نظر گردشگري در چه جايگاهي قرار داريم و از اين ظرفيتها چگونه استفاده شده است؟

نائب رئيس فراکيسيون گردشگري مجلس در اين باره گفت: بسياري از کشورهاي جهان امروزه پايه هاي اصلي اقتصاد خود را نه صرفا به توليدات (صنعتي و کشاورزي) و تکنولوژي بلکه با نگاهي جامع و شناخت دقيق فرصت ها و تهديد ها ، بر صنعت توريسم بنا کرده اند.

جاذبه ها گردشگري گيلان ناشناخته مانده است

وي همچنين گفت: جاذبه ها گردشگري استان گيلان ناشناخته مانده از اين رو بايد اين مزيت ها شناسايي و به شيوههاي مناسب معرفي شود.

نائب رئيس فراکسيون گردشگري مجلس  بر لزوم ضرورت سرمايه گذاري بخش خصوصي در تحقق توسعه گردشگري استان گيلان تاکيد کرد و افزود: با توجه به ظرفيتها و توانمندي هاي موجود بايد توسعه گردشگري از اولويت هاي اصلي توسعه در اين استان باشد.

وي با اعلام اينکه گيلان ، استاني زيبا و گردشگرپذير نياز به معرفي بيشتر دارد ، اظهار داشت: استان گيلان به دليل داشتن کوه، دريا، جنگل، مزارع سرسبز، مناطق حفاظت شده و پارکهاي جنگلي، جاذبه هاي بسيار تاريخي و طبيعي، روستاهاي تاريخي و حضور مردماني خونگرم و مهمان نواز از اقوام مختلف بستر مناسبي براي توسعه گردشگري است.

قاسمي افزود: استان با توجه به تمامي جاذبه هائيکه در هرجاي آن قدم بگذاري نمود دارد ، نيازمند جذب گردشگران بيشتر ، فراهم کردن امکانات براي طولاني تر کردن مدت اقامت آنان در استان و سرمايه گذاري و برنامه ريزي اصولي و جامع است.درآمد بسياري از کشورها از گردشگري است به گونه اي که درآمد اين کشورها از محل گردشگري حتي از درآمد هاي نفتي ايران بيشتر است.

نماينده لاهيجان و سياهکل  بيان داشت: موقعيت بکر، جنگل هاي خزري ، سواحل زيبا، آثار تاريخي، تنوع قومي و فرهنگي و وجود مردماني از اقوام گوناگون، با فرهنگ و با ذوق موجب شده گيلان به استاني شگفت انگيز و پرجاذبه مبدل شود.

نايب رئيس فراکسيون گردشگري مجلس ياد آورشد: پتانسيل هاي لازم براي توسعه سرمايه گذاري و گردشگري در استان گيلان وجود دارد ولي بهره برداري مناسب از آن صورت نگرفته است البته نا گفته نماند که در حوزه هاي مختلف وجود انواع گردشگر را مي توان برشمرد ، يکي از آن حوزه ها توريسم درماني و گردشگري براي سلامتي است که از مباحث بسيار مهم، با ارزش و قابل تعمق براي استان گيلان محسوب مي شود.

از جمله ظرفيت هاي موجود گيلان دراين بخش چشمه هاي آبهاي معدني و گرم هستند که مي توانند گردشگران زيادي را به خود جذب کنند، در واقع استفاده از آبهاي معدني در گيلان سابقه زيادي دارد، اما بيشتر آبهاي گرم و معدني استان به صورت ابتدايي مورد استفاده قرار مي گيرند و اين يعني هرز رفتن بخشي از منابعي که هم مي تواند نقش مهمي در سلامتي داشته باشد و هم توسعه گردشگري را موجب شود.

يک کارشناس مسائل گردشگري با اعلام اينکه تعداد آب گرم هاي معدني استان گيلان را بسيار زياد است، گفت: تنها تعداد معدودي از چشمه هاي آب گرم معدني مورد بهره برداري قرار مي گيرند و بقيه به دلايل مختلف از جمله عدم معرفي، در دسترس نبودن، نبود امکانات جانبي حداقلي در کنار چشمه هاي آب گرم، عدم شناسايي خاصيتهاي مختلف آب چشمه هاي معدني، بي اهميت قلمداد کردن منابع طبيعي موجود مورد استفاده درست قرار نمي گيرند.

مجيد وهابي افزود: اين در حاليست که بسياري از اين آبها به اعتقاد کارشناسان و پزشکان با توجه به نوع مواد و ترکيباتي که دارند مي توانند در درمان برخي از يبوستهاي مزمن، بيماريهاي کبدي و کيسه صفرا، بيماريهاي پوستي و ساير امراض مفيد و موثر باشند.

وي گفت: در يک تقسيم بندي کلي مي توان استفاده از آب هاي معدني گرم را براي دو هدف يکي درمان با آبهاي معدني و ديگري تفريح و گردشگري در نظر گرفت.

اين کارشناس اظهارداشت: در واقع چشمه هاي آب معدني با خواص درماني و پزشکي علاوه بر طراوت و تازگي، چشم اندازي زيبا همراه با نشاط هر چه بيشتر به جان و تن آدمي هديه مي کنند و مستقيم و غير مستقيم مي توانند با تاثيرگذاري در اقتصاد منطقه منشاء خير و برکت بيشتري براي کشور و استان شوند.

هيچ نوع امکاناتي در حاشيه چشمه هاي آب معدني و گرم گيلان فراهم نيست

وي عنوان کرد: خواص درماني چشمه هاي آب گرم هميشه عامليست که گردشگران زيادي را به خود جلب کند، اما متاسفانه بسياري از چشمه هاي آب معدني استان گيلان يا ناشناخته مانده و يا اينکه کلا به حالت طبيعي خود رها شده اند، به گونه اي که هيچ نوع امکانات جانبي، رفاهي، تفريحي، بهداشتي و امنيتي در حاشيه آنها ساخته نشده است.

وهابي در ادامه به معرفي چشمه هاي آب معدني گيلان اشاره کرد و افزود: چشمه هاي آب معدني ماسوله ، چشمه هاي آب شور لاکان، چشمه آبگرم ماستخور منجيل ، چشمه چشما گل طالم سه شنبه سنگر ، چشمه آب معدني علي زاخوني ماسوله، چشمه هاي آب معدني سجيران، چشمه هاي آب معدني سنگرود و ساير چشمه ها از اين جمله اند.

شهرک ماسوله در جنوب غربي شهرستان فومن و درارتفاع يک هزار و 500 متري از سطح دريا واقع شده که داراي آب و هواي کوهستاني است، مهمترين رود ماسوله ، «رود خان» است، اين رود از نظر طبيعي داراي بستري کوهستاني با آبشارهاي زيباست و چشمه آب معدني زمزمه در کنار اين رود قرار گرفته است.

چشمه آب زمزم ماسوله موثر در مداواي بيماري هاي گوارشي و ريوي

آب اين چشمه داراي مواد آهني فراوان بوده و طعم تلخي دارد، رنگ آب در تمام طول مسير تا ماسوله رودخان نارنجي است، اين چشمه در مجاورت معدن آهن قرار دارد که در زمان گذشته فعال بوده است، گاه اهالي منطقه اين آب را با شکر مخلوط کرده و مي آشاميدند.

شهروندان و محلي ها اعتقاد دارند که آب اين چشمه در مداواي بيماري هاي ريوي و گوارشي موثر است، مي توان گفت که ارائه خدمات لازم براي بهره برداري اصولي، بهداشتي، کارشناسي و صحيح از آب اين چشمه مي تواند علاقه مندان زيادي را از داخل و خارج استان براي استفاده از اين آب و ديدار منطقه راغب کند.

لاکان در جنوب رشت واقع شده است، در انتهاي جاده رشت - لاکان جاده خاکي وجود دارد که در اواسط اين جاده روستاي «آقا دانا پير» قرار دارد و در شرق آن جنگلي انبوه و زيبا چشمه آب شور لاکان را در بر گرفته است، همانطوريکه از اسم آن پيداست آب?چشمه داراي مقادير زيادي املاح نمک بوده و طعم آن شور است، ديواره هاي چشمه از رسوبهاي آهکي پوشيده شده است، مردم منطقه اين چشمه را مقدس دانسته و آب آن را شفابخش مي دانند و در فصل تابستان براي درمان بيماريهاي پوستي با آب چشمه استحمام مي کنند.

طالم سه شنبه، دهي است از توابع بخش سنگر که در جنوب شرقي رشت در 12 کيلومتري جاده رشت - قزوين واقع شده است، چشمه آب معدني چشما گل در کنار رودي به همين نام قرار دارد، زمين هاي اطراف چشمه، رسي و ديواره هاي آن از ماسه سنگ تشکيل شده است، در کنار چشمه درخت تنومندي ديده مي شود که مورد احترام اهاليست، از آب معدني اين چشمه در درمان امراض جلدي بخصوص جوشهاي صورت و بدن استفاده مي شود.

چشمه هاي ماستخور در مجاورت دهکده ماستخوردرپنج کيلومتري رودبار و در سمت غربي سد منجيل قرار دارد، آب اين چشمه هنگام خروج گرم و جوشان است، اهالي اين منطقه و منطقه علي آباد سفلي از گذشته آب چشمه را به خزينه هايي ريخته و در آن استحمام مي کردند. آنها معتقدند که استحمام در آب گرم اين چشمه بسياري از بيماري هاي چشمي، ناراحتي هاي استخواني و رماتيسمي را درمان مي کند.

چشمه سجيران در منطقه اشکورعليا در بالادست روستا هاي نيلو، جيرکل، سجيران (در قسمت شمال شرقي) قرار دارد، گفته مي شود اين آب معدني در درمان سنگ کليه موثر است، حتي مبتلايان به سنگ کليه آب چشمه را در بطري ريخته و به محل سکونت خود مي برند، البته براساس نظر کارشناسان بديهي است که با از بين رفتن گاز و فعل و انفعالاتي که انجام مي شود آب، برخي از خواص درماني خود را از دست مي دهد و بهتر است با حضور در منطقه از فوايد آب اين چشمه بهره مند شد.

چشمه سجيران موثر در درمان انواع سنگ کليه

آب چشمه سجيران بسيار گواراست به طوريکه برخي از افراد در مدت 15 دقيقه سه ليتر از آن را به آساني مي نوشند، آب اين چشمه جرم و رسوب را به راحتي و در مدتي کم حل مي کند، درآزمايش هاي به عمل آمده آب اين چشمه برخي از انواع سنگ کليه را در مدتي کمتر از يک شبانه روز کاملا در خود حل کرده است.

مي گويند، استحمام با آب چشمه سجيران در درمان بيماري هاي پوستي بخصوص قارچ انگشتان و ساير نقاط بدن تاثير زيادي دارد، به طوريکه پس از يکي دو بار استفاده از آب اين چشمه، اين بيماري بهبود يافته و پوست به حالت عادي بر مي گردد.

چشمه آب معدني علي زاخوني کمي بالاتر از بازار ماسوله قرار دارد،  آب اين چشمه داراي بي کربنات است و در مداواي ناراحتي هاي جهاز هاضمه تاثير گذار است، البته از اين آب براي آشاميدن نيز استفاده مي شود.

سنگرود روستاي از توابع دهستان عمارلو در رودبار است و تقريبا در شمال شرقي لوشان قرار دارد، روستاي سنگرود در دره اي که جهت شمالي - جنوبي دارد، واقع شده و در دو طرف اين دره سنگهاي کربناته ديده مي شود. در عمق دره، رودي جريان دارد که آب چشمه پس از طي مسير نسبتا کوتاهي به آن مي ريزد.

در سنگرود دو چشمه جدا ولي نزديک هم وجود دارد، يکي چشمه آب گاز با حوضچه هاي که آب آن از قسمت شمال غربي و از دل کوه خارج مي شود و از ارتفاعي بلند به سمت سنگهاي آهکي بستر خود و جنگل اطراف جريان داشته به رود خانه مي پيوندد و چشمه ديگر چشمه آب کولور است که حوضچه اي به شکل مثلث دارد، آب با فشار از کف حوضچه خارج مي شود و از اطراف تپه سرازير مي شود، در بستر اين آب رسوبهاي کربناته ورقه اي ديده مي شود،  آب اين چشمه در مداواي رماتيسم و ناراحتيهاي استخواني و همچنين بيماريهاي پوستي موثر است.

با اين وجود ، «چشمه» در فرهنگ و تاريخ و جغرافياي ايران اهميت فراواني دارد، چشمه به عنوان يک منبع آب براي روستا و حتي شهر و نيز به عنوان يک منبع شفادهنده در فرهنگ کشور ما جايگاه خاصي دارد و شناخت اين منبع ثروتي از نظر کشاورزي، توريستي، درماني و آشاميدني مي تواند در برنامه ريزي توسعه و اشتغال داراي اهميت زياد باشد.

زلزله سال 69 ده ها چشمه جديد در گيلان بوجود آورد

چشمه ها اغلب براثر فعاليت هاي تکتونيکي زمين در اطراف نقاط فعال زمين شناسي استقرار يافته اند و دوام آنها نيز مانند اين نقاط فعال زمين ساختي ارتباط کامل دارد، چنانکه بعد از زلزله 31 خرداد ماه سال 1369 در گيلان تعداد زيادي از چشمه هاي آب سرد خشک شد و در مقابل تعدادي چشمه آب گرم جديد به وجود آمدند که مطالعات فراوان را طلب مي کند، به ويژه در استان گيلان با توجه به جمعيت و محدوديت خاک، مطالعه و برنامه ريزي براي چشمه ها به خصوصً چشمه هاي معدني - درماني مي تواند سهم عمده اي در پراکندگي جمعيت و توريسم محلي و منطقه اي را به خود اختصاص دهد.

يک دانشيار جغرافيا دانشگاه در اين خصوص گفت: پراکندگي چشمه هاي معدني بيشتر در اطراف نقاط فعال زمين شناسي است، املاح موجود در برخي از آبهاي معدني از چند گرم در ليتر تجاوز نمي کند در حاليکه در برخي ديگر به 250 گرم در ليتر مي رسد. درجه حرارت آبهاي معدني نيز متفاوت بوده بين شش درجه تا 98 درجه سانتيگراد است.

بهمن رمضاني افزود: گروهي از محققان و پزشکان معتقدند که آبهاي معدني داراي خواص درماني زياد هستند و مي توان از آنها براي سالم سازي بافتها، تغذيه بافتها، سوخت و ساز تغذيه بدن و نيز مداواي برخي بيماريها از جمله بيماريهاي جلدي استفاده کرد، درمان با آبهاي معدني به دو صورت استحمام و آشاميدن انجام مي گيرد.

وي با اعلام اينکه چشمه هاي آب معدني از عوامل موثر جلب توريست به شمار مي رود ، اظهارداشت: در کشورهاي پيشرفته جهان تاسيسات متعددي براي بيماران و مسافران و علاقمندان در اطراف چشمه هاي آب معدني ايجاد کرده اند.

اين دانشيار دانشگاه گفت: اطباء قديم براي درمان بسياري از بيماريها استفاده از آبهاي معدني را تجويز مي کردند،  امروز نيز با شناخت ترکيبات و خواص آبهاي معدني، پزشکان برخي از بيماريها از جمله بيماريهاي جلدي، جهاز هاضمه، امراض رواني و برخي از عوارض آلرژي ( حساسيت ) را به وسيله آبهاي معدني درمان مي کنند.

وي خاطرنشان کرد: خواص آبهاي درماني به عوامل گوناگوني نظير درجه حرارت، خواص فيزيکي و شيميايي، ترکيبات شيميايي اصلي و مواد ثانوي و گازهاي مختلف بستگي دارد، به علاوه اقامت و گردش در مناطق زيبا و باصفاي موسسات آبهاي معدني و زندگي در يک محيط سالم و دور از غوغا و سر و صدا به درمان کمک موثر مي کند.

کارشناسان و صاحبنظران براين باورند که موقعيت چشمه هاي آب معدني خود بسيار مهم است، چنانکه در اقليمهاي کوهستاني و ارتفاعات استفاده از آب معدني موجب ازدياد حرکات تنفسي و گلبولهاي قرمز، افزايش فعاليت قلب و کاهش فشار شرياني مي شود. در مقابل استفاده از چشمه هاي آب معدني اقليم هاي دريايي با توجه به فراواني اکسيژن و فشار شرياني، حرکات تنفسي را کاهش مي دهد.

اما براي استفاده بهينه از چشمه آبهاي معدني در هر منطقه توجه به نکات اصلي و اصولي مانند تامين نيازهاي بهداشتي، درماني و رفاهي مراجعه کنندگان، تامين امنيت، تامين آرامش رواني، جلوگيري از آلودگي آبها،حفظ محيط زيست، دفع بهداشتي فاضلاب و زباله در اين مناطق، جلوگيري از اشاعه بيماريها، تامين ايمني افراد به هنگام استفاده از آبهاي معدني از نظر حوادث و ساير موارد بسيار حائز اهميت و مهم است.

به هر حال در روزگار کنوني موضوع آبهاي گرم که منشاء زير زميني دارند از مباحث بسيار جالب، شگفت انگيز و قابل توجه در دنياست، امروزه هزاران جهانگرد با حيرت و تعجب از فوران چشمه هاي آب گرم در سراسر دنيا ديدن مي کنند اما  گيلان با داشتن چنين ظرفيت بالاي به لحاظ وجود چشمه هاي آب معدني و گرم هنوز نتوانسته است، جايگاه مناسبي براي جذب گردشگر داخلي و خارجي در اين بعد کسب کند.