هزینه تولید خودروهای داخلی چقدر است؟

کد خبر: ۱۰۷۵۶۹

تاریخ: ۱۴ تير ۱۳۸۹ - ۱۷:۰۵

اینکه هزینه تولید خودرو در ایران چقدر است، اینکه خودروسازان داخلی برای هر محصولی چقدر سود می‌برند و اینکه اصلا اين سود،‌متعارف است یا نه، همه و همه جزو پرسش‌هایی است که شاید سال‌ها است در ذهن مشتریان ایرانی نقش بسته و تقریبا نیز هیچگاه پاسخ مشخصی به اين پرسش‌ها داده نشده است.

به گزارش «دنیای اقتصاد»، در حال حاضر آنچه که در ذهن غالب ایرانی‌ها در این مورد وجود دارد، گران‌فروشی خودروسازان داخلی است، به نحوی که آنها معتقدند پولی که بابت خرید خودروهای ساخت داخل می‌پردازند، بسیار بالاتر از هزینه تولید این خودروها است.

به عنوان مثال ایرانی‌ها گمان می‌کنند خودرویی مانند پراید، با این درجه پایین کیفی، بیش از چهار میلیون تومان نمی‌ارزد.
پیش‌ترها نیز که هنوز پیکان به تولید می‌رسید، همین پیش‌فرض درباره قیمت پیکان مطرح و ایرانی‌ها معتقد بودند، هزینه تولید پیکان با آن تکنولوژی نازل و ساده، بسیار کمتر از قیمت کارخانه‌ای آن است.

در این مورد البته خود خودروسازها همواره نه تنها اتهام گران‌فروشی را رد کرده‌اند، بلکه معتقد بوده و هستند که در برخی موارد ضرر هم دیده‌اند.
به گفته مسوولان خودروسازی ایران، سود نهایی ایران‌خودرو و سایپا، چیزی بین چهار تا هفت درصد است و اینکه گمان می‌شود، آنها بیش از این مقدار سود می‌برند، تصوری است اشتباه و ناشی از اطلاعات غلط.

این در شرایطی است که سال گذشته احمد قلعه‌بانی، مدیرعامل وقت سازمان گسترش، در مصاحبه‌ای، سود خودروسازان را بسیار بالاتر از چهار تا هفت درصد عنوان کرد.
وی که خود زمانی مدیرعامل سایپا نیز بود، در آن مصاحبه اعلام کرد تولید خودرویی مانند پراید، نهایتا 5/4 میلیون تومان برای سایپا خرج بر می‌دارد و پیکان نیز زمانی که تولید می‌شد، فقط رقمی نزدیک به چهار میلیون تومان، هزینه روی دست ایران‌خودرو می‌گذاشت.

این گفته‌های قلعه‌بانی در شرایطی بود که مهرداد بذرپاش، مدیرعامل پیشین سایپا در گفت‌و‌‌گویی تلویزیونی مدعی شد که با توجه به نرخ تورم، قیمت پراید باید به 14 میلیون تومان برسد.
منوچهر منطقی، مدیرعامل پیشین ایران‌خودرو نیز بارها این نکته را مطرح کرد که خودروهای داخلی نه تنها گران نیستند، بلکه باید با توجه به شرایط تورمی،قيمت آنها افزایش نیز پیدا کند.

موضوعی که وی مانند بسیاری دیگر از کارشناسان، روی آن دست می‌گذاشت، این بود که هزینه‌های تولید در خودروسازی ایران، بسیار بالا است و چون مشتریان نسبت به این موضوع، اطلاعات چندانی ندارند، همواره بر این باورند که خودروهای داخلی، ارزان به تولید می‌رسند و خودروسازها گران‌فروش هستند.

در این زمینه نگاهی می‌اندازیم به هزینه تولید یک خودرو فرضی در ایران، تا مشخص شود بالاخره ایران‌خودرو و سایپا به عنوان دو غول صنعت ایران، گران‌فروشند یا نه؟
در نگاهی کلی، قیمت یک خودرو داخلی از سه آیتم «مواد اولیه»، «دستمزد» و «هزینه‌های سربار» تاثیر می‌پذیرد كه اولی 87 درصد هزینه‌ها را شامل می‌شود و دومی و سومی نیز به ترتیب سه و 10 درصد هزینه روی دست خودروسازان می‌گذارند.

تورم بالا

در بخش مواد اولیه، خودروسازان با دو دسته مواد داخلی و خارجی روبه‌رو هستند.
مواد اولیه داخلی در کل هزینه کمتری را می‌طلبد، اما تامین مواد اولیه خارجی به لحاظ آنکه هزينه‌هاي گشايش اعتبار، حمل و بيمه خارجي، تعرفه گمرگي حمل و بيمه داخلي و همچنين قيمت اوليه را شامل می‌شود، هزینه بالاتری را نسبت به مواد اولیه داخلی نصیب خودروسازان می‌کند.

در زمینه مواد اولیه، خودروسازان همواره در سال‌های اخیر، به این نکته معترض بوده‌‌اند که وزارت صنایع از سال 76 به بعد، اجازه افزایش قیمت خودرو را با توجه به صعود نرخ مواد اولیه، نداده است و در حالی که در این 13 سال، تورم این مواد چند صد درصد بوده،اما نرخ خودروهای داخلی تقریبا ثابت مانده است.

آن طور که خودروسازان عنوان می‌کنند، در حالت كلي نرخ پكيج مواد اوليه طي سال‌هاي 83 تا 87، تقريبا 5/2 برابر شده و این موضوع از تورم مواد اولیه حكايت مي‌كند.
دستمزدها
فاکتور دیگری که در قیمت خودروهای داخلی تاثیرگذار به شمار می‌رود، دستمزدهاست.
این فاکتور شامل چند آیتم جداگانه بوده که سرجمع آنها در کل فقط سه درصد از قیمت خودرو را شامل می‌شود.

حقوق پايه، مزايا، سنوات و ساير پرداختي‌ها از سوي كارفرما نظير بيمه، غذا، هزينه اياب و ذهاب و مواردي از اين قبيل، هزینه‌هایی است که سه درصد فاکتور دستمزد را تشكيل مي‌دهند.
هزینه‌های سربار
فاکتور تاثیرگذار بعدی در قیمت یک خودرو، هزینه‌های سربار تولید است؛ هزینه‌هايی که 10 درصد کل قیمت یک خودرو داخلی را شامل می‌شود.

انرژي و تسهيلات، حقوق سرپرستي غيرمستقيم (جداي از حقوق پايه)، استهلاك تجهيزات، هزينه تعمير و نگهداري، خريد خدمات غيرتوليدي (قراردادهايي مانند تعميرات و خدمات عمومي)، مواد و ملزومات مصرفي توليد و مواد كمك‌ توليدي، جزو هزینه‌های سربار تولید به شمار می‌روند.
خودروسازان معتقدند با اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها، چون قیمت یارانه‌های حامل انرژی آزاد می‌شود، هزینه‌های سربار نیز افزایش خواهد یافت.

در این زمینه حتی ایران‌خودرویی‌ها پیش‌بینی کرده‌‌اند با در نظر گرفتن تمامی جوانب اجرای این قانون، قیمت خودروهای تولیدی این شرکت، یک تا یک و نیم میلیون تومان افزایش خواهد یافت.

بهره‌های بانکی

اما آن طور که خودروسازان می‌گویند، علاوه بر «مواد اولیه»، «دستمزد» و «هزینه‌های سربار» به عنوان هزینه‌های رسمی تولید یک خودرو، آنها باید هزینه‌هايی ديگر را نیز پرداخت کنند.
به عنوان نمونه، خودروسازان بابت وام‌های سنگینی که از بانک‌ها می‌گیرند، باید بهره‌اي بالا بپردازند.
مثلا ايران‌خودرو بايد سود 28 درصدي بابت وام‌هايش بپردازد و این موضوع جدای از جرايم ديركرد بانک است.

توليد یک واحد خودرو چقدر هزينه دارد؟

اما حال تمام هزینه‌های رسمی و غیررسمی را با یکدیگر جمع بزنیم تا مشخص شود تولید یک واحد خودرو چه هزینه‌ای را روی دست خودروسازان داخلی می‌گذارد.
برای این کار قيمت مواد خارجي بابت يك خودرو فرضي را 10هزار يورو در نظر مي‌گيريم.

خودروسازان باید در همان ابتداي كار 64درصد اين مبلغ را به عنوان تعرفه واردات قطعات به دولت بپردازند (البته با توجه به میزان داخلی‌سازی قطعات، این تعرفه بین 25 تا 64 درصد متغیر است).
اگر نرخ يورو را که این روزها اوضاع پایدار و مناسبی ندارد، یک هزار و 400 تومان در نظر بگیریم،(نرخ روز يورو=1308تومان)خودروسازان باید در ازای 14 میلیون تومان مواد اولیه، حدود 9 میلیون تومان نیز تعرفه به دولت بدهند، كه سر جمع آنها 23 میلیون و 500 هزار تومان می‌شود.
از سوی دیگر اگر خريد داخل خودروسازان را هم حدود سه میلیون تومان در نظر بگيريم، کل نرخ مواد اولیه براي يك واحد خودرو فرضی به 26 میلیون تومان مي‌رسد.

به این رقم باید یک و نیم میلیون تومان هم بابت هزينه دستمزد و سربار و همچنین حدود نیم میلیون تومان بابت هزينه‌هاي توزيع و فروش (شامل حقوق پرسنل، گارانتي، كميسيون فروش و حمل‌و‌نقل) افزود که با در نظر گرفتن سود چهار تا هفت درصدی معمول در خودروسازی ایران، نرخ توليد يك واحد خودرو فرضي با هزینه‌های رسمی و فنی آن به مبلغی حدود 32 ميليون تومان بالغ می‌شود.

چقدر گیر دولت می‌آید؟

با توجه به بررسی انجام شده، اگر قرار بود تولید خودرو در ایران فقط از این هزینه‌های رسمی تاثیر بپذیرد، یک واحد خودرو فرضی تنها 32 میلیون تومان خرج روی دست خودروساز می‌گذاشت، این در حالی است که دو میلیون تومان دیگر را که سهم «دولتی‌ها» از ساخت یک خودرو فرضی در ایران است، باید به این 32 میلیون تومان اضافه کرد.

آن طور که خودروسازان عنوان می‌کنند، آنها بايد حدود يك ميليون تومان بابت 3درصد عوارض كالا به سازمان‌هاي دولتي بدهند و در کنار آن، 3 درصد دیگر نيز بابت شماره‌گذاري به نیروی انتظامی بپردازند.

حدود 30هزار تومان نيز هزينه پلاك و كارت سوخت به اين مبالغ اضافه مي‌شود. با این حساب اگر جمع مبالغ پرداختي مذكور را جمع بزنیم، نزدیک به دو میلیون تومان دیگر نیز به هزینه‌های تولید خودرو اضافه می‌شود و چون ظاهرا این مبلغ باید در همان 32 میلیون تومان فرضی حل شود، كل سودي كه گیر خودروساز می‌آید، يك ‌ميليون و 700 هزار تومان بابت يك واحد خودرو فرضی است.
از اين رقم نیز البته چون خودروسازان شركت‌هایی بورسي به حساب مي‌آيند، حدود 500 هزار تومان ماليات کم خواهد شد.

بنابراین در حالت كلي با در نظر گرفتن تعرفه‌ها و عوارض و مالیات، مجموع پرداختی خودروسازان به دولت برای یک واحد خودرو فرضی، به رقمی حدود 11 ميليون و 300 هزار تومان می‌رسد.
در واقع با یک حساب سرانگشتی می‌توان این گونه نتیجه گرفت که 40درصد هزينه‌هاي توليد یک خودرو در ایران را دولت روی دست خودروسازان می‌گذارد.

به عبارت بهتر اگر خودرویی ساخت داخل، 10 میلیون تومان قیمت داشته باشد، شش میلیون آن به جیب خودروساز می‌رود و چهار میلیون آن نیز نصیب دولت می‌شود.
این موضوع البته نسبی است و در مورد خودروهایی مانند پراید و پژو 405، که به دلیل ساخت داخل بالا، هزینه تعرفه کمتری به دولت می‌پردازند، فرق دارد.