گام‌هاي لرزان در ‌كوچه‌هاي بن‌بست

الهام طباطبايي

کد خبر: ۱۰۷۴۲۰

تاریخ: ۱۴ تير ۱۳۸۹ - ۰۳:۳۰

حتي در فضاي نيمه‌تاريك كافي شاپ هم مي‌توان نگراني را در نگاهش خواند؛ هر چند ثانيه يك بار نگاهي به ساعتش مي‌اندازد و از كند بودن حركت عقربه‌هاي آن تعجب مي‌كند. كم‌كم به ساعت تعطيلي مدارس نزديك مي‌شود و وقتش دارد به پايان مي‌رسد كه پسر بدون عجله و با آرامش وارد كافي‌شاپ مي‌شود و سر ميز او مي‌نشيند.

چند سال بعد وقتي با نگاه كردن به كودكش كه در گوشه اتاق مشغول بازي است به آن دوران مي‌انديشد كه دزدكي و دور از چشم خانواده‌اش ساعت‌هايي را از وقت مدرسه دزديده و وقتش را با پسري در كافي‌شاپ و پارك‌ها گذرانده است، با خود مي‌گويد، حالا كه مادر كوچكي است بايد بيش از اين مراقب فرزندش باشد، خصوصا كه بعد از جدايي از او بايد خود به تنهايي از فرزندش مراقبت كند.

به زندگي از دست رفته‌اش مي‌انديشد، به تحصيلات نيمه‌كاره‌اش و به خانواده‌اي كه هنوز بعد از چند سال از او به خاطر انتخابش و بي‌احترامي به نظرشان، دلخورند.

شايد اين داستان تكراري خيلي از دختراني باشد كه در سنين نوجواني و حتي در سنين بالاتر، از يك دوستي ساده شروع مي‌شود و با بهانه عشق و دلبستگي كه بيشتر رنگ و بوي عادت دارد، به ازدواج مي‌كشد و در بعضي موارد بعد از مدت كوتاهي به طلاق ختم مي‌شود.

شكل‌گيري دوستي‌هاي خياباني

در چند سال اخير هر روز بيش از پيش شاهد ازدواج‌هايي بوده‌ايم كه سرچشمه آنها از دوستي‌هاي خياباني دختران و پسران شروع شده و نقش والدين براي انتخاب همسر آينده فرزندشان بسيار كمرنگ بوده است و آنها فقط نقش مجري مراسم ازدواج را بر عهده داشته‌اند؛ چون انتخاب‌ها قبل از اين‌كه والدين مطلع شوند صورت گرفته و براي خانواده‌ها راهي جز ادامه اين مسير باقي نگذاشته است.

امروزه آشنايي دختران و پسران از چت‌هاي اينترنتي، مهماني‌هاي خصوصي، پارك، خيابان و حتي دانشگاه آغاز شده و پدر و مادر با ناديده گرفتن، يا بي‌توجهي به موضوع در نهايت در مقابل عمل انجام شده‌اي قرار مي‌گيرند كه در بهترين حالت آن، اصرار دختر يا پسر به ازدواج با فردي فاقد شرايط لازم است.

رزا قراچورلو، وكيل دادگستري در گفتگو با جام‌جم مي‌گويد: اين‌گونه دوستي‌ها در يك نگاه و معمولا در مكان‌هاي عمومي مثل خيابان‌ها و پارك‌ها شروع مي‌شود و افراد در اين موارد هيچ‌گونه شناختي نسبت به يكديگر ندارند.

قراچورلو با اشاره به اين‌كه آمار طلاق در ازدواج‌هايي كه به اين صورت انجام مي‌گيرد بالاست، مي‌افزايد: البته در تمامي ازدواج با زمينه دوستي‌ها، طلاق صورت نمي‌گيرد و بعضي از آنها هم زندگي بادوام و موفقي دارند.

اين وكيل دادگستري فرهنگ‌سازي را بهترين راه‌حل براي اين مشكل مي‌داند و مي‌گويد: اگر ارگان‌هاي مربوطه مثل سازمان ملي جوانان، مدارس، صدا و سيما و بقيه رسانه‌ها با ارائه برنامه آموزشي صحيح، روابط پسران و دختران را در حد قانون و شرع به نوجوانان آموزش دهند و عواقب سوء و غير قابل جبران اين‌گونه روابط را از طريق بررسي‌هاي علمي همواره به آنها يادآوري كنند، مي‌توانيم كمتر شاهد اين‌گونه مشكلات باشيم.

صدمات ناشي از دوستي‌هاي غيرمجاز

دكتر محمدجعفر غفراني، استاد و كارشناس مسائل خانواده و جوانان، در رابطه با دوستي‌هاي خياباني و ارتباط‌هاي غيرمجاز دختران و پسران مي‌گويد: هدف اين رابطه‌هاي خلاف قانون و مغاير با فرهنگ جامعه فقط دريافت يك لذت از طرف مقابل است، اما معمولا در ازدواج دو طرف تلاش مي‌كنند در محبت كردن و كمك به پيشرفت يكديگر از هم سبقت بگيرند كه اين باعث شادابي هرچه بيشتر آنان مي‌شود.

غفراني مي‌افزايد: در دوستي‌هاي خياباني و روابط نامشروع 2 جنس به دليل توقعات و استفاده‌هاي يكطرفه، بخصوص در مورد دختران، فرد دچار نارضايتي و انواع افسردگي‌ها مي‌شود و كمترين صدمه‌اش اين است كه در بيشتر موارد لذت‌هاي آني و پردردسر اين‌گونه روابط، فرد را از شكوفا كردن استعدادهايش در سنين نوجواني و جواني بازمي‌دارد و باعث محروميت او از تحصيل و پيشرفت مي‌شود.

دوستي‌هاي خياباني و بزهكاري

نتيجه اين دوستي‌ها در بعضي شرايط بدتر از شكست در زندگي و طلاق و جدايي است و در مواردي حتي به جرم و جنايت نيز ختم مي‌شود.

شايد هنوز بعضي‌ها بعد از سال‌ها ماجراي شاهرخ و سميه را به ياد داشته باشند، دختر و پسر نوجواني كه براي رسيدن به مقصودشان در يك جنون آني، خواهر و برادر بي‌گناه سميه را به قتل رساندند و موارد ديگري از اين دست كه بارها در صفحه حوادث روزنامه‌ها ديده‌ايم.

دكتر فربد فدايي، روان‌پزشك، در اين‌باره مي‌گويد: اخيرا گزارش‌هاي متعددي را در صفحه حوادث روزنامه‌ها درباره نوع ويژه‌اي از قتل‌ها مي‌خوانيم، از جمله اين‌كه مردي كه بتازگي با دختري ازدواج كرده، با همدستي او، جواني را كه با او دوست بوده است به قتل مي‌رساند؛ اين رويدادهاي ناگوار پيامد دوستي‌هاي خياباني بين دختران و پسران جوان و تظاهري از نارسايي‌هاي روانشناختي آنان است.

فدايي مي‌افزايد: بررسي چنين مواردي كه در درجه خفيف منجر به اختلافات خانوادگي و در درجه شديد منتهي به رفتارهاي كيفري (تهديد، ضرب و جرح، قتل) مي‌شود، حاكي از آن است كه گاهي انگيزه‌هاي بيمارگونه زن، گاهي انگيزه‌هاي بيمارگونه شوهر و برخي اوقات هم مزاحمت‌ها و باج‌خواهي‌هاي نامزد يا دوست سابق زن موجب اقدامات جنايي مشترك زن و شوهر مي‌شود.

اين روان‌پزشك مي‌افزايد: معمولا دختر يا پسر جواني كه در شرايط اجتماعي ما تمايل به دوستي‌هاي خياباني داشته باشد و به آن تن دهد، سازگاري شايسته‌اي با شرايط و مناسبات معمول جامعه ندارد؛ اين ناسازگاري و ناپختگي طبعا در جنبه‌هاي ديگر هم خود را نشان مي‌دهد، چنين دختر يا پسري قادر به مهار انگيزه‌هاي غريزي خود نيست و به صورت تكانه‌اي عمل مي‌كند.

فدايي با اشاره به اين‌كه دختر و پسري كه در خيابان با يكديگر آشنا شده‌اند، اگر هم كارشان به ازدواج بكشد از همان آغاز به يكديگر بدگمان هستند، مي‌گويد: پسر يا دختر با خود مي‌انديشد، همان طور كه او با من به طور تصادفي در خيابان آشنا شد، ممكن است قبلا هم با ديگري آشنا شده باشد، اين استدلال چه خودآگاه و چه ناخودآگاه نتيجه قهري چنين دوستي‌هاي خياباني است، بنابراين چه زن و چه مرد مرتبا از ديگري راجع به روابط پيشين او مي‌پرسد و هر چه بشنود، او را به پرسش‌هاي ديگر وا مي‌دارد و در حالي كه مي‌انديشد همسرش او را فريب داده دچار خشم و حسد مي‌شود كه اين مساله مي‌تواند زمينه‌ساز بروز جرم و جنايت باشد.

شايد بهتر باشد پدران و مادران چنان به كودك و نوجوان خود نزديك باشند كه آنان بتوانند دغدغه‌ها و گرفتاري‌هاي خود را با والدين‌شان در ميان بگذارند.

خوب است با فراهم آوردن محيط دوستانه در خانه، دوستي و احترام بين پدر و مادر، آموختن خويشتنداري و قواعد اخلاقي به كودكان، از گرايش‌هاي زودهنگام و نابجاي نوجوانان به دوستي‌هاي خياباني و جستجوي عاطفه در خيابان پيشگيري كنيم.