بیانیه صلیب سرخ درباره استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی

گزارش اختصاصی «تابناک»

کد خبر: ۱۰۶۸۳۲

تاریخ: ۱۰ تير ۱۳۸۹ - ۱۳:۲۰

سرویس دفاع مقدس «تابناک» ـ در قرن گذشته، شاهد انباشت مداوم سلاح‌هاي بيولوژيكي و شيميايي در بسياري از كشورها بوده‌ايم. در این میان، در پي كاربرد گسترده سلاح‌هاي شيميايي در جنگ جهاني اول، كميته بين‌المللي صليب سرخ «با تمام توان» با استفاده از اين سلاح‌ها مخالفت كرد، به‌كارگيري آن‌ را «جرم» به‌حساب آورد و خواستار ممنوعيت كاربرد اين سلاح‌ها شد.

اين اقدام به منظور تحريك افكار عمومي و برانگيختن رهبران كشورها براي پيگيري مذاكرات مربوط به تصويب پروتكل 1925 ژنو بود؛ چراكه اگر جنگ‌افزارهاي شيميايي غيرقانوني اعلام نمي‌شدند، به پيش‌بيني كميته بين‌المللي صليب سرخ، جنگ و درگيري با بي‌رحمي بي‌سابقه‌اي جهان را فرا مي‌گرفت. با اين حال، سلاح‌هاي شيميايي در حبشه در دهه 30 ميلادي، در چين در خلال جنگ جهاني دوم، در يمن در 1963، و اخيراً در جنگ ايران و عراق به‌كار گرفته شدند.

حقوق بين‌المللي بشردوستانه، مجموعه‌اي از قواعد معاهده‌اي و عرفي بين‌المللي است كه براي حمايت از غيرنظاميان در مخاصمات مسلحانه و نيز تحديد روش‌ها و ابزار جنگيِ به‌كارگرفته شده در مخاصمات مسلحانه اعم از بين‌المللي و غيربين‌المللي، تدوين شده است.

از جمله مهمترين نظامات طراحي شده در قالب حقوق بين‌‌المللي بشردوستانه، كنوانسيون مربوط به منع كابرد سلاح‌هاي شيميايي است كه به‌دنبال استفاده از اين تسليحات مرگبار توسط صدام حسين، مورد تصويب جهاني قرار گرفته است. به موجب اين سند بين‌المللي، توليد، توسعه، انباشت و البته استفاده از سلاح‌هاي شيميايي منع شده و تخلف از آن، مسئوليت بين‌المللي مرتكب را به همراه خواهد داشت.

كميته بين‌المللي صليب سرخ، از ابتدا بر اين نظر بوده كه استفاده از جنگ افزارهاي كشتار جمعي شيميايي، منافي حقوق بين‌الملل و ممنوع است و به طور خاص در پي حمله شيميايي عراق به ايران، اين سازمان بين‌المللي در 7 مارس 1984 بيانيه‌اي عمومي منتشر نمود و بيان داشت كه شواهدي از كاربرد اين سلاح و نقض حقوق بين‌الملل از سوي عراق، در اختيار تيم اعزامي اين سازمان قرار گرفته است.

انزجار عمومي، هنجارهاي اخلاقي، اصول راهبردي، قوانين و اقدامات پيشگيرانه عملي ابزارهايي هستند كه انسانيت از آنها در طي نسل‌ها و هزاره‌ها براي حمايت از خود عليه مسموميت و گسترش عمدي بيماري‌ها استفاده كرده‌است. تضعيف اين حمايت‌ها، به هر دليلي همچون بي‌توجهي، تسليم شدن به وسوسه دستيابي به انواع جديد سلاح‌هاي شيميايي يا بيولوژيكي، بن‌بست سياسي بين قدرت‌هاي مهم يا واگذار كردن مسئوليت تنها به كارشناسان براي مواجهه با اين مساله، به نفع بشريت نيست. همان‌طوركه كميته بين‌المللي صليب سرخ در درخواست «بيوتكنولوژي، سلاح‌ها و بشريت» مصوب سال 2003 ايراد كرد: «از همه مي‌خواهيم كه موقعيت تاريخي‌اي را كه در آن قرار داريم، در نظر داشته و جوهر انساني مشتركمان را همواره به ياد داشته باشيم.»