بر پایه تحلیل رسانه آلمانی؛

ایران خشمگین از روسیه تبانی‌گر، نگران از ترکیه عضو ناتو

فعالیت، تحرک و اعتبار بیشتر ترکیه در مسائل خاورمیانه در عین داشتن رابطه با اسرائیل نیز، از دیگر امتیازهای این کشور نسبت به ایران به شمار می‌آید. این نیز هست که عضویت ترکیه در ناتو پیوسته با سوءظن شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی همراه بوده است،...این امر نشان می‌دهد که فاصله ‌گرفتن از روسیه، لزوماَ با گزینه‌ مطمئن‌تری برای جمهوری اسلامی همراه نشده و نگرانی‌های جمهوری اسلامی کماکان به میزان معینی باقی است.

کد خبر: ۱۰۳۰۱۶

تاریخ: ۱۸ خرداد ۱۳۸۹ - ۱۰:۰۱

سرویس بین‌الملل ـ با همسویی بیشتر مواضع روسیه با غرب در قبال پرونده هسته‌ای ایران، انتقاد مقام‌های جمهوری اسلامی به همسایه شمالی شدت یافته است. در این میان ایفای نقش ترکیه در مناقشه هسته‌ای نیز با ابهام‌ و بدبینی‌ همراه شده است.

به گزارش «تابناک»، پایگاه خبری «رادیو آلمان» با طرح موضوع بالا نوشت: پس از سخنرانی دو هفته پیش محمود احمدی‌نژاد در کرمان که آشکارا مقام‌های کرملین را به باد انتقاد گرفت، حملات نهادها و شخصیت‌های دیگر جمهوری اسلامی به روسیه نیز شدت یافته است.

در همین حال، روسیه نیز در هماهنگی با سیاست‌های آمریکا و کشورهای غرب نسبت به ایران هر روز گام‌های تازه‌تری برمی‌دارد.

دو روز پیش دیمیتری مدودیف، رئیس جمهور روسیه ضمن دیدار با صدراعظم آلمان از قطعی‌ بودن تصویب تحریم‌ها علیه ایران سخن گفت.

محمدرضا میرتاج‌الدینی، معاون پارلمانی احمدی‌نژاد، روز دوشنبه در مصاحبه با یک خبرگزاری داخلی این اظهارات مدودیف را «باور نکردنی» خواند. او  با طرح این ادعا که پس از سخنان احمدی‌نژاد در کرمان، مقام‌های روس با مقام‌های ایران تماس گرفته‌اند و تغییر موضع (به سود ایران) در سخنانشان مشهود بوده است، سخنان جدید مدودیف در مخالفت با رویکرد هسته‌ای ایران را «پرسش‌‌برانگیز» خواند.

«دویچه وله» در ادامه می‌نویسد: میرتاج‌الدینی با طرح این پیش‌بینی که «موضع‌گیری‌های سران روسیه به ضرر خودشان تمام خواهد شد»، از این که این کشور به بیانیه سه جانبه تهران بی‌اعتنا مانده و «تغییری در رفتارش نداده» لب به گلایه گشود. این در حالی است که ناظران سیاسی در کنار امتیازهایی که دولت اوباما در مسائل سیاسی و امنیتی و اقتصادی به مسکو داده، تعلل ایران در پذیرفتن توافق وین و دور زدن روسیه به سود کشورهایی همچون ترکیه و برزیل را از دلایل عمده‌ دوری کرملین از تهران و هماهنگی‌ بیشتر آن با سیاست‌ کشورهای غربی می‌دانند.

بر پایه توافق وین، باید اورانیوم ۵ / ۳ درصد غنی‌شده ایران برای فرآوری تا غنای ۲۰ درصد به روسیه تحویل داده می‌شد، سپس فرانسه آن را به میله‌های سوخت مورد نیاز رآکتور پژوهشی تهران تبدیل کند و آنگاه به ایران تحویل داده شود؛ روندی که یک سال برای آن زمان در نظر گرفته شده است. در بیانیه تهران، نه روسیه، بلکه ترکیه به عنوان محل نگهداری اورانیوم ایران در نظر گرفته شده است. درباره‌ دیگر مسائل اجرایی توافق وین هم ایران نامه‌ای به گروه وین، متشکل از روسیه و فرانسه و آمریکا داده که هنوز واکنشی از سوی این کشورها در پی نداشته است.

این پایگاه خبری می‌افزاید، حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در یک سخنرانی، روسیه را به افتادن در مسیر خشن مورد نظر غرب و آمریکا متهم کرده است. او تغییر مواضع روسیه را سبب دشوار شدن موقعیت ایران می‌داند: «در رابطه میان قدرت‌های بزرگ و کوچک هر گاه در عرصه‌بین‌المللی و جهانی قدرت‌ها با هم به توافق نزدیک شوند و مسائل و اختلافاتشان را به حداقل برسانند، امکان بازی برای بازیگر کوچک و متوسط دشوارتر است».

فلاحت‌پیشه افزوده است: «اوباما به سمت چند جانبه گرایی و تعدیل اختلافات و تعلیق مسائل میان آمریکا و برخی کشورها مانند روسیه پیش رفت. زمانی که اختلافات جنگ سرد میان دو قدرت کنار گذاشته شد و به تعلیق درآمد نخستین کاری که روس‌ها ـ مطابق رفتار همیشگی‌شان که تبانی با کشورهای دیگر است ـ انجام دادند، این بود که بر سر ایران هم تبانی کردند.»

عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس سپس پیشنهاد کرده است که «در بلند مدت باید به سمتی پیش رویم که بیش از این به روس‌ها تکیه نکنیم و به فکر همراهی متقابل با دیگر کشورهای دنیا باشیم که از لحاظ تاریخی سابقه ‌بهتری نسبت به روسیه داشته باشند.» ‌ترکیه یار ایران یا یار ناتو؟

اما از پیش هم جایگزین کردن ترکیه به جای روسیه در نظر شماری از محافل سیاسی حاکم در ایران به عنوان یک گزینه‌ مطلوب تلقی نمی‌شده است. ایران معمولاَ ترکیه را به عنوان رقیب منطقه‌ای خود می‌شناخته و باز کردن پای این کشور به ایفای نقش میانجیگرانه در مناقشه هسته‌ای عملاَ اعتبار بخشیدن به این رقیب ارزیابی می‌شود.

فعالیت، تحرک و اعتبار بیشتر ترکیه در مسائل خاورمیانه در عین داشتن رابطه با اسرائیل نیز، از دیگر امتیازهای این کشور نسبت به ایران به شمار می‌آید. این نیز هست که عضویت ترکیه در ناتو نیز پیوسته با سوءظن شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی همراه بوده است، به گونه‌ای که برخی انتقادهای داخلی به بیانیه تهران عمدتاَ بر این مبنا بوده که همین عضویت و نیز نقش ارتش ترکیه در مسائل امنیتی، این کشور را به لحاظ پایبندی به تعهدات در وضعیت بهتری نسبت به روسیه قرار نمی‌دهند.

«رادیو آلمان» می‌افزاید، اینک که محمود احمدی‌نژاد برای شرکت در کنفرانس تعامل و اعتمادسازی در آسیا (سیکا) به ترکیه رفته است، همچنان بحث خوب و بد مناسبات تنگاتنگ با این کشور در معادلات منطقه‌ای و مناقشه هسته‌ای موضوع بحث محافل سیاسی تهران است.

محمود محمدی، سخنگوی سابق وزارت خارجه ایران در یادداشتی نوشته است: «ابتکار صلح استانبول» توسط ترکیه به جهت ایجاد صلح در مجموعه کشورهای خلیج فارس، آسیا، قفقاز مأموریت این کشور از سوی ناتوست... رویکرد ایران به ترکیه برای ایجاد شرایط مناسب جهت خروج از بن‌بست مذاکرات هسته‌ای مثبت ارزیابی می‌شود، ولی ایران باید بر رفتار و عملکرد ترکیه کنترل و نظارت دقیق داشته باشد»

این پایگاه خبری در پایان می‌نویسد: با نگاهی به مواضع و گزارش‌های بازتاب یافته در رسانه‌های ایران در هفته‌های اخیر، به نظر می‌رسد، نگرانی بازتاب‌یافته در سخنان فوق در میان طیف‌های متفاوتی از محافل حاکم در ایران عمومیت داشته باشد.

این امر نشان می‌دهد که فاصله ‌گرفتن از روسیه، لزوماَ با گزینه‌ مطمئن‌تری برای جمهوری اسلامی همراه نشده و نگرانی‌های جمهوری اسلامی همچنان به میزان معینی باقی است. از نظر شماری از ناظران مادام که مناسبات ایران با آمریکا و جهان غرب و شماری از کشورهای منطقه دستخوش تلاطم باشد پایانی برای این نگرانی‌ها در جمهوری اسلامی متصور نیست.