چرا به کاروان آزادی حمله شد؟ کشورهای اسلامی چه باید بکنند؟

گفتگو با علی احمدی*

کد خبر: ۱۰۱۹۱۴

تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۳۸۹ - ۱۵:۱۲

شبکه خبر صدا و سیما ساعتی پس از حمله ناجوانمردانه رژیم صهیونیستی به "کاروان آزادی" که حامل کمک هایی برای مردم غزه بود، در گفتگویی با دکتر علی احمدی کارشناس مسائل سیاسی و بین الملل به بررسی ابعاد سیاسی و حقوقی این جنایت پرداخت.

شبکه خبر: حمله رژیم صهیونیستی به "کاروان آزادی"، مرکب از 9 کشتی، 750 نفر با تابعیت بیش از چهل کشور و با 44 نفر از مقامات رسمی اروپایی و عربی که به قصد بازگشایی گذرگاه رفح و شکستن محاصره غزه و کمک به مردمی که در محاصره بودند و حمایت از کرامت انسانی، رهسپار غزه شدند با قواعد حقوقی موجود در نظام بین الملل چگونه قابل تحلیل است؟

علی احمدی: رژیم اسرائیل برای استمرار محاصره غزه و این که حتی اعلام می‌کند چه نوع کالاهایی مجاز به ورود به منطقه غزه بوده و چه نوع کالاهایی ممنوع است؛ مثلا این که آیا غذا، آب، اسباب‌بازی پلاستیکی هم جزو کالاهای ممنوعه است و همین طور مخالفت با تفکرات و پس‌زمینه‌های مبتنی بر صلح و امنیت جهانی که در پس این کمک‌ها و حرکت نهفته است، در دریای آزاد و آن هم نه در ساحل غزه، اقدام به نوعی دزدی دریایی و تروریسم دولتی کرد که بیش از بیست کشته و بیش از پنجاه نفر مجروح بر جای گذاشت و عده‌ای را نیز در این میان دستگیر کرد.

سابقه نقض قواعد حقوق بشردوستانه و همین طور حقوق بشر از سوی ررژیم اسرائیل به همین پایان نمی‌یابد. برای نمونه، در سال 2004، دیوان دادگستری بین‌المللی به درخواست مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره احداث دیوار حایل توسط اسرائیل، یک رأی مشورتی صادر کرد که در این رأی، رژیم اسرائیل محکوم و اعلام شد، سازمان ملل و دیگر دولت‌ها تعهد دارند با ساخت دیوار حایل مقابله کرده و آن را به رسمیت نشناسند. مبنای این تصمیم نیز ماده 1 مشترک کنوانسیون‌ها چهارگانه ژنو بود که دولت‌ها تعهد دارند دیگر دولت‌ها را به رعایت حقوق بشر دوستانه ترغیب کنند.

شبکه خبر: به نظر شما مجامع حقوقی بین المللی چگونه در برابر اقدامات این رژیم عمل کرده و چه کوتاهی هایی رخ داده است؟

علی احمدی: بر پایه رای های پیشین دیوان بین المللی دادگستری، رژیم اسرائیل ملزم است به حق تعیین سرنوشت ملت فلسطین احترام گذارد و به تعهدات خود به موجب حقوق بشردوستانه و حقوق بشر پایبند باشد.

دیوان، مسأله فلسطین و رژیم اسرائیل را موضوعی دوجانبه ندانسته، بلکه آن را یک بحران منطقه‌ای و بین‌المللی و کاملا با موضوع صلح و امنیت بین‌الملل و در نتیجه سازمان ملل مرتبط دانست.

بنا بر رأی دیوان، با توجه به این که موضوع فلسطین و رژیم اسرائیل، صلح و امنیت بین‌المللی در منطقه را تهدید می‌کند، ضرورت حمایت از اهداف و اصول‌مندی در منشور سازمان ملل متحد و تلاش برای پایان دادن به بحران آشکار بوده و دیوان باید اقدامات جدیدی درباره وضعیت غیرقانونی از سوی رژیم صهیونیستی انجام دهد.

شبکه خبر: آراء پیشین دیوان درباره تخلفات و جنایات قبلی رژیم صهیونیستی چگونه بوده است؟

علی احمدی: درباه جنگ غزه مشهور به جنگ 22 روزه، دو گزارش از سوی مجامع بین‌المللی منتشر شد که رژیم اسرائیل را به نقض قوانین حقوق بشر دوستانه محکوم کرده است.

در سال 2008، «ریچارد فارد»، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر درباره جنایات جنگی از سوی این رژیم، اعلام کرد که رژیم صهیونیستی مرتکب نقض حقوق بشر شده و قواعد حقوق بشردوستانه را شکسته است.

در سال 2009، همین گزارش توسط ریچارد گلدستون به مجمع عمومی سازمان ملل ـ که با مأموریت عام تری انجام گرفته ـ (درباره جنایات جنگی و هم جنایات علیه بشریت)،ارائه شد.  ایشان در گزارش خود به سازمان ملل اعلام کرد که رژیم اسرائیل هم مرتکب جنایات جنگی و هم حنایات علیه بشریت شده است.

در سال 1990، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، قطعنامه‌ای صادر کرد و در آن بیان داشت، "مردمی که به خاطر وضعیت اضطراری، جنگ، سیل و رویدادهای غیرمترقبه رها شوند و قربانیان آن حمایت نشوند، این لطمه به کرامت انسانی است؛ بنابراین، اسرائیل با محاصره غزه، کرامت انسان‌ها را آماج قرار داده و تلاش بر آن، خلاف مقررات ملل متحد است."

شبکه خبر: بر پایه قواعد بین المللی این اقدام صهیونیست ها با چه قواعد بین المللی در تعارض بوده و آنها را نقض کرده است؟

علی احمدی: اقدام رژیم صهیونیستی در روز دوشنبه، دهم خرداد ماه، ترکیبی از جنایات است. این اقدام در دریایی آزاد، نوعی دزدی دریایی و تروریسم دولتی تلقی می‌شود؛ به علاوه اقدام رژیم اسرائیل علیه مردم غیر نظامی و کشتن و مجروح کردن آنها و همین طور اهداف غیر نظامی یعنی کمک‌رسانی درباره حیات انسا‌ن‌ها، جنایات علیه بشریت و قواعد حقوق بشردوستانه تلقی می‌شود و این اقدام با ماده 13 اعلامیه جهانی حقوق بشر مرتبط با حق حیات و ماده 6 حقوق مدنی و سیاسی حق دسترسی به فضای نظامی از جمله حقوق بنیادی انسان‌هاست که اقدامات تنبیهی علیه غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی ممنوع است و حمایت از این گونه جمیعت‌ها و تأمین ممنوعیت آنان در مقابل کور و بی‌هدف از اهداف حقوق بشردوستانه است.

شبکه خبر: بازتاب این اقدام را چطور ارزیابی می کنید؟

احمدی: بازتاب اقدام رژیم اسرائیل در این مدت کوتاه ـ حدود ده ساعت تا لحظه گفتگو ـ بسیار گسترده بود است.

در ترکیه مردم اقدام به اشغال کنسولگری رژیم اسرائیل در استانبول کردند و دولت ترکیه، سفیر رژیم اسرائیل را برای توضیح احضار نمود و دولت نیز تشکیل جلسه فوق‌العاده داد و اعلام کرد که، " این کار دولت اسرائیل، بدون پاسخ نخواهد بود."

در همین باره، دولت قانونی فلسطین هم درخواست تشکیل جلسه فوری و اضطراری نشست‌ شورای امنیت را کرد و از کشور‌های اسلامی و اتحادیه عرب خواست با تشکیل کنفرانس و گام‌های مؤثر و شجاعانه بردارند و از کنفرانس‌هایی که تنها حرف‌ها در آن تکرار می‌شود، صرف‌نظر کنند و همین طور، برخی از دولت‌های اروپایی با احضار سفیر رژیم اسرائیل در این باره توضیحات خواستند.

شبکه خبر: از نظر شما در این شرایط چه اقداماتی علیه رژیم صهیونیستی قابل اجرا است؟

علی احمدی:  این اقدامات در سه سطح قابل دسته‌بندی هستند؛ در سطح دولت‌ها، سازمان ملل و نهادهای مردمی.

1 ـ اقدامات دولت‌ها: در مرحله نخست، دولت‌هایی که اتباع آنها در کشتی‌ها و کاروان آزادی بوده‌اند، در حمایت از شهروندان خود اقدام کنند.

در مرحله بعدی، دولت‌های عضو اتحادیه عرب و کشورهای اسلامی با اقدامات مؤثر و شجاعانه خود، در گذشته اقدامات خود درباره رژیم اسرائیل و حمایت از مردم فلسطین بازنگری کنند و جامعه جهانی در راستای نقض فاحش اصول بنیادین حقوق بشر و قواعد بشردوستانه و نقض حقوق و مقررات بین‌المللی بی‌تفاوت ننشیند.

2 ـ در سطح سازمان ملل: طبیعتا مرجع رسیدگی به جنایات علیه بشریت و قواعد حقوق بشردوستانه دیوان کیفری بین‌المللی است؛ اما به سبب این که نه دولت فلسطین و نه رژیم اسرائیل، اساسنامه روم را امضا نکرده و عضو این دیوان نشده‌اند، شکایت علیه رژیم اسرائیل در دیوان با مشکلات قانونی روبه‌رو بوده است، ولی از راه شورای امنیت، همچون دادگاه یوگسلاوی و همین رواندا و سودان با توجه به گزارش گلدستون و دبیرکل سازمان ملل و همین طور گزارش‌های نهادهای مردمی و مدافع حقوق بشر از سوی دادستان دیوان کیفری می تواند اقدام های موثری صورت گیرد.

3- نهادهای مردمی: سازمان های غیر دولتی همان طور که در جریان جنگ 22 روزه غزه و همچنین جنگ 33 روزه لبنان به خوبی نشان دادند که در کشورهالی عربی از حاکمانشان بسیار پیشی گرفته اند، اکنون نیز این سازمان ها و حتی نهادهای غیردولتی مانند رسانه های مستقل در منطقه و سطح بین الملل می توانند با آگاهی بخشی به افکار عمومی و بسیج آن، فشارهای بین المللی را بر این رژیم افزایش داده و حاکمان سازشکار و یا بی تفاوت را نسبت به اتخاذ مواضع جدی تر تحت فشار قرار دهند. این سازمان ها همچنین می توانند جریان هایی را حتی در درون سرزمین های اشغالی فعال سازند تا از درون به مقامات رژیم صهیونیستی برای اقدامات جنایتکارانه اش فشار وارد سازند.

*دکتر علی احمدی، جانشین کمیسیون سیاسی، دفاعی، امنیتی مجمع تشخیص مصلحت نظام و عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس هفتم