گره کورِ کلاف سردرگم اقتصاد ایران کجاست؟

کارشناسان اقتصادی معتقدند که تورم و سرمایه‌گذاری مهمترین چالش‌های اقتصادی دولت است، اما دولت دلیل شرایطی را که در آن گرفتار شده مسایل دیگری می‌داند. در شرایطی که تحریم‌ها و کرونا اقتصاد کشور را فلج کرده است تورم و رکود نیز بر ایران سایه انداخته است. در این شرایط اگر قصدی بر اصلاح این وضعیت و خروج از بن بست موجود باشد اولویت‌بندی چالش‌های اقتصادی نخستین گام است.

کد خبر: ۱۰۱۸۷۶۵

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۳۹۹ - ۱۶:۳۷

به گزارش تابناک، فرارو نوشت: چالش‌های اقتصادی کشور که برخی عمری طولانی دارند حالا بر هم انباشته شدند و گره روی گره آمده تا راه نفس اقتصاد کشور را ببندند. مشکلاتی که حل آن نیاز یک برنامه جامع و نگرشی هدفمند است. اما در گام نخست باید دید چالش‌های اقتصادی کشور به ترتیب اولویت چه هستند تا بعد به دنبال راهکار بود.

سرمایه‌گذاری بزرگ‌ترین معضل اقتصادی کشور است

هادی حق‌شناس اقتصاددان در این باره گفت: شاید بزرگ‌ترین چالش اقتصادی کشور موضوع سرمایه‌گذاری باشد. اگر در اقتصادی سرمایه‌گذاری بیش از نرخ استهلاک انجام بگیرد اولین نتیجه آن افزایش تولید کالا و خدمات و همچنین افزایش اشتغال است. افزایش سرمایه‌گذاری یعنی کاهش نرخ بیکاری، افزایش سرمایه‌گذاری یعنی تقویت سمت عرضه یعنی افزایش تولید و کالا و خدمات یعنی کاهش نرخ تورم.

وی افزود: اگر در اقتصادی تورم و نرخ بیکاری یک رقمی باشند و هر دو کمتر از پنج درصد باشند بخش عمده و اساسی مشکلات اقتصاد حل شده است و ریشه حل این دو موضوع یعنی نرخ تورم و نرخ بیکاری در مسئله سرمایه‌گذاری است. طبیعتاً برای تحقق سرمایه‌گذاری الزاماتی وجود دارد. اگر هدف این باشد که فعالان اقتصادی داخل کشور سرمایه‌های خود را سرمایه‌گذاری بکنند باید سازوکار مناسب آن را فراهم بکنیم. برای این کار باید از فضای کسب و کار گرفته تا نظام پولی، مالی و مالیاتی متناسب با فرآیند سرمایه‌گذاری اصلاح بشود و هدف این باشد که سرمایه‌ها جذب پروژه‌های سرمایه‌گذاری بشوند.

او بیان کرد: در صورتی‌که هدف جذب سرمایه خارجی باشد باید دید چقدر اقتصاد کشور آمادگی جذب و پذیرش سرمایه‌گذاری خارجی را دارد. در این راستا مهم‌ترین نکته تعاملات سیاسی است. امروز در دنیا بیش از ۲۰۰ کشور وجود دارند. برخی از کشور‌ها هم هر سال نرخ رشد سرمایه‌گذاری آن‌ها دو رقمی یا چندصد میلیارد دلاری است. کافی ا‌ست نگاه کنیم که آن‌ها چه الزاماتی را رعایت کردند که موفق به جذب سرمایه شده‌اند. برای جذب سرمایه خارجی ضروری نیست که کشور جذابیت داشته باشد. گاهی اوقات در کشور جذابیت ایجاد می‌کنند. به‌عنوان مثال در همین امارات که نه آب دارد نه خاک دارد نه هوا، جذابیت و مزیت ایجاد شده است. ولی ایران به لحاظ عناصر زندگی و وجود معادن غنی از پتروشیمی و نفت گرفته تا معادن دیگر تا جاذبه‌های گردشگری جذابیت دارد.

او اضافه کرد: ما باید به دنبال آن حلقه مفقوده‌ای باشیم که مانع از جذب سرمایه‌گذاری خارجی است. در واقع باید بتوانیم بستر جذب سرمایه‌گذاری خارجی را فراهم کنیم؛ بنابراین اولویت در اقتصاد ایران سرمایه‌گذاری آن هم با الزامات مورد نیاز است. اما طبیعی است به دلیل این‌که ما در همه سنوات گذشته مورد تحریم غرب بودیم و غربی‌ها همواره برای ما مسئله ایجاد کرده‌اند موانعی در این باره وجود دارد. امیدواریم این موانع برطرف بشود.

این اقتصاددان تشریح کرد: همین که می‌گوییم مهم‌ترین چالش اقتصاد کشور سرمایه‌گذاری است در دل آن موانعی وجود دارد. آن موانع می‌تواند همین نظام‌های اداری کشور باشد. از سویی هم فضای کسب‌وکار کشور فضای مناسبی برای سرمایه‌گذاری نیست. اقتصاد ایران هم در بین کشور‌های منطقه به‌عنوان یک اقتصاد بسته تلقی می‌شود؛ بنابراین نظام مالیاتی، نظام مالکیت، نظام صدور مجوزها، نظام پولی، نظام بانک‌داری، نظام بیمه همه این‌ها باید در اولویت قرار بگیرند و اصلاح شوند. اگر این مسایل حل بشود جذابیت برای سرمایه‌گذاری هم حل خواهد شد.

حق‌شناس درباره این‌که اولویت‌های فعلی دولت در شرایط موجود چیست اظهار کرد: امروز دولت به خاطر تحریم‌ها، درگیر حل مسئله خودش است. دولت خیلی هنر بکند بتواند وضعیت فعلی را بدرستی اداره بکند. دولت باید برای تامین منابع ناشی از کسری در آمد‌های نفتی فکری بکند. درآمد‌های دولت از منابع مالیاتی هم دچار مشکل است؛ بنابراین در شرایط فعلی که دولت وارد سومین سال تحریم‌ها شده است وضعیت عادی نیست. الان چالش دولت، چالش بودجه‌ای است. دولت تمام تلاشش را می‌کند که مشکل کسری بودجه را حل کند. چالش دولت این است که بخشی از زیرساخت‌ها به اتمام نرسیده است. صندوق‌های بازنشستگی کسری دارند. دولت درگیر این مسایل است. از مسئله کسری بودجه و کسری صندوق‌های بازنشستگی تا یارانه‌های انرژی چالش‌های دولت در شرایط فعلی هستند.