مانور عجیب دلالان و پولشویان در بازار ارز

پس از آنکه افزایش انتظارات مثبت در کشور باعث ریزش چند هزار تومانی نرخ ارز شد و دلار ظرف سه روز به کانال ۲۲ هزار تومان بازگشت، رشد مجدد قیمت‌ها و بازگشت دلار به نزدیکی کانال ۲۸ هزار تومان، این پرسش را مطرح کرد که به چه دلیلی، ریزش قیمت ارز و نزدیک شدن آن به نرخ اقتصادی، این قدر کوتاه بود.

کد خبر: ۱۰۱۵۱۲۱

تاریخ: ۲۴ آبان ۱۳۹۹ - ۱۷:۴۰

به گزارش تابناک به نقل از ایران، در این زمینه در ابتدا برخی بانک مرکزی را عامل جلوگیری از افت قیمت‌ها در بازار ارز معرفی کردند، اما توضیحات این بانک نشان داد که نهاد ناظر بازار پول و ارز برای مهار نرخ تورم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین وظایف خود به بازار ارزی با ثبات و به دور از التهاب نیاز دارد. همزمان با آن، گزارش‌های متعددی از تلاش دلالان برای جلوگیری از افت بیشتر نرخ ارز منتشر شد، دلالانی که در مقابل صرافی‌ها، به فروشنده‌های پرشمار قیمت‌های بالاتر از بازار ارز پیشنهاد می‌دادند.

ولی سخنان رئیس کل بانک مرکزی درجلسه دوره‌ای با مدیران عامل بانک‌ها و مؤسسات اعتباری در روز ۲۱ آبان ماه جاری، ابعاد تازه‌ای از این ماجرا را روشن کرد؛ نقش پولشویان.

عبدالناصر همتی در این جلسه با اشاره به اقدامات انجام شده در زمینه استقرار سامانه‌های شناسایی و احراز هویت مشتریان بر رعایت مقررات و ضوابط ابلاغی درخصوص شفافیت تراکنش‌ها و مبارزه با پولشویی تأکید کرد. وی توجه به ساختار ادارات مبارزه با پولشویی و تقویت آنها در بانک‌ها منطبق با مصوبات هیأت‌عامل بانک مرکزی و ضرورت اهتمام جدی مدیران عامل بانک‌ها بر این موضوع، ارتقای سطح مبارزه با پولشویی در سطح استان‌ها و همچنین افزایش اختیارات بیشتر و ایجاد دسترسی‌های کافی به سامانه‌های مربوطه از سوی حوزه‌های مبارزه با پولشویی بانک‌ها را ضروری دانست.

رئیس‌کل بانک مرکزی با توجه به نوسانات و تلاطم نرخ ارز ناشی از عملکرد شبکه‌های ارز فردایی که در تلاش برای برهم زدن تعادل نرخ ارز هستند، بانک‌ها را موظف کرد که تمهیدات لازم به‌منظور جلوگیری از سوءاستفاده از زیرساخت‌های بانکی برای اهداف پولشویی و معاملات مخرب در بازارها را از طریق تعبیه سیستم‌ها و سازوکارهای مورد نیاز برای این موضوع با جدیت بیشتر پیگیری کنند. همتی همچنین اظهار امیدواری کرد: با توجه به برنامه‌هایی که برای مدیریت نرخ ارز داریم بر فشار حداکثری دشمن در این دوره نیز فائق آمده و به نرخ‌هایی که عوامل اقتصادی تأیید می‌کنند دست یابیم.

احتیاط کنید؛ بازار دلار خبری است | پیش بینی روند قیمت سکه و ارز در آخر هفته
همانگونه که رئیس کل بانک مرکزی نیز دراین جلسه تأکید کرده است، فعالیت شبکه‌های فردایی و پولشویان طی روزهای اخیر یکی از عوامل مهم نوسان نرخ ارز بوده است. این درحالی است که با شکست ترامپ و به تبع آن پایان سیاست‌های خصمانه آن علیه ایران، مسیر انتظارات روانی در اقتصاد ایران و بازار ارز تغییر کرد و انتظار عموم افت بیشتر نرخ ارز است. ولی دراین روزها، همدستی دلالان و پولشویان باعث شده است تا کاهش نرخ ارز برخلاف انتظار با مقاومت روبه‌رو شود. حال با نظارت جدی‌تر درسامانه‌های مقابله با پولشویی و مسدودکردن راه‌های آن به طور قطع میزان اثرگذاری این افراد نیز در بازار ارز کاهش خواهد یافت.

ماجرا چیست؟
از سال‌ها پیش همواره معاملات فردایی ارز یکی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده ثبات بازار ارز بوده است. دراین معاملات شبکه دلالان به‌صورت عمده پس از پایان فعالیت رسمی بازار ارز، با خرید و فروش حجم قابل توجهی از انواع ارز و تعیین قیمت روز آینده، تأثیر زیادی بر نرخ ارز می‌گذارند. برهمین اساس به طور معمول با فعال‌تر شدن دلالان در عصرگاه شاهد رشد بیشتر نرخ ارز هستیم.

درگذشته دلالان و پولشویان با استفاده از زیرساخت‌های بانکی مرسوم، براحتی فعالیت می‌کردند. در سال‌های نه چندان دور، نقل و انتقال ریال برای معامله ارز محدودیت چندانی نداشت و معامله گران در هر ساعتی از شبانه روز می‌توانستند با انتقال پول کار خود را انجام دهند. درآن زمان، دستگاه‌های کارتخوانی که به آن سوی مرزها رفته بود به‌عنوان یکی از راه‌های پولشویی و خرید و فروش ارز شناخته می‌شد. برهمین اساس شرکت شاپرک زیرمجموعه بانک مرکزی به‌عنوان نهاد متولی اقدام به مسدودسازی دستگاه‌های کارتخوان غیرقانونی و مشکوک کرد. هرچند دلالان برای فرار از شناسایی آی پی‌های خارج از کشور از فیلترشکن استفاده می‌کردند، اما اعمال محدودیت ۵۰ میلیون تومانی برای تراکنش‌های کارتخوانی، این مسیر را برای دلالان دشوار کرد. این درحالی است که افزایش قابل توجه نرخ ارز در سال‌های اخیر نیز باعث شد تا این روش جذابیت خود را از دست بدهد چرا که با ۵۰ میلیون تومان تنها امکان خرید و فروش کمتر از ۲ هزار دلار وجود داشت. برهمین مبنا و طبق تازه‌ترین اطلاعات ارائه شده از سوی شرکت شبکه کارتی کشور(شاپرک) برخلاف سال‌های گذشته که ماهانه تعداد زیادی از دستگاه‌های کارتخوان غیرقانونی مسدود می‌شد، طی ماه‌های اخیر این تعداد به کمتر از ۱۰دستگاه رسیده است.

دلالان به‌سمت اینترنت بانک رفته‌اند
برهمین اساس، در یکی دو سال اخیر دلالان و پولشویان به‌سمت تراکنش‌های اینترنتی رفته‌اند. کاری که حتی در آنسوی مرزها نیز ممکن است. حتی اگر بانک‌ها امکان تراکنش با آی پی‌های خارجی را نیز محدود کرده باشند، دلالان و پولشویان با استفاده از فیلترشکن می‌توانند از این محدودیت عبور کنند.

هرچند سقف تراکنش‌های اینترنتی نیز به ۱۰۰ میلیون تومان در روز کاهش یافته است، اما زمانی که این تراکنش میان حساب‌های یک بانک انجام شود، به طور معمول سقف و محدودیت چندانی ندارد و بنابراین می‌توانند بیش از سقف تعیین شده پول جابه جا کنند. یعنی همان نکته‌ای که رئیس کل بانک مرکزی به مدیران عامل بانک‌ها و مؤسسات اعتباری تکلیف کرده است که جلوی هر گونه تراکنش‌های مشکوک گرفته شود.

در اسفند ماه سال گذشته نیز بانک مرکزی در دستورالعمل شفاف‌سازی تراکنش‌های بانکی اشخاص با هدف مقابله با پولشویی، اعلام کرد که تکمیل قسمت (فیلد) در فرم‌های مربوط و ارائه اسناد مثبته دال بر انجام معامله، قرارداد یا علت انتقال وجه برای انتقال وجه بالای ۲۰۰میلیون تومان از حساب‌های شخصی و انتقال وجه بالای یک میلیارد تومان از حساب‌های تجاری الزامی است. همچنین دراین بخشنامه بانک‌ها موظف به جداسازی حساب‌های شخصی و تجاری شده‌اند.

با این حال وجود ۵۰۰ میلیون حساب بانکی درکشور که پدیده حساب‌های اجاره‌ای را درپی داشته است، همچنان راه برای پولشویی و دلالی و همچنین فرار از مالیات باز است. درهمین راستا از سال‌های پیش ساماندهی حساب‌های بانکی و مسدودسازی حساب‌های راکد و بی‌و نام نشان نیز در دستورکار بانک مرکزی قرار گرفته است.

بانک‌ها سود مصوب را رعایت کنند
درحالی که طی روزهای اخیر، خبرهایی مبنی بر افزایش نرخ‌های سود بانکی در فضای مجازی دست به دست می‌شد و واکنش متولیان بازار سرمایه را درپی داشت، رئیس کل بانک مرکزی به طور رسمی اعلام کرد که این بانک هیچ برنامه‌ای برای افزایش نرخ سود بانکی ندارد.

برهمین اساس، همتی در ادامه نشست با مدیران عامل بانک‌ها و مؤسسات اعتباری، با بیان اینکه بازار بین بانکی جزو مهمی از ساختار سیاستگذاری پولی است و بانک مرکزی ساختار بازاری آن را تقویت خواهد کرد، نرخ‌های بالا در این بازار را که عمدتاً ناشی از ناترازی برخی بانک‌هاست برای نظام بانکی مناسب ندانست و تأکید کرد: بانک‌ها نرخ متعادل ۲۰ درصد را رعایت و از سپرده‌گذاری بین بانکی با نرخ‌های بالاتر اجتناب کنند. همچنین رئیس شورای پول و اعتبار بر رعایت سود سپرده‌های بانکی مصوب شورای پول و اعتبار تأکید کرد.