تکرار «سناریوی ونزوئلا» در ایران توهم است/ روی کار آوردن حکومت دستنشانده بسیار غیرعملی است
بنجامین گدان، مدیر برنامه آمریکای لاتین در موسسه مرکز استیمسون و کارشناس سابق شورای امنیت ملی کاخ سفید، در این باره میگوید: «روی کار آوردن یک حکومت دستنشانده در ایران بسیار غیرعملیتر نسبت به ونزوئلاست. حتی در دوران مادورو نیز دولت ونزوئلا تمایل به کار با آمریکا داشت، چراکه آمریکا شریک سنتی انرژی این کشور و بازیگر کلیدی در منطقه است.»
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، روزنامه انگلیسی «گاردین» در مقاله ای می نویسد «تفاوتهای بنیادین ایران و ونزوئلا در زمینههای تاریخی، سیاسی و اجتماعی» مانع از تکرار الگوی تجاوز و مداخله اعمال شده از سوی آمریکا در کاراکاس علیه تهران میشود.
پس از ربایش نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا در یک عملیات تجاوزکارانه نیروهای ویژه آمریکا و روی کار آمدن دلسی رودریگز به عنوان رئیسجمهور جدید در کاراکاس، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا ادعا کرده قصد دارد همین «مدل تصرف حکومت» را در ایران نیز پیاده کند. با این حال، کارشناسان برجسته آمریکایی به روزنامه گاردین میگویند تکرار این سناریو در تهران، یک «توهم» بیش نیست.
رئیسجمهور آمریکا، اخیرا با طرح ادعای حذف فیزیکی رهبران عالی ایران و ونزوئلا، از تمایل خود برای اعمال نظر واشنگتن در انتخاب جانشینان آنها سخن گفته است.
وی در مصاحبهای با وبگاه «آکسیوس» با اشاره به تجاوز در سوم ژانویه به ونزوئلا و ربایش نیکولاس مادورو، رئیسجمهور این کشور (در این سناریوی فرضی) مدعی شد: «من باید در انتصاب [رهبر بعدی ایران] نقش داشته باشم، درست مانند کاری که با دلسی [رودریگز] در ونزوئلا کردم.»
بر اساس این گزارش، سناریوی مدنظر ترامپ که توسط یکی از مقامات وزارت خارجه آمریکا تحت عنوان ادعایی «سر بریدن و واگذاری» (Decapitate and Delegate) توصیف شده شامل حذف رهبران فعلی با کمک متحدانی چون رژیم صهیونیستی و سپس روی کار آمدن چهرهای مطیع به جای آنهاست.
با این حال، کارشناسان برجسته معتقدند که تفاوتهای ژرف میان دو کشور، این طرح را در مرحله رویاپردازی متوقف خواهد کرد.
بنجامین گدان، مدیر برنامه آمریکای لاتین در موسسه مرکز استیمسون و کارشناس سابق شورای امنیت ملی کاخ سفید، در این باره میگوید: «روی کار آوردن یک حکومت دستنشانده در ایران بسیار غیرعملیتر نسبت به ونزوئلاست. حتی در دوران مادورو نیز دولت ونزوئلا تمایل به کار با آمریکا داشت، چراکه آمریکا شریک سنتی انرژی این کشور و بازیگر کلیدی در منطقه است.»
او این ایده را که آمریکا بتواند ناوهایش را به هر نقطهای از جهان فرستاده و سپس با یک عملیات نظامی دولت روی کار در یک کشور را سرنگون کرده و دولتی مانند دولت دلسی رودریگز در ونزوئلا را در آنجا هم روی کار آورد «ایدهای احمقانه» توصیف کرد.
کارشناسان ارشد مسائل ایران معتقدند که پیشینه تاریخی و روحیه ضداستعماری مردم ایران، مانعی بزرگ برابر خیالپردازیهای واشنگتن است.
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه واشنگتن، این تلاش را «فراتر از توهم» خواند و پرسید: «آیا آمریکا برنامه عملی برای تغییر یک نظام اسلامی شیعه و تبدیل آن به یک طرفدار ماگا (شعار انتخاباتی ترامپ) دارد؟»
به گفته تحلیلگران، انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹ عمدتاً با محوریت مقاومت در برابر دخالتهای خارجی از جمله مداخلات آمریکا به پیروزی رسید و شعار «مرگ بر آمریکا» همچنان به عنوان یک اصل اساسی در هویت نظام جمهوری اسلامی تداوم دارد. قطع ۴۶ ساله روابط دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن، در تضاد کامل با وضعیت ونزوئلاست که تا سال ۲۰۱۹ با آمریکا رابطه داشت.
برخلاف ونزوئلا که تا سال ۲۰۱۹ با آمریکا رابطه دیپلماتیک داشت، ایران از سال ۱۹۸۰ و پس از تسخیر سفارت آمریکا در تهران، هیچ گونه رابطه دیپلماتیکی با واشنگتن نداشته است.
علاوه بر این، حافظه تاریخی ملت ایران دخالتهای خارجی علیه ای کشور از جمله کودتای ۲۸ مرداد با حمایت سازمان سیا را به خاطر داشته واین حقیقت هرگونه مداخله در انتخاب رهبر آینده را برای آمریکا غیرممکن میسازد.
کارشناسان بر این باورند برخلاف ونزوئلا که ارتش آن تحت فشار سریع تسلیم شد، تصمیم نهایی درباره آینده سیاسی ایران در دست نهادهای قدرتمندی مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که نه تنها سیاستهای نظامی، بلکه بخشهای وسیعی از اقتصاد را نیز کنترل میکند.
وطنخواه خاطرنشان کرد که در شرایط درگیری و جنگ آشکار، قرار نیست هیچ کسی در حلقه قدرت ابراز تمایل به همکاری با آمریکا کند.
کارشناسان آمریکایی به خود ترامپ نیز هشدار میدهند که حتی موفقیت در ونزوئلا نیز ممکن است موقتی باشد.
بنجامین گدان، کارشناس آمریکایی، درباره پایداری سناریوی متجاوزانه پیاده شده در ونزوئلا نیز ابراز تردید کرد و گفت: «یک سال دیگر، اگر نیروی دریایی آمریکا در دریای کارائیب مستقر نباشد، ونزوئلاییها کم کم احساس استقلال و نفسکشیدن خواهند کرد.»
به گفته او، هدف جانشینان مادورو در کاراکاس، تثبیت دولت خود به عنوان یک دولت دستنشانده نیست، بلکه امید آنها این است که آمریکا روزی آنها را به حال خود رها کند.
