نمایندگان مجلس چگونه اقتصاد را به بیراهه ‌می‌برند؟

یکی از آسیب‌های جدی رفتار سیاسی و البته انتخاباتی ما غفلت و یا تغافل از نقش اقتصادی نمایندگان مجلس است.

به گزارش «تابناک»، نمایندگان همه دوره‌های مجلس نقش پر رنگی در وضعیت اقتصاد کشور دارند، در حالی که عادت کرده‌ایم خوبی و بدی اقتصاد را به دولت‌ها منتسب کنیم. در این نوشته در قالب سه بخش به گوشه‌هایی از مشکلات اقتصادی و سیاسی ناشی از عملکرد نمایندگان مجلس و رابطه دولت و مجلس پرداخته می‌شود.

حکایت نخست: از پروژه‌های نیمه تمام تا پروژه‌های غیر منطقی

در متون و کتاب‌هایی که درباره اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی نگاشته شده، به نقش فشار نمایندگان ادوار گوناگون مجلس در شکل‌گیری پروژه‌های ناتمام پرداخته شده است.

به زبان ساده، کلنگ برخی پروژه‌ها به این دلیل به زمین می‌خورد که دستگاه مجری از یک نماینده مجلس حمایت کند و یا از حمایت وی برخوردار شود؛ برای نمونه، همه طرح‌هایی را می‌شناسیم که به نادرست و به دلیل فشار نمایندگان مجلس، مکان‌یابی شده‌اند و یا تغییر جا داده‌اند؛ البته به تغییر راه جاده‌ها و راه‌آهن هم می‌شود اشاره کرد.

این گونه پروژه‌ها در حالی که ابزاری تبلیغاتی در دست نمایندگان مجلس هستند، هزینه‌های بسیاری بر اقتصاد کشور تحمیل می‌کنند؛ برای نمونه، دیروز یکشنبه، تابناک مطلبی در باره سرنوشت تلخ هشت طرح فولادی با هزینه چند میلیارد دلاری منتشر کرد. اگر اظهارات نمایندگان این شهرها در مورد این پروژه‌ها را در اینترنت جستجو کنید، یکی از ریشه‌های از میان رفتن سرمایه‌های عظیم عمومی را کاملا حس می‌کنید.

حکایت دوم: شباهت لایحه بودجه و پایان‌نامه دانشجویان

زمان دانشجویی، در دانشکده چند پند همیشگی درباره نحوه ارایه پایان‌نامه به اساتید داور و راهنما وجود داشت؛

سعی کنید استاد داور کسی باشد که فرصت و یا حوصله خواندن پایان‌نامه شما را نداشته باشد و یا زمانی پایان‌نامه را به آنها تحویل دهید که فرصت نکنند آن را بخواند.

اساتید به هر حال به پایان‌نامه شما گیر می‌دهند، مقداری غلط املایی و نگارشی، لازم است تا دچار گرفتن اشکالات محتوایی نشوید!

با تأسف تمام، درباره لایحه بودجه دقیقا همین داستان است. مهمترین قانون سالانه اقتصادی کشور با 57 روز دیرکرد به مجلس می‌رسد و در مقابل نماینده محترم هم پیش از رویت متن آن می‌گوید: حتما لایحه با تغییرات شدیدی روبه‌رو خواهد شد.

مسأله قضاوت درباره لزوم تغییر یا عدم تغییر شدید لایحه بودجه نیست، موضوع مهم چرایی شکل‌گیری چنین تفکراتی در دولت و مجلس است.

حکایت سوم: رابطه مجلس و کانون‌های قدرت و ثروت

مقام معظم رهبری در دیدار با نمایندگان مجلس آشکارا آنان را از نزدیک شدن به مراکز قدرت و ثروت پرهیز دادند؛ اما آیا در کشور ما، دولت از مهمترین مراکز قدرت و ثروت نیست؟

حال این پرسش پیش می‌آید که در یک فضای سالم سیاسی و اقتصادی و انتخاباتی، رابطه دولت و نمایندگان مجلس باید چگونه باشدك

ما در طرفین افراطی یک گروه هستیم.

از سویی، عده‌ای حمایت نمایندگان مجلس از دولت را ذنب لایغفر می‌دانند. این پرسش مطرح است که آیا حمایت وکیل‌الدوله‌ترین نمایندگان مجلس از دولت در ایران، از حمایت نمایندگان مجالس دیگر کشورها از دولت‌های هم‌حزبی خود شدیدتر و غلیظ‌تر است؟ البته این پرسش هرگز به معنای نفی ضرورت ایستادگی در برابر اشتباهات دولت و لاپوشانی نکردن اشتباهات آن نیست.

از سوی دیگر، این پرسش مطرح است که حد سفارش و فشار نمایندگان به دولت برای تأثیرگذاری بر تصمیم‌های اقتصادی و اجرایی کجاست، یا به عبارت دیگر، چه باید کرد که قدرت و ثروت دولت، باعث رابطه نادرست و مفسده‌آمیز بین نمایندگان مجلس و دولت نشود.

آیا نباید این را مطرح کرد که ضوابط حاکم بر رابطه نمایندگان مجلس با دستگاه‌های اجرایی و اقتصادی دولتی و غیردولتی کدام است؟

اگر به یاد داشته باشیم که سفارشات و دخالت‌های آگاهانه و غیر آگاهانه نمایندگان مجلس در بروز دو پدیده شهرام جزایری و گروه آریا، کارساز بوده است، لازم نیست ساز و کار ارتباط مجلس با بیرون از آن بازبینی شود؟

آیا ممکن است نامه‌ها و سفارش‌های نمایندگان مجلس از طریق مرکزیت واحد و تحت نظارتی به دولت برسد؟

انتصاب مقامات اجرایی استانی و محلی و حتی کارمندان برخی سازمان‌ها که قطعا بر مسیر کشور تأثیر دارد، تا اندازه بسیاری تحت نفوذ و دخالت نمایندگان مجلس است؛ این رابطه دولت و مجلس چه زمانی باید اصلاح شود؟